Người bệnh dạ dày đối mặt với thử thách khắc nghiệt trong dịp Tết
Với những người mắc các vấn đề về dạ dày, đặc biệt là tình trạng viêm loét, dịp Tết không chỉ mang đến niềm vui sum họp mà còn là một cuộc thử thách lớn đối với hệ tiêu hóa. Những thói quen đặc trưng của ngày lễ như ăn uống quá độ, giờ giấc sinh hoạt bị xáo trộn, cùng với việc tiêu thụ nhiều thực phẩm khó tiêu chính là những yếu tố hàng đầu khiến dạ dày dễ dàng "biểu tình", dẫn đến các cơn đau thượng vị, ợ chua, đầy bụng kéo dài và khó chịu.
Lời khuyên từ chuyên gia tiêu hóa hàng đầu
Theo Tiến sĩ, Bác sĩ Phạm Bình Nguyên từ Trung tâm Tiêu hóa Gan mật tại Bệnh viện Bạch Mai, để có một kỳ nghỉ Tết thực sự trọn vẹn mà không phải đối mặt với những cơn đau hay phụ thuộc vào thuốc giảm đau, người bệnh cần nắm vững và áp dụng nghiêm túc ba nguyên tắc ăn uống cốt lõi dưới đây.
Nguyên tắc 1: Duy trì nhịp sinh học ổn định
Trong những ngày Tết, lịch sinh hoạt thường bị đảo lộn một cách đáng kể. Nhiều người có xu hướng thức khuya, ngủ nướng đến tận trưa, bỏ qua bữa sáng và dồn nén toàn bộ năng lượng vào các bữa tiệc tối. Đối với người khỏe mạnh, điều này đã có thể gây ra mệt mỏi, nhưng với những ai đang bị viêm loét dạ dày, đây thực sự là một "thảm họa" về mặt sinh lý.
Về cơ chế hoạt động, dạ dày có xu hướng tiết axit theo một chu kỳ nhất định. Khi bạn bỏ bữa hoặc để bụng trống rỗng trong thời gian dài, lượng axit và enzyme pepsin được sản xuất mà không có thức ăn để trung hòa sẽ tấn công trực tiếp vào các vết loét đã tồn tại trên niêm mạc. Hiện tượng này không chỉ gây ra đau đớn tức thì mà còn có nguy cơ làm cho vết loét trở nên sâu hơn, thậm chí dẫn đến xuất huyết tiêu hóa nguy hiểm.
Do đó, việc duy trì ba bữa ăn chính đều đặn là vô cùng quan trọng:
- Dù bận rộn với việc đi chúc Tết hay vui chơi, hãy cố gắng ăn đúng các khung giờ quen thuộc hàng ngày.
- Tuyệt đối không được bỏ qua bữa sáng: Một bát cháo ấm áp hoặc vài lát bánh mì sẽ giúp tạo lớp bao phủ bảo vệ niêm mạc dạ dày suốt cả ngày dài.
- Chia nhỏ các bữa ăn: Thay vì ăn quá no trong bữa chính, bạn có thể bổ sung thêm các bữa phụ nhẹ nhàng như sữa chua hoặc bánh quy lạt để giữ cho nồng độ axit trong dạ dày luôn ở mức ổn định.
Nguyên tắc 2: Kiểm soát chặt chẽ các thực phẩm dễ gây kích ứng
Mâm cỗ Tết truyền thống của Việt Nam thường chứa đầy những món ăn giàu năng lượng nhưng lại là "khắc tinh" đối với dạ dày, bao gồm bánh chưng (chứa nhiều đồ nếp dễ gây ợ chua), giò chả (có thể chứa chất bảo quản), dưa hành muối (có độ axit cao) và các món chiên rán nhiều dầu mỡ.
Người bệnh không cần thiết phải kiêng khem quá khắt khe đến mức làm mất đi niềm vui thưởng thức ẩm thực ngày Tết, nhưng cần phải biết cách lựa chọn thực phẩm một cách thông minh:
- Hạn chế đồ nếp và dưa muối: Đồ nếp có thể làm tăng áp lực trong lòng dạ dày, trong khi dưa hành muối chua chứa hàm lượng axit và muối lớn, dễ dàng kích thích các vết loét.
- Ưu tiên rau xanh và trái cây mềm: Rau xanh cung cấp chất xơ giúp hỗ trợ nhu động ruột hoạt động trơn tru. Tuy nhiên, nên chọn các loại rau lá xanh và tránh những loại quả có vị quá chua như cam, quýt, hoặc xoài xanh.
- Hạn chế gia vị mạnh: Các loại gia vị như ớt, tiêu, gừng, tỏi nếu sử dụng quá mức có thể làm nóng niêm mạc dạ dày, gây ra cảm giác đau rát ngay lập tức sau khi ăn.
- Cảnh giác với đồ uống có cồn và gas: Rượu bia có thể làm suy yếu hàng rào bảo vệ niêm mạc, trong khi nước ngọt có gas dễ gây chướng bụng và làm trầm trọng thêm tình trạng trào ngược dạ dày thực quản.
Nguyên tắc 3: Ăn chậm và nhai kỹ để bảo vệ dạ dày
Trong không khí vui vẻ của những bữa tiệc sum họp, chúng ta thường có xu hướng mải mê trò chuyện mà ăn nhanh, nhai vội vàng. Đây là một sai lầm phổ biến có thể khiến dạ dày phải làm việc quá tải.
Việc nhai kỹ không chỉ là một thói quen lịch sự mà còn là bước đầu tiên quan trọng trong quá trình tiêu hóa cơ học. Khi thức ăn được nghiền nhỏ và trộn đều với enzyme amylase có trong nước bọt, dạ dày sẽ giảm bớt đáng kể áp lực co bóp cơ học. Đối với những người đã có sẵn tổn thương ở niêm mạc, việc thức ăn thô cứng rơi xuống có thể trực tiếp cọ xát vào vết loét, gây đau đớn và khó tiêu hóa.
Hãy dành ít nhất 20 đến 30 phút cho mỗi bữa ăn. Tránh vừa ăn vừa nói quá nhiều hoặc uống quá nhiều nước trong khi ăn, vì điều này có thể làm loãng dịch vị và ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa.
Những lưu ý bổ sung quan trọng
Bên cạnh việc tuân thủ các nguyên tắc ăn uống, Tiến sĩ Nguyên cũng nhấn mạnh rằng người bệnh cần chuẩn bị sẵn các loại thuốc hỗ trợ theo chỉ định của bác sĩ và duy trì một tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng. Căng thẳng được xem là một trong những nguyên nhân hàng đầu có thể khởi phát các cơn đau dạ dày cấp tính, do đó việc giữ tâm lý ổn định trong dịp Tết là vô cùng cần thiết để bảo vệ sức khỏe toàn diện.
