Xung đột Trung Đông bóp nghẹt thị trường việc làm Mỹ
Một cuộc chiến cách xa hàng nghìn cây số không chỉ làm gián đoạn đà cải thiện của thị trường việc làm Hoa Kỳ, mà còn khiến xu hướng này đi lệch hướng một cách sâu sắc hơn. Đã bốn tuần trôi qua kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran, và những tác động kinh tế lan tỏa từ cuộc xung đột leo thang này đã diễn ra với tốc độ chóng mặt.
Tác động kinh tế lan tỏa nhanh chóng
Các tuyến vận tải biển quan trọng bị tắc nghẽn đã đẩy giá dầu tăng vọt, làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu và khiến giá xăng tăng phi mã. Nỗi lo ngại về lạm phát quay trở lại đang kéo theo mức độ bất định cao hơn, tạo ra sức ép lớn lên toàn bộ nền kinh tế. Mọi yếu tố này đang bóp nghẹt thị trường lao động Mỹ một cách rõ rệt.
Bà Heather Long, kinh tế trưởng, đưa ra nhận định: "Nếu eo biển Hormuz vẫn đóng cửa và giá dầu duy trì trên mức 100 USD/thùng trong suốt tháng 4, thì đây sẽ là một bước ngoặt quan trọng. Khi đó, chúng ta đang nói đến một nền kinh tế hoàn toàn khác - nơi tình trạng sa thải hàng loạt có thể quay trở lại."
Doanh nghiệp trì hoãn kế hoạch tuyển dụng
Ông Gregory Daco, kinh tế trưởng tại EY-Parthenon, chia sẻ quan điểm: "Sự bất định đang làm trì hoãn các kế hoạch tuyển dụng của doanh nghiệp." Hiện tại, ông dự báo nền kinh tế Mỹ sẽ tăng trưởng theo kiểu "không tạo nhiều việc làm", với chỉ khoảng 20.000 việc làm mới được tạo ra mỗi tháng trong nửa đầu năm nay.
Tỷ lệ thất nghiệp, hiện đang ở mức 4,4%, có khả năng tăng lên 4,7% vào cuối năm 2025. Ông Daco cảnh báo: "Với xác suất suy thoái khoảng 40%, rủi ro là việc tạm dừng tuyển dụng kéo dài sẽ dần chuyển thành sự suy yếu rõ rệt hơn. Hiện tại, thị trường chỉ đang 'hạ nhiệt', chưa 'nứt vỡ'. Nhưng nếu bất định tiếp tục leo thang, những vết nứt đó có thể xuất hiện vào cuối mùa xuân."
Năm 2025: Một trong những năm yếu nhất nhiều thập kỷ
Trên thực tế, năm 2025 đang trở thành một trong những năm yếu nhất của thị trường lao động Mỹ trong nhiều thập kỷ qua. Theo số liệu chính thức mới nhất, nền kinh tế chỉ tạo thêm khoảng 116.000 việc làm. Để so sánh, năm 2024 đã tạo ra trung bình khoảng 121.000 việc làm mỗi tháng.
Yếu tố bất định - được coi là "quân domino" quan trọng nhất - ban đầu được kỳ vọng sẽ giảm dần khi doanh nghiệp có cái nhìn rõ ràng hơn về:
- Tình hình kinh tế tổng thể
- Chi phí vay vốn
- Chính sách thuế quan
- Chính sách liên bang
- Tiến bộ công nghệ
- Tình hình địa chính trị
Thế nhưng, xung đột mới bùng phát tại Trung Đông đã khiến mọi kế hoạch đi chệch hướng hoàn toàn.
Giá dầu tăng mạnh và tác động đến người tiêu dùng
Bà Laura Ullrich, Giám đốc nghiên cứu kinh tế tại Indeed Hiring Lab, nhận định: "Mọi thứ vẫn khá ổn định, nhưng mang tính trì trệ." Giá dầu đã tăng mạnh kể từ khi chiến sự bùng phát, với mức tăng khoảng 30 USD/thùng và có thời điểm lên tới 50 USD/thùng.
Theo phân tích của các nhà kinh tế, mỗi lần giá dầu tăng thêm 10 USD đều kéo theo những hệ quả lớn, từ việc làm giảm tăng trưởng GDP đến đẩy lạm phát đi lên. Tác động này đã nhanh chóng lan tới người tiêu dùng Mỹ.
Giá xăng trung bình đã tăng thêm 1 USD, lên khoảng 3,98 USD/gallon theo dữ liệu của AAA. Chi phí năng lượng cao hơn bao gồm xăng, sưởi ấm và điện nước có thể khiến thu nhập thực tế của mỗi hộ gia đình giảm hơn 1.350 USD mỗi năm. Và áp lực này chưa có dấu hiệu dừng lại.
Lạm phát có nguy cơ tăng mạnh
Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) dự báo lạm phát Mỹ có thể tăng lên 4,2% trong năm nay, so với mức 2,4% hồi tháng 2 theo chỉ số CPI. Các chuyên gia đang theo dõi sát sao khả năng chống chịu của người tiêu dùng Mỹ khi không chỉ giá xăng tăng, mà giá dầu còn lan tỏa sang chi phí hàng hóa và dịch vụ trên toàn nền kinh tế.
Chi tiêu tiêu dùng chiếm tới 2/3 hoạt động kinh tế Mỹ, nên nếu giảm sút, thị trường lao động sẽ chịu tác động tiêu cực rõ rệt. Dữ liệu từ Navy Federal Credit Union cho thấy người dân đang:
- Chi nhiều hơn cho năng lượng và xăng dầu
- Có xu hướng "mua trước" một số mặt hàng thiết yếu
Bà Heather Long giải thích: "Mọi người dự đoán giá vé máy bay sẽ tăng, chi phí du lịch mùa hè đắt đỏ hơn, nên họ đặt trước từ bây giờ." Xu hướng này tương tự như năm ngoái khi người tiêu dùng lo ngại về việc thuế quan tăng cao.
Yếu tố hỗ trợ và những rủi ro tiềm ẩn
Một yếu tố hỗ trợ đáng chú ý là "đệm tài chính" của người dân có phần cải thiện, khi tiền hoàn thuế trung bình năm nay cao hơn khoảng 10% so với năm trước. Dòng chi tiêu này có thể giúp trì hoãn nguy cơ sa thải trong ngắn hạn, nhưng các chuyên gia cảnh báo nó không thể kéo dài mãi.
Trong tuần này, hàng loạt dữ liệu mới về thị trường lao động Mỹ sẽ được công bố, bao gồm:
- Tỷ lệ nghỉ việc
- Tuyển dụng khu vực tư nhân
- Thông báo sa thải
- Báo cáo việc làm hàng tháng
Những chỉ báo then chốt này sẽ giúp đánh giá sức khỏe nền kinh tế, để xem Mỹ có thể trụ vững trước biến động địa chính trị hay không. Dựa trên dữ liệu từ Cục Thống kê Lao động Mỹ, hiện có khoảng 166-168 triệu người nằm trong lực lượng lao động của quốc gia này.
Tình hình cho thấy thị trường việc làm Mỹ đang đứng trước những thách thức chưa từng có, với xung đột Trung Đông trở thành yếu tố then chốt định hình tương lai kinh tế trong những tháng tới.
