Tiếp viên hàng không từ lâu đã là một trong những nghề thu hút đông đảo người trẻ nhờ hình ảnh sang trọng, chuyên nghiệp và môi trường làm việc quốc tế. Tuy nhiên, để chính thức gia nhập ngành, ứng viên phải vượt qua nhiều vòng tuyển chọn khắt khe về ngoại hình, kỹ năng giao tiếp và phỏng vấn trực tiếp. Chính vì vậy, các lớp đào tạo, luyện thi tiếp viên hàng không ngày càng xuất hiện nhiều tại Việt Nam, phần lớn do các cựu tiếp viên đứng ra tổ chức và giảng dạy. Nhiều người trong số này từng làm việc tại các hãng bay trong nước hoặc quốc tế, sau khi rời nghề đã chuyển sang xây dựng các khóa huấn luyện riêng.
Trên mạng xã hội, đặc biệt là TikTok, những lớp học này đã hình thành một “hệ sinh thái” nội dung riêng. Các kênh TikTok chủ yếu do các cựu tiếp viên hàng không có tiếng vận hành, những người có nhiều năm kinh nghiệm trong ngành và từng làm việc tại nhiều hãng bay (Nguồn: @ms.emily.skydream, @esmeraldalananh). Các video đăng tải xoay quanh chia sẻ kinh nghiệm thi tuyển, mô phỏng phỏng vấn, thu hút sự chú ý của nhiều người xem (Nguồn: @flyupacademy.68). Nội dung bao gồm mô phỏng phỏng vấn, chia sẻ kinh nghiệm thi tuyển hoặc ghi lại quá trình học thực tế, thu hút từ hàng chục đến hàng trăm nghìn lượt theo dõi. Những đoạn clip về luyện trả lời câu hỏi, chỉnh tác phong, hay các lưu ý khi bước vào vòng tuyển dụng nhận được lượng tương tác lớn từ người xem quan tâm đến ngành.
Chi phí và nội dung đào tạo
Thực tế, việc tham gia các khóa luyện thi trước khi ứng tuyển vào hãng bay không còn xa lạ. Tuy nhiên, nhiều người quan tâm đến nội dung đào tạo, chi phí và liệu việc tham gia có thực sự giúp tăng cơ hội trúng tuyển hay không. Hầu hết các học viện, lớp đào tạo đều công khai mức chi phí và nội dung giảng dạy. Các khóa học được chia nhỏ từ 9 đến 12 buổi, đào tạo hai phần kỹ năng riêng: kỹ năng thi tuyển tiếp viên hàng không và kỹ năng trả lời phỏng vấn bằng tiếng Anh. Mức phí dao động từ 4 đến 9 triệu đồng cho mỗi khóa học.
Đổi lại, học viên trải qua quá trình rèn luyện dày đặc, từ cách nói chuyện với người lạ, biểu cảm, dáng đi đến kỹ năng chuyên môn đều được chỉnh sửa chi tiết. Các chương trình học được phân chia rõ ràng (Nguồn: Inspired Academy). Nhiều kỹ năng được quảng cáo trong khóa học (Nguồn: Catherine Lan Hương).
Phỏng vấn và ứng xử
Theo các clip trên TikTok, các buổi học thường có đông học viên, phần phỏng vấn luôn nhận được sự quan tâm nhất. Học viên lần lượt đứng trước lớp, giới thiệu bản thân, trả lời nhanh các câu hỏi quen thuộc và nhận phản hồi trực tiếp. Có những câu trả lời phải lặp lại nhiều lần để điều chỉnh cách nhấn nhá, ánh mắt hay tốc độ nói. Học viên còn trải qua nhiều buổi phỏng vấn chuyên sâu với những câu hỏi lắt léo, hóc búa nhằm thử thách khả năng tư duy nhanh, xử lý tình huống và bộc lộ tính cách. Ví dụ: “Nhiều người nói làm tiếp viên hàng không giống lơ xe, chỉ khác là không ở mặt đất. Vậy tại sao bạn vẫn chọn thi tuyển?”; “Nếu có một điều ước, bạn muốn gì ngoài trở thành tiếp viên hàng không?”; “Mẫu người bạn gái lý tưởng: xinh đẹp nhưng không thông minh hay thông minh nhưng không xinh đẹp?”. Ngoài ra, không thể thiếu các phần hỏi đáp hoàn toàn bằng tiếng Anh để kiểm tra khả năng nghe, hiểu và giao tiếp.
