Thị trường lao động Việt Nam dự báo tăng 300.000 việc làm trong quý I/2026
Theo bản tin thị trường lao động Việt Nam do Bộ Nội vụ công bố, trong quý đầu tiên của năm 2026, số người có việc làm dự kiến tăng thêm khoảng 300.000 người so với quý IV/2025. Con số này sẽ nâng tổng số lao động có việc làm trên toàn quốc lên mức khoảng 53 triệu người. Đây được xem là một tín hiệu tích cực, phản ánh nền kinh tế đang duy trì đà phục hồi vững chắc và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh ngay từ những tháng đầu năm mới.
Nhiều ngành sản xuất "khát" lao động ngay sau Tết
Bộ Nội vụ cho biết, một số ngành sản xuất đã ghi nhận nhu cầu tuyển dụng tăng mạnh ngay sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Dẫn đầu là ngành sản xuất và chế biến thực phẩm, với mức tăng nhu cầu lao động dự báo khoảng 3,1% so với quý trước. Lĩnh vực này gắn liền với nhu cầu tiêu dùng nội địa, đặc biệt là các mặt hàng thiết yếu và thực phẩm chế biến sẵn. Nhiều doanh nghiệp buộc phải tăng tốc sản xuất để bù đắp tiến độ đơn hàng và đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước lẫn quốc tế.
Tại các khu công nghiệp trọng điểm, nhiều công ty thực phẩm đã triển khai kế hoạch tuyển dụng hàng trăm đến hàng nghìn lao động phổ thông, công nhân chế biến và nhân sự vận hành dây chuyền. Tuy nhiên, bên cạnh nhu cầu về số lượng, doanh nghiệp cũng đang thiếu hụt lao động có tay nghề cơ bản, có khả năng thích nghi nhanh với quy trình sản xuất hiện đại, đảm bảo tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm và kỷ luật lao động trong môi trường nhà máy.
Đứng sau nhóm thực phẩm là ngành sản xuất phương tiện vận tải khác với mức tăng nhu cầu dự báo khoảng 2,6%, cùng ngành sản xuất xe có động cơ tăng khoảng 1,6%. Các lĩnh vực này chịu tác động trực tiếp từ diễn biến của thị trường xuất khẩu và chuỗi cung ứng khu vực. Khi đơn hàng phục hồi, doanh nghiệp buộc phải bổ sung lao động để kịp tiến độ giao hàng trong quý I và quý II/2026.
Nhu cầu tuyển dụng tập trung vào các vị trí như công nhân cơ khí, thợ hàn, thợ lắp ráp, kỹ thuật viên bảo trì và đội ngũ kỹ sư thiết kế, quản lý sản xuất. Cạnh tranh lao động giữa các doanh nghiệp trong cùng khu công nghiệp cũng trở nên gay gắt hơn, dẫn đến việc điều chỉnh tiền lương, phụ cấp chuyên cần, hỗ trợ nhà ở và đi lại nhằm giữ chân người lao động sau Tết.
Thách thức từ lao động kỹ năng thấp và xu hướng dịch chuyển
Mặc dù thị trường có tín hiệu phục hồi, quý IV/2025 vẫn ghi nhận hơn 784.000 người thiếu việc làm, chiếm 1,67% lực lượng lao động; khoảng 1,07 triệu người thất nghiệp, tương ứng tỷ lệ thất nghiệp 2,22%. Đáng chú ý, 61,2% người nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp không có bằng cấp hoặc chứng chỉ, trong khi nhóm có trình độ đại học trở lên chỉ chiếm 19,2%. Điều này cho thấy rủi ro thất nghiệp vẫn tập trung ở nhóm lao động kỹ năng thấp, đặt ra yêu cầu cấp thiết về đào tạo nghề và nâng cao kỹ năng.
Trong giai đoạn này, cả nước có 53,8 triệu lao động, với thu nhập bình quân đạt 8,7 triệu đồng/tháng, phản ánh đời sống người lao động đang từng bước được cải thiện. Theo báo cáo tình hình Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 của Bộ Nội vụ, trong giai đoạn giáp Tết, có xu hướng dịch chuyển lao động ngắn hạn, trong đó một bộ phận lao động phổ thông, sinh viên và lao động thời vụ chuyển sang các công việc dịch vụ tạm thời để tăng thu nhập. Ngoài ra, một số người lao động có xu hướng nghỉ việc sớm hoặc tạm thời rút khỏi thị trường để về quê đón Tết.
