Tăng huyết áp về đêm là tình trạng huyết áp trung bình buổi tối từ lúc lên giường đến khi thức dậy đạt từ 120/70 mmHg trở lên hoặc trên 110/65 mmHg theo tiêu chuẩn ACC/AHA 2017. Ở người khỏe mạnh, huyết áp ban đêm thường thấp hơn ban ngày từ 10 đến 20 phần trăm.
Nguyên nhân dẫn đến tăng huyết áp về đêm
Huyết áp được điều hòa bởi hệ thần kinh tự động, với mô hình bình thường là huyết áp cao hơn ban ngày và thấp hơn ban đêm. Khi mô hình này bất thường, huyết áp có thể tăng cao vào ban đêm hoặc sáng sớm, báo hiệu các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Các nguyên nhân bao gồm:
- Chưa kiểm soát được bệnh cao huyết áp
- Hội chứng ngưng thở khi ngủ
- Bệnh lý về thận
- Bệnh đái tháo đường
- Rối loạn tuyến giáp
- Bất thường hệ thần kinh: mất ngủ, rối loạn nhận thức, suy nhược, hậu quả sau đột quỵ
- Bệnh tim mạch
Người châu Á thường có xu hướng tăng huyết áp về đêm nhiều hơn do chế độ ăn nhiều muối và nhạy cảm với muối. Ở bệnh nhân tăng thể tích tuần hoàn do ăn mặn, huyết áp không chỉ cao ban ngày mà còn tăng về đêm để tăng bài tiết natri qua thận.
Tăng huyết áp về đêm có thể là biểu hiện đầu tiên của tăng huyết áp do tăng hoạt động giao cảm, thường liên quan đến biến cố tim mạch như đột quỵ, bệnh mạch vành, suy tim, hoặc tổn thương cơ quan khác như suy thận, suy giảm nhận thức, bệnh động mạch ngoại biên, vì tình trạng này thường không được phát hiện kịp thời.
Tăng huyết áp về đêm cảnh báo nhiều vấn đề sức khỏe
Tăng huyết áp về đêm có thể là giai đoạn tiến triển của bệnh tăng huyết áp. Khi nằm ngủ, tư thế nằm làm tăng hồi lưu tĩnh mạch, dẫn đến tăng tiền tải lên thất trái và tăng sức căng thành thất trái theo định luật Laplace. Thể tích tuần hoàn còn tăng thêm do dịch mô kẽ di chuyển từ mô mềm phần thấp của cơ thể, càng làm tăng tiền tải. Sự kết hợp giữa tăng thể tích nội mạch và tăng huyết áp có thể làm suy giảm chức năng thận do tăng áp lực cầu thận và lọc.
Các yếu tố ảnh hưởng đến mô hình huyết áp bất thường bao gồm:
- Làm việc theo ca đêm
- Hút thuốc lá
- Rối loạn lo âu
- Căng thẳng kéo dài
- Sử dụng thuốc hạ áp có thời gian tác dụng ngắn dưới 24 giờ
Dấu hiệu tăng huyết áp về đêm
Theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today, các dấu hiệu dưới đây không đủ để khẳng định một người bị huyết áp cao, nhưng nếu xuất hiện thường xuyên, người bệnh nên theo dõi và kiểm tra huyết áp.
Thức giấc với cơn nhức đầu
Thỉnh thoảng thức dậy giữa đêm hay sáng hôm sau với cơn nhức đầu là hiện tượng phổ biến. Tuy nhiên, nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên, đó có thể là tín hiệu đáng lo ngại. Huyết áp tăng cao trong khi ngủ làm tăng áp lực lên hệ tuần hoàn, gây cảm giác nặng đầu hoặc nhức đầu khi thức dậy.
Giật mình giữa đêm với cơn hồi hộp
Đột ngột tỉnh giấc và cảm thấy tim đập mạnh, hồi hộp hoặc bồn chồn có thể do căng thẳng, lo âu hoặc nạp nhiều caffeine. Nhưng biểu hiện này cũng có thể là dấu hiệu huyết áp biến động bất thường trong khi ngủ. Khi huyết áp tăng hoặc cơ thể thiếu oxy do ngưng thở khi ngủ, hệ thần kinh giao cảm bị kích hoạt mạnh, làm nhịp tim tăng nhanh và tạo cảm giác hồi hộp khi thức giấc.
Thức dậy với cảm giác choáng váng
Thỉnh thoảng choáng váng khi vừa thức dậy là bình thường, nhưng nếu xảy ra thường xuyên, kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, không nên chủ quan. Chóng mặt buổi sáng có thể do mất nước, hạ đường huyết, rối loạn tiền đình hoặc tác dụng phụ của thuốc. Theo bác sĩ tim mạch dự phòng Luke Laffin thuộc Cleveland Clinic (Mỹ), biến động huyết áp bất thường trong lúc ngủ cũng có thể góp phần gây choáng váng khi thức dậy.
Khi xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu trên, không có nghĩa chắc chắn bị huyết áp cao. Nhưng nếu chúng xuất hiện thường xuyên, đặc biệt ở người có yếu tố nguy cơ như thừa cân, béo phì, tiểu đường, bệnh thận hoặc tiền sử gia đình mắc huyết áp cao, cần chủ động kiểm tra sức khỏe. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi huyết áp liên tục 24 giờ để phát hiện tăng huyết áp về đêm mà đo thông thường ban ngày có thể bỏ sót.
