Đau dạ dày ban đêm: Không chỉ là cơn đau nhất thời
Nhiều người bệnh thường có xu hướng chủ quan, cho rằng những cơn đau dạ dày xuất hiện vào ban đêm chỉ là tình trạng tạm thời và sẽ tự khỏi. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, trong không ít trường hợp, đây chính là dấu hiệu cảnh báo của những vấn đề sức khỏe tiềm ẩn cần được quan tâm đúng mức. Việc hiểu rõ lý do vì sao cơn đau lại "ưu tiên" xuất hiện vào thời điểm này sẽ giúp mỗi người nhận diện chính xác nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp, kịp thời.
Giải mã nguyên nhân đau dạ dày về đêm
Theo Tiến sĩ - bác sĩ Nguyễn Thanh Phong, Trưởng khoa Khám bệnh tại Bệnh viện đa khoa An Sinh, có nhiều yếu tố sinh lý và bệnh lý dẫn đến tình trạng này. Vào ban đêm, đặc biệt khi cơ thể trải qua nhiều giờ nhịn đói, lượng axit hydrochloric (HCl) và enzym tiêu hóa pepsin vẫn tồn tại trong lòng dạ dày. Nếu niêm mạc dạ dày đã có sẵn các tổn thương như viêm hoặc ổ loét, axit sẽ tiếp xúc trực tiếp với những vùng này, gây ra cảm giác đau rát dữ dội hơn so với ban ngày.
Bác sĩ Phong giải thích thêm: "Theo nhịp sinh học tự nhiên, hoạt động của hệ thần kinh phó giao cảm có xu hướng tăng lên vào buổi tối. Điều này kích thích quá trình bài tiết dịch vị. Đồng thời, cơ chế bảo vệ niêm mạc dạ dày, như việc tiết chất nhầy và bicarbonate để trung hòa axit, lại có thể suy giảm ở một số cá nhân, dẫn đến mất cân bằng. Thêm vào đó, ban đêm thường ít có các yếu tố gây phân tán sự chú ý so với ban ngày, nên người bệnh có xu hướng cảm nhận rõ rệt hơn mọi cơn đau, nóng rát."
Một nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí y học quốc tế uy tín BMC Medicine (Vương quốc Anh) cung cấp số liệu đáng chú ý: có đến 51,9% người tham gia khảo sát từng trải qua cơn đau bụng về đêm trong vòng 3 tháng gần nhất. Trong số đó, 11% gặp tình trạng đau thường xuyên có liên quan trực tiếp đến bữa ăn (xảy ra ở ít nhất 50% số lần).
Các nguyên nhân phổ biến gây đau bụng ban đêm
Từ những phân tích trên, có thể thấy cơn đau bụng xuất hiện vào ban đêm có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân đa dạng, từ thói quen sinh hoạt, ăn uống thiếu khoa học cho đến các bệnh lý tiềm ẩn. Trang thông tin của Bệnh viện STAT Specialty (Hoa Kỳ) đã chỉ ra một số nguyên nhân chính:
- Trào ngược axit hoặc trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Tư thế nằm khi ngủ tạo điều kiện cho axit dạ dày dễ dàng trào ngược lên thực quản, gây kích thích và đau.
- Quá trình tiêu hóa chậm lại vào ban đêm: Hệ tiêu hóa hoạt động chậm hơn, khiến thức ăn chưa được tiêu hóa hết tồn đọng, gây áp lực và khó chịu cho dạ dày.
- Các vấn đề liên quan đến túi mật hoặc gan: Cơn đau khu trú ở vùng bụng trên bên phải có thể trở nên rõ ràng và nghiêm trọng hơn vào thời điểm này.
- Các bệnh lý viêm nhiễm đường tiêu hóa: Các tình trạng như loét dạ dày tá tràng hoặc bệnh Crohn (một dạng viêm đường ruột mạn tính) thường có xu hướng bùng phát các triệu chứng sau bữa ăn tối.
Nhóm đối tượng có nguy cơ cao và lời khuyên từ chuyên gia
Bác sĩ Thanh Phong cho biết, tình trạng đau dạ dày về đêm thường tập trung ở một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao sau:
- Người có tiền sử bị viêm dạ dày-tá tràng hoặc loét dạ dày, đặc biệt nếu có nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (H.P).
- Người sử dụng thuốc giảm đau chống viêm không steroid (NSAIDs) trong thời gian dài.
- Người có thói quen sinh hoạt không lành mạnh: thường xuyên dùng rượu bia, ăn khuya với thực phẩm nhiều dầu mỡ, cay nóng, hoặc có thói quen bỏ bữa.
- Người thường xuyên chịu áp lực, căng thẳng (stress) kéo dài, có lịch sinh hoạt thất thường, ngủ muộn.
- Người mắc các bệnh lý nền như béo phì, tiểu đường - những bệnh có liên quan đến rối loạn nhu động dạ dày.
Hậu quả nếu không điều trị kịp thời là không hề nhỏ. Bác sĩ Phong cảnh báo, nếu tình trạng đau kéo dài mà không được can thiệp đúng cách, người bệnh không chỉ phải đối mặt với việc suy giảm chất lượng giấc ngủ, cảm thấy mệt mỏi, giảm hiệu suất công việc hàng ngày. Về lâu dài, tình trạng viêm mạn tính kéo dài, nhất là khi có sự hiện diện của vi khuẩn H.P, còn làm tăng đáng kể nguy cơ dẫn đến các tổn thương tiền ung thư.
"Không phải mọi cơn đau bụng về đêm đều nguy hiểm đến tính mạng, nhưng chúng ta không được chủ quan," bác sĩ Phong nhấn mạnh. "Đôi khi, đó chính là tín hiệu cảnh báo sớm của các bệnh lý nghiêm trọng hơn như loét dạ dày-tá tràng, xuất huyết tiêu hóa tiềm ẩn, viêm dạ dày mức độ nặng, hoặc hiếm gặp hơn là ung thư dạ dày ở giai đoạn sớm."
Ông đưa ra lời khuyên quan trọng: Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý sử dụng thuốc giảm đau hay các loại thuốc trung hòa axit (thường được biết đến dưới dạng gói "thuốc sữa") một cách kéo dài mà không có chỉ định. Thay vào đó, cần chú ý theo dõi tính chất cơn đau và các yếu tố liên quan, sau đó nhanh chóng đi khám chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác nguyên nhân và có phác đồ điều trị phù hợp, kịp thời. Bên cạnh việc tuân thủ dùng thuốc theo đơn, việc điều chỉnh lối sống đóng vai trò then chốt: ăn uống đúng giờ, hạn chế rượu bia, tránh ăn khuya, học cách kiểm soát căng thẳng và đảm bảo ngủ đủ giấc mỗi đêm.
