Thị trường lao động Việt Nam: Nghịch lý thừa cung vẫn thiếu nhân lực
Trong nhiều năm qua, lực lượng lao động dồi dào luôn được xem là một lợi thế cạnh tranh quan trọng của Việt Nam. Đây chính là nguồn lực then chốt để đất nước hướng tới các mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao. Tuy nhiên, thực tế lại đang phơi bày một nghịch lý đáng suy ngẫm: trong khi nguồn cung lao động về mặt số lượng được đánh giá là lớn, rất nhiều doanh nghiệp trên cả nước vẫn liên tục đối mặt với những thách thức trong công tác tuyển dụng và duy trì đội ngũ nhân sự ổn định.
Điểm nghẽn từ các kênh kết nối phân tán
Nghịch lý "thiếu lao động giữa nguồn cung dồi dào" phản ánh những hạn chế mang tính hệ thống trong cơ chế vận hành của thị trường lao động, đặc biệt là ở khâu kết nối giữa cung và cầu. Bà Bùi Thị Lan Hương – Giám đốc Công ty TNHH và Thương mại du lịch Hana Travel chia sẻ rằng doanh nghiệp của bà không thiếu nhu cầu tuyển dụng, nhưng lại gặp khó khăn trong việc tiếp cận đúng đối tượng lao động phù hợp.
"Thông tin tuyển dụng nhiều khi không đến được với đúng người cần tìm, hoặc người lao động lại không nắm bắt được yêu cầu thực tế từ doanh nghiệp. Điều này kéo dài quy trình tuyển dụng, làm tăng chi phí nhưng hiệu quả lại không cao", bà Hương cho biết. Theo bà, các kênh tuyển dụng hiện nay còn phân tán và thiếu tính hệ thống, khiến doanh nghiệp khó xác định nguồn tiếp cận hiệu quả.
Ông Lê Văn Quyết – Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ 2T Việt Nam cũng đồng tình khi chỉ ra rào cản lớn là thiếu các kênh kết nối trung gian đủ mạnh và chuyên nghiệp. Thị trường lao động vẫn vận hành chủ yếu dựa trên các phương thức truyền thống, manh mún, thiếu tính liên thông và cập nhật. Doanh nghiệp buộc phải tự tìm kiếm lao động qua nhiều nguồn rời rạc như mạng xã hội, giới thiệu cá nhân hay các sàn tuyển dụng nhỏ lẻ, mà chưa có một hệ thống kết nối tập trung, đáng tin cậy với khả năng sàng lọc hiệu quả.
Yêu cầu tái định vị dịch vụ việc làm trung gian
Chia sẻ về vấn đề này, ông Tạ Vũ Ngọc Hà – Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quản lý Dữ liệu Tiên tiến (doanh nghiệp có hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tuyển dụng) nhận định đây là vấn đề mang tính cấu trúc của thị trường lao động. Nghịch lý phản ánh sự bất cân xứng thông tin và sự không tương thích về kỹ năng giữa cung và cầu.
Theo ông Hà, dịch vụ việc làm trung gian cần được định vị lại vai trò và tăng cường hơn nữa. "Khu vực này cần được nhìn nhận như một thiết chế trung gian có chức năng giảm chi phí giao dịch và tối ưu hóa quá trình phân bổ nguồn lực lao động, chứ không chỉ đơn thuần là kênh hỗ trợ tuyển dụng", ông Hà nhấn mạnh.
Nguyên nhân khiến dịch vụ việc làm trung gian chưa phát huy hiệu quả nằm ở mô hình hoạt động ngắn hạn và thiên về chức năng môi giới. Phần lớn hoạt động chỉ dừng lại ở khâu tuyển dụng đầu vào, mà chưa tham gia vào toàn bộ chuỗi giá trị phát triển nghề nghiệp của người lao động. Trong khi đó, lao động trẻ ngày nay có kỳ vọng đa chiều hơn, quan tâm không chỉ thu nhập mà còn môi trường làm việc, cơ hội phát triển và cân bằng cuộc sống.
Giải pháp đồng bộ từ nhiều phía
Ông Tạ Vũ Ngọc Hà đề xuất cách tiếp cận hệ thống với sự tham gia của ba chủ thể chính:
- Cấp Nhà nước: Ưu tiên xây dựng hệ thống dữ liệu thị trường lao động thời gian thực, tích hợp thông tin về kỹ năng, nhu cầu tuyển dụng, mức lương và xu hướng ngành nghề.
- Cấp doanh nghiệp: Chuyển đổi mô hình quản trị hiện đại, lấy trải nghiệm người lao động làm trung tâm, xây dựng lộ trình nghề nghiệp rõ ràng và tăng cường liên kết với tổ chức trung gian.
- Các tổ chức trung gian: Chuyển đổi sang mô hình cung cấp dịch vụ phát triển nghề nghiệp toàn diện, bao gồm đánh giá năng lực, tư vấn cá nhân hóa, đào tạo kỹ năng và hỗ trợ sau tuyển dụng, đồng thời ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số và trí tuệ nhân tạo.
"Vấn đề cốt lõi không nằm ở tốc độ kết nối, mà ở chất lượng kết nối. Thị trường cần chuyển từ tư duy 'kết nối nhanh' sang 'kết nối chính xác và bền vững'", ông Hà khẳng định.
Động thái từ Chính phủ
Hiện nay, Chính phủ đang có những bước đi quyết liệt nhằm nâng cao hiệu quả hệ thống dịch vụ việc làm trung gian, nổi bật là việc xây dựng Sàn giao dịch việc làm quốc gia do Bộ Nội vụ chủ trì. Mới đây, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ xây dựng và vận hành sàn này, với yêu cầu khai trương chậm nhất trước ngày 30/4/2026. Chính phủ cũng yêu cầu hỗ trợ các địa phương phát triển và vận hành hiệu quả các sàn giao dịch việc làm, qua đó tăng cường tính liên thông và năng động cho toàn bộ thị trường lao động.