Để khắc phục tình trạng thiếu lao động sau Tết, Bộ Nội vụ đã chủ động theo dõi và nắm bắt tình hình lao động trước và sau Tết Nguyên đán năm 2026, đồng thời chỉ đạo các địa phương tăng cường tổ chức kết nối cung - cầu lao động. Dự báo tại các khu công nghiệp, khu chế xuất ở Hà Nội, Bắc Ninh, Thái Nguyên, TP.HCM, Đồng Nai..., tỷ lệ lao động trở lại làm việc sau Tết đạt 85% từ ngày 23-25/02 và đạt 95% ngay trong tuần cuối tháng 2/2026.
Lương không còn là yếu tố duy nhất quyết định
Kết quả khảo sát thị trường việc làm do Cốc Cốc Research phối hợp Việc Làm 24h thực hiện với hơn 1.000 người lao động và nhà tuyển dụng trên toàn quốc cho thấy nhiều chuyển động đáng chú ý. Theo đó, hơn một nửa người lao động (53,8%) vẫn giữ nguyên vị trí trong 12 tháng qua. Gần một nửa lực lượng lao động (48,7%) đang ở trạng thái "xem xét cơ hội", trong khi chỉ 28,1% sẵn sàng chuyển việc ngay nếu có đề nghị đủ hấp dẫn.
Trái lại, các nhà tuyển dụng bước vào năm 2026 với tâm thế mở rộng. Có tới 77% doanh nghiệp cho biết có kế hoạch tuyển thêm nhân sự trong 12 tháng tới. Điều này cho thấy nhu cầu nhân lực vẫn ở mức cao, nhưng bài toán không chỉ nằm ở tuyển đủ người, mà còn là tuyển đúng và giữ được người.
Tiền lương và phúc lợi vẫn là nền tảng của cảm nhận "ổn định" đối với 40% người lao động. Tuy nhiên, ngoài lương, người lao động còn kỳ vọng vào định hướng phát triển rõ ràng của doanh nghiệp (23,1%), môi trường làm việc lành mạnh và quản lý thấu cảm (20,8%), cũng như cơ hội được đào tạo để tránh tụt hậu về kỹ năng (16,1%).
Đáng chú ý, có tới 76,9% người được hỏi sẵn sàng chấp nhận giảm lương để đổi lấy một môi trường làm việc lành mạnh hơn. Con số này cho thấy các giá trị phi tài chính đang ngày càng giữ vai trò then chốt trong quyết định gắn bó của người lao động. Văn hóa doanh nghiệp, phong cách lãnh đạo và cơ hội phát triển cá nhân không còn là "phần phụ", mà trở thành yếu tố cốt lõi trong chiến lược nhân sự.
Thế hệ Gen Z và tác động của trí tuệ nhân tạo
Câu chuyện về thế hệ Z (Gen Z) tiếp tục là tâm điểm trong quản trị nhân sự. Nhiều nhà tuyển dụng cho rằng họ gặp khó khăn trong việc quản lý và giữ chân nhân sự trẻ. Tuy nhiên, khảo sát cho thấy gốc rễ vấn đề không nằm ở thái độ, mà ở kỳ vọng khác biệt của thế hệ này về môi trường làm việc.
Gen Z là nhóm sẵn sàng đánh đổi thu nhập nhiều nhất để có môi trường lành mạnh, với 60,8% chấp nhận giảm 1%–10% lương. Họ cũng ưu tiên "ổn định kỹ năng" – tức là cơ hội học hỏi và phát triển năng lực – cao hơn các thế hệ khác. Đồng thời, đây là nhóm dẫn đầu dòng chảy dịch chuyển lao động, với 32,8% đang tích cực tìm việc và sẵn sàng chuyển ngay.
Bên cạnh đó, người lao động đã thực sự bước vào kỷ nguyên ứng dụng trí tuệ nhân tạo khi hơn 80% cho biết đã sử dụng AI trong công việc, với kỳ vọng nâng cao hiệu suất. Ở chiều ngược lại, nhiều nhà tuyển dụng nhìn nhận AI chủ yếu như công cụ tăng tốc, giúp tiết kiệm thời gian hơn là gia tăng chất lượng công việc.
Trong bối cảnh AI dần phổ cập, các kỹ năng "con người" (Human Skills) lại trở nên đắt giá hơn bao giờ hết. Doanh nghiệp sẵn sàng trả lương cao hơn cho những ứng viên có khả năng thích nghi và tự học, tư duy sáng tạo nguyên bản, thấu cảm, tư duy chiến lược và quản trị cảm xúc. Việc thành thạo AI cơ bản không còn là lợi thế cạnh tranh. Giá trị mới nằm ở khả năng biến đầu ra "trung bình" của AI thành sản phẩm có chiều sâu thông qua tư duy phản biện, cá nhân hóa và sáng tạo.
