WHO Cảnh Báo: 30% Ca Ung Thư Liên Quan Đến Ăn Uống, 5 Thói Quen Phổ Biến Cần Tránh Ngay
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vừa công bố một thông tin đáng chú ý: khoảng 30% ca ung thư có liên quan trực tiếp đến yếu tố ăn uống. Điều này cho thấy thói quen ăn uống hàng ngày đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa và làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Đáng lo ngại là nhiều thói quen tưởng chừng vô hại lại đang âm thầm góp phần vào sự phát triển của các tế bào ung thư. Dưới đây là 5 kiểu ăn uống phổ biến có thể tiếp tay cho ung thư phát triển và những cách điều chỉnh đơn giản để bắt đầu ngay từ hôm nay.
1. Thích Ăn, Uống Quá Nóng: Nguy Cơ Ung Thư Thực Quản
Nhiều người có thói quen "càng nóng càng ngon", thường xuyên uống trà, cà phê hoặc ăn canh khi còn bốc khói. Tuy nhiên, niêm mạc thực quản chỉ chịu được mức nhiệt khoảng 40 đến 50 độ C. Thực phẩm trên 65 độ C có thể gây bỏng vi thể niêm mạc, dẫn đến tổn thương và tái tạo lặp đi lặp lại. Quá trình này khiến tế bào dễ tăng sinh bất thường, làm tăng nguy cơ ung thư thực quản. Một số nghiên cứu dịch tễ cho thấy người thường xuyên dùng đồ uống trên 65 độ C có nguy cơ ung thư thực quản cao gấp nhiều lần so với người dùng ở nhiệt độ thấp hơn. Việt Nam và nhiều nước châu Á vốn có thói quen ăn uống nóng, vì vậy càng cần lưu ý. Cách điều chỉnh khá đơn giản: để thức ăn nguội bớt trước khi dùng, uống từng ngụm nhỏ thay vì nuốt vội, và nếu có thể, kiểm soát nhiệt độ dưới ngưỡng 65 độ C.
2. Nghiện Thực Phẩm Muối Chua, Ướp Mặn: Mối Đe Dọa Từ Nitrosamine
Dưa muối, cá khô, thịt xông khói hay lạp xưởng xuất hiện thường xuyên trong bữa ăn của nhiều gia đình. Hàm lượng muối cao có thể làm tổn thương niêm mạc dạ dày, tăng nguy cơ viêm và loét. Nguy hiểm hơn, thực phẩm ướp muối chứa nitrit. Trong môi trường axit của dạ dày, nitrit có thể kết hợp với các sản phẩm phân hủy protein tạo thành nitrosamine, một nhóm chất đã được xác định có khả năng gây ung thư. Khuyến nghị là hạn chế ăn thực phẩm muối chua xuống mức thấp, không dùng thường xuyên trong tuần. Khi ăn có thể kết hợp với rau xanh, trái cây giàu vitamin C vì vitamin C giúp ức chế quá trình hình thành nitrosamine. Nếu tự muối dưa, nên đảm bảo đủ thời gian lên men để giảm hàm lượng nitrit.
3. Tiếc Của, Tiếp Tục Ăn Thực Phẩm Mốc: Độc Tố Aflatoxin Nguy Hiểm
Trái cây hỏng cắt bỏ phần thối rồi ăn tiếp, lạc hay ngô mốc vẫn rang lên dùng là thói quen không hiếm gặp. Thực phẩm mốc có thể chứa aflatoxin, một trong những độc tố tự nhiên có khả năng gây ung thư mạnh, đặc biệt là ung thư gan. Aflatoxin chủ yếu do nấm Aspergillus sinh ra và có thể tồn tại ngay cả khi đã chế biến nhiệt. Các vùng có tỷ lệ ngũ cốc mốc cao thường ghi nhận tỷ lệ ung thư gan tăng tương ứng. Vì vậy, khi thực phẩm đã mốc, cách an toàn nhất là bỏ toàn bộ, không chỉ cắt bỏ phần hỏng. Đồng thời cần bảo quản ngũ cốc, hạt khô ở nơi khô ráo, kín khí và kiểm tra kỹ khi mua.
4. Bữa Nào Cũng Phải Có Thịt Đỏ: Nguy Cơ Ung Thư Đại Trực Tràng
Chế độ ăn nhiều thịt đỏ như thịt bò, thịt lợn, thịt cừu, trong khi rau xanh và chất xơ ít ỏi, cộng thêm thói quen chiên rán, nướng ở nhiệt độ cao, có thể làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Thịt đỏ khi tiêu hóa có thể tạo ra các hợp chất gây hại. Quá trình nướng, cháy xém còn sinh ra benzopyrene và nhiều chất có khả năng gây ung thư khác. Nghiên cứu cho thấy mỗi ngày tăng thêm 100 gram thịt đỏ có thể làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng khoảng 17%. Người duy trì chế độ ăn nhiều chất béo trong thời gian dài có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn rõ rệt. Giải pháp là cân đối lại khẩu phần: rau xanh chiếm khoảng một nửa bữa ăn, thịt không vượt quá một phần tư. Nên ưu tiên cá, thịt gia cầm thay thế một phần thịt đỏ và tăng cách chế biến hấp, luộc thay vì chiên nướng.
5. Uống Nước Ngọt Và Ăn Đồ Ngọt Thường Xuyên: Đường Huyết Cao Và Béo Phì
Nước ngọt có đường, bánh kẹo, trà sữa… khiến lượng đường nạp vào cơ thể tăng cao. Chế độ ăn nhiều đường góp phần gây béo phì và kháng insulin, hai yếu tố nguy cơ của nhiều loại ung thư. Môi trường đường huyết cao kéo dài có thể kích thích sự tăng sinh bất thường của tế bào, đặc biệt liên quan đến ung thư tuyến tụy. Một số thống kê cho thấy thói quen uống một lon nước ngọt mỗi ngày làm tăng đáng kể nguy cơ mắc một số bệnh mạn tính, trong đó có ung thư. Người thừa cân, béo phì cũng có nguy cơ ung thư cao hơn so với người duy trì cân nặng hợp lý. Cách điều chỉnh là thay nước ngọt bằng nước lọc hoặc trà nhạt, đọc kỹ bảng thành phần dinh dưỡng để kiểm soát lượng carbohydrate và đường. Khi cần có thể dùng chất tạo ngọt tự nhiên ở mức vừa phải.
Nguyên Tắc Ăn Uống Phòng Ngừa Ung Thư
Một cách dễ nhớ để phòng ngừa ung thư là tăng cường rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt, đậu và các nguồn đạm lành mạnh như cá, thịt gia cầm. Đồng thời giảm thực phẩm quá nóng, đồ muối mặn, thực phẩm mốc, thịt đỏ và đồ ngọt. Thay đổi thói quen ăn uống không cần quá cực đoan. Có thể bắt đầu bằng việc tăng lượng rau mỗi ngày, giảm dần nước ngọt, và kiểm soát khẩu phần thịt đỏ. Mỗi thay đổi nhỏ đều là bước tích lũy cho sức khỏe lâu dài.