Tác phong và hình ảnh
Song song với phỏng vấn là các buổi học về tác phong và hình ảnh. Từ cách đứng thẳng lưng, đặt tay, giữ nụ cười đến cách bước đi dứt khoát và tự tin đều được hướng dẫn cụ thể. Có lớp dành riêng thời gian luyện catwalk, chỉnh từng bước chân, góc quay đầu hay cách dừng lại. Một số buổi khác tập trung vào trang điểm, làm tóc, phối trang phục phù hợp với tiêu chí ngành. Từ luyện giọng đọc, phỏng vấn tiếng Anh, trả lời câu hỏi ứng xử (Nguồn: @esmeraldalananh) đến các yếu tố ngoại hình, trang phục, phong thái đều được hướng dẫn theo yêu cầu từng hãng hàng không (Nguồn: @ms.emily.skydream).
Phương pháp đào tạo thực hành
Khác với các khóa học lý thuyết, những lớp này gần như không có nhiều phần ghi chép. Thay vào đó là luyện tập liên tục. Học viên thực hành, được chỉ ra lỗi sai, nhận xét ưu, khuyết điểm và luyện tập lại. Cuối khóa, giảng viên tổ chức thi thử theo đúng quy trình tuyển dụng của từng hãng. Học viên được chia nhóm, tham gia đầy đủ các vòng sơ tuyển, phỏng vấn, kiểm tra tiếng Anh, kỹ năng dưới áp lực thời gian. Đây là lúc nhiều người lần đầu trải nghiệm buổi phỏng vấn nghiêm túc, căng thẳng trước kỳ tuyển dụng chính thức.
Tại sao các lớp luyện thi thu hút người học?
Không phải ngẫu nhiên mà các lớp luyện thi tiếp viên hàng không ngày càng phổ biến. Với các hãng bay trong nước và quốc tế, quy trình tuyển dụng thường gồm nhiều vòng và không công bố chi tiết tiêu chí đánh giá. Điều này khiến nhiều ứng viên, đặc biệt là người chưa có kinh nghiệm, gặp khó khăn trong việc hình dung cần chuẩn bị gì. Những người đứng lớp, phần lớn là cựu tiếp viên có nhiều năm kinh nghiệm, trở thành yếu tố thu hút. Nhiều người từng làm việc tại các hãng quốc tế, sở hữu profile nổi bật như trúng tuyển nhiều hãng, có chứng chỉ ngoại ngữ hoặc kinh nghiệm thi tuyển dày dặn. Những thông tin này được chia sẻ công khai trên mạng xã hội, tạo thêm sự tin tưởng và khiến các khóa học được chú ý.
Clip: Một buổi phỏng vấn thi thử tiếp viên hàng không của hãng quốc tế (Nguồn: @esmeraldalananh). Việc tham gia lớp học được xem như cách giảm bớt sự mơ hồ. Thay vì tự tìm hiểu rời rạc, học viên được hướng dẫn cụ thể về những gì thường xuất hiện trong quy trình tuyển chọn, đồng thời có cơ hội luyện tập trong môi trường gần giống thực tế. Ngoài ra, học viên nhận được chia sẻ, định hướng từ người đi trước để biết phong cách phù hợp với hãng nào. Tâm lý “chuẩn bị trước cho chắc” cũng là lý do nhiều người đăng ký. Trong bối cảnh cạnh tranh, việc thấy người khác tham gia luyện thi dễ tạo cảm giác cần phải bắt kịp, dù chưa chắc đó là lựa chọn bắt buộc.
Học xong thì sao?
Thực tế, tham gia lớp luyện thi không đồng nghĩa với việc chắc chắn trúng tuyển. Có người đỗ sau một vài lần thử sức, nhưng cũng có người phải thi lại nhiều lần hoặc chuyển hướng sang công việc khác. Tuy nhiên, nhiều học viên cho biết sau quá trình học, họ tự tin hơn khi giao tiếp, biết cách trình bày bản thân rõ ràng hơn và hiểu được yêu cầu cơ bản của nghề. Ở góc độ này, các lớp luyện thi tiếp viên hàng không có thể được xem như một bước chuẩn bị, giúp người học làm quen với áp lực phỏng vấn và cải thiện kỹ năng cá nhân. Còn việc có bước tiếp được vào ngành hay không vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác trong quá trình tuyển dụng.
