7 lý do khiến bệnh sởi trở thành mối nguy hiểm cho cả người lớn và trẻ nhỏ
Theo báo cáo từ Liên minh Vaccine toàn cầu Gavi, bệnh sởi không chỉ là căn bệnh thông thường mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng. Dưới đây là bảy nguyên nhân chính khiến căn bệnh này trở nên đáng lo ngại, cùng với các biện pháp phòng ngừa được khuyến nghị.
Khả năng lây lan cực nhanh và rộng
Virus sởi có thể lây truyền dễ dàng qua đường hô hấp, chẳng hạn như khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc thông qua các hạt khí dung tồn tại trong không khí. Đáng chú ý, virus này có thể sống sót trên bề mặt hoặc trong môi trường không khí lên đến hai giờ đồng hồ. Trong điều kiện cộng đồng chưa có miễn dịch đầy đủ, một cá nhân mắc sởi có khả năng lây nhiễm cho tới mười tám người khác, làm tăng nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng.
Biến chứng nặng nề và phổ biến
Ngoài triệu chứng phát ban đặc trưng, bệnh sởi có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, co giật, và thậm chí là viêm não. Tại Hoa Kỳ, từ năm 2001 đến 2022, đã ghi nhận 4.056 trường hợp mắc sởi, trong đó 18% phải nhập viện điều trị và ba ca tử vong. Ở các quốc gia có thu nhập thấp, tình trạng này còn trầm trọng hơn do yếu tố suy dinh dưỡng và thiếu hụt vitamin A, làm tăng nguy cơ biến chứng và tử vong.
Biến chứng tiềm ẩn xuất hiện muộn
Một số bệnh nhân sau khi đã khỏi bệnh sởi vẫn có nguy cơ mắc phải viêm não xơ hóa bán cấp (SSPE), một căn bệnh hiếm gặp nhưng thường dẫn đến tử vong và gây tổn thương nghiêm trọng đến trí nhớ cùng khả năng vận động. Hơn nữa, bệnh sởi còn gây ra hiện tượng "mất trí nhớ miễn dịch", khiến hệ thống miễn dịch của cơ thể quên cách chống lại các bệnh nhiễm trùng mà người đó từng mắc phải trước đây, làm tăng tính dễ tổn thương trước các bệnh khác.
Không có thuốc điều trị đặc hiệu
Hiện nay, y học vẫn chưa phát triển được loại thuốc kháng virus đặc hiệu để điều trị bệnh sởi. Các phương pháp chữa trị chủ yếu tập trung vào việc hỗ trợ giảm nhẹ triệu chứng, chẳng hạn như hạ sốt, chống mất nước, và xử lý các biến chứng phát sinh. Do đó, việc phòng ngừa thông qua tiêm vaccine được xem là biện pháp quan trọng và hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe.
Yêu cầu tỷ lệ tiêm chủng rất cao
Vì khả năng lây lan mạnh mẽ của virus sởi, cần ít nhất 95% dân số được tiêm vaccine đầy đủ để ngăn chặn dịch bệnh lan rộng trong cộng đồng. Chỉ cần tỷ lệ tiêm chủng giảm xuống vài phần trăm, virus có thể nhanh chóng bùng phát và gây ra các đợt dịch lớn, đe dọa đến sức khỏe công cộng.
Không phải tất cả mọi người đều có thể tiêm vaccine
Một số nhóm đối tượng như trẻ sơ sinh, người bị suy giảm miễn dịch, hoặc những bệnh nhân đang trải qua quá trình điều trị ung thư không thể tiêm vaccine sởi. Bên cạnh đó, vaccine không đạt hiệu quả tuyệt đối 100%, do đó, miễn dịch cộng đồng đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ những cá nhân dễ bị tổn thương này khỏi nguy cơ lây nhiễm.
Gây gián đoạn hoạt động cộng đồng
Dịch sởi không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn gây ra nhiều xáo trộn trong đời sống xã hội. Ví dụ, các bệnh viện có thể phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực, trong khi trường học buộc phải cho học sinh nghỉ học và phụ huynh phải nghỉ làm để chăm sóc con cái. Trong đợt dịch sởi tại Texas, Hoa Kỳ vào năm 2025, số lượng học sinh nghỉ học đã tăng 41%, cao gấp mười lần so với số ca mắc bệnh thực tế, minh họa rõ ràng cho tác động tiêu cực của dịch bệnh.
Biện pháp phòng ngừa bệnh sởi hiệu quả
Để đối phó với mối đe dọa từ bệnh sởi, các chuyên gia y tế khuyến cáo thực hiện đồng bộ nhiều biện pháp phòng ngừa. Quan trọng nhất, cả người lớn và trẻ nhỏ nên được tiêm vaccine đầy đủ, với mỗi người cần hai mũi tiêm sởi đơn hoặc loại vaccine phối hợp phòng sởi - quai bị - rubella để đạt được miễn dịch tối ưu. Việc duy trì tỷ lệ tiêm chủng ít nhất 95% trong cộng đồng là yếu tố then chốt để ngăn chặn dịch bệnh bùng phát.
Bên cạnh đó, người dân được khuyến khích tăng cường sức đề kháng tổng thể bằng cách duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối và đầy đủ chất. Đặc biệt, trẻ em cần được bổ sung vitamin A đầy đủ để hỗ trợ hệ miễn dịch. Thói quen tập thể dục đều đặn cũng góp phần nâng cao khả năng phòng vệ của cơ thể trước các tác nhân gây bệnh.
Trong trường hợp mắc bệnh, việc cách ly kịp thời là vô cùng quan trọng để tránh lây nhiễm cho người khác. Những ai có dấu hiệu như sốt, ho, hoặc phát ban nên đi khám ngay lập tức để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời, nhằm giảm thiểu nguy cơ biến chứng nghiêm trọng. Bằng cách tuân thủ các biện pháp này, cộng đồng có thể chủ động bảo vệ sức khỏe và hạn chế sự lây lan của bệnh sởi.
