Tại Khánh Hòa, bài toán nhân lực cho các ngành công nghiệp và năng lượng đã vượt ngưỡng cảnh báo, trở thành yêu cầu hành động cấp thiết. Kết quả khảo sát mới nhất về nhu cầu lao động cho thấy sự chênh lệch lớn giữa đào tạo và thị trường. Thay vì chờ đợi, tỉnh đã chọn cách tiếp cận chủ động, đi trước một bước để tháo gỡ điểm nghẽn và đón đầu các chu kỳ phát triển mới.
Nhận diện độ vênh cung-cầu
Theo số liệu từ Sở Nội vụ, nhu cầu lao động trong các lĩnh vực cơ khí, điện-điện tử, tự động hóa và năng lượng tại Khánh Hòa đang tăng nhanh, phản ánh xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hiện đại. Tuy nhiên, phía sau những con số tăng trưởng là thực tế đáng lo ngại: độ vênh giữa đào tạo và nhu cầu thị trường vẫn còn khá lớn. Doanh nghiệp thiếu lao động có tay nghề, trong khi nhiều người lao động thiếu định hướng nghề nghiệp rõ ràng. Đây là biểu hiện điển hình của sự lệch pha cung-cầu lao động, một rào cản âm thầm nhưng trực tiếp ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các dự án đầu tư. Nếu không được xử lý đồng bộ, tình trạng này kéo dài sẽ làm giảm sức hấp dẫn của môi trường đầu tư, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt để thu hút các dự án công nghệ cao và năng lượng sạch.
Trước yêu cầu đó, Khánh Hòa đang định hình lại cách tiếp cận phát triển nguồn nhân lực theo hướng thực chất hơn. Trọng tâm không còn là đào tạo theo năng lực sẵn có của cơ sở giáo dục, mà chuyển sang bám sát nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động. Việc khai thác dữ liệu quy hoạch phát triển các khu công nghiệp, ngành công nghiệp và năng lượng để xây dựng kế hoạch đào tạo là bước đi mang tính nền tảng. Đây là dấu hiệu cho thấy tư duy quản lý đã chuyển từ phản ứng sang dẫn dắt.
Đáng chú ý, giáo dục hướng nghiệp ở bậc Trung học phổ thông được xác định là giải pháp từ gốc. Khi học sinh được tiếp cận sớm với các lĩnh vực khoa học-kỹ thuật như điện, cơ khí, tự động hóa hay năng lượng, việc chọn nghề sẽ chủ động và sát thực hơn, đồng thời tạo nguồn nhân lực kế cận ổn định. Song hành là tăng cường liên kết nhà trường và doanh nghiệp, yếu tố được xem như chìa khóa để rút ngắn khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn. Khi doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo, từ xây dựng chương trình đến tổ chức thực hành, chất lượng đầu ra sẽ tiệm cận hơn với yêu cầu sản xuất.
Tái cấu trúc đào tạo
Một điểm nhấn đáng chú ý trong chiến lược nhân lực của Khánh Hòa là định hướng chuẩn bị cho các ngành năng lượng công nghệ cao, bao gồm điện hạt nhân. Việc nghiên cứu triển khai đề án đào tạo nguồn nhân lực đến năm 2035 cho thấy tầm nhìn không chỉ dừng ở nhu cầu hiện tại, mà đã vươn tới các ngành đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao trong tương lai.
Ở cấp cơ sở đào tạo, Trường Cao đẳng Công nghệ-Năng lượng Khánh Hòa đang nổi lên như một hạt nhân trong hệ sinh thái nhân lực ngành năng lượng tái tạo. Ông Nguyễn Phan Anh Quốc, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ-Năng lượng Khánh Hòa (KTEC) cho biết, việc hợp tác với các tổ chức quốc tế như GIZ, GE Vernova và doanh nghiệp trong lĩnh vực điện gió, điện mặt trời không chỉ giúp nâng cao năng lực đào tạo, mà còn mở ra hướng tiếp cận chuẩn quốc tế. Hiện, mô hình đào tạo gắn với thực tiễn doanh nghiệp cho hơn 500 giảng viên, kỹ thuật viên và học sinh phổ thông theo chuỗi liên kết đã tạo hiệu ứng lan tỏa. Việc định hướng phát triển nhà trường thành trung tâm đào tạo vùng, kết hợp nghiên cứu, chuyển giao công nghệ (R&D) cho thấy cách tiếp cận toàn diện: không chỉ đào tạo nhân lực, mà còn góp phần hình thành hệ sinh thái công nghệ.
Hình thành chuỗi giá trị nhân lực
Một điểm đáng chú ý là sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành. Nếu Sở Nội vụ đóng vai trò đầu mối kết nối cung-cầu lao động, thì Sở Khoa học và Công nghệ thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng, qua đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, được coi là một bước điều chỉnh quan trọng. Ở cấp cơ sở, chính quyền xã, phường trở thành cánh tay nối dài của chính sách, trực tiếp tuyên truyền, định hướng nghề nghiệp và tổ chức đào tạo phù hợp với nhu cầu thực tế. Trong khi đó, doanh nghiệp không còn đứng ngoài, mà chuyển sang vai trò đồng hành, chủ động cung cấp thông tin tuyển dụng, tham gia đào tạo thực hành. Chính sự liên kết này đang từng bước hình thành một chuỗi giá trị nhân lực, nơi các mắt xích từ đào tạo, quản lý đến sử dụng lao động được kết nối chặt chẽ.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng, nhìn tổng thể, những giải pháp mà Khánh Hòa đang triển khai không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu lao động trước mắt, mà còn hướng tới mục tiêu dài hạn: xây dựng một hệ sinh thái nhân lực bền vững cho các ngành công nghiệp và năng lượng. Trong bối cảnh lợi thế về tài nguyên và vị trí địa lý dần thu hẹp, chất lượng nguồn nhân lực đang trở thành điểm tựa mới của cạnh tranh. Một địa phương có thể thu hút đầu tư nhờ ưu đãi, nhưng để giữ chân nhà đầu tư, yếu tố quyết định vẫn là nguồn nhân lực.
Việc chủ động chuẩn bị từ sớm giúp Khánh Hòa không chỉ đón sóng mà còn có khả năng chọn sóng, hướng tới các dòng vốn đầu tư chất lượng cao, thân thiện môi trường và có giá trị gia tăng lớn. Từ những bước đi hiện nay có thể thấy, bài toán nhân lực đã được đặt đúng vị trí, không phải là khâu hỗ trợ, mà là trụ cột của chiến lược phát triển. Và lời giải không nằm ở số lượng, mà ở chất lượng, tính phù hợp và thời điểm. Đó cũng chính là cách Khánh Hòa đang từng bước chuyển hóa thách thức thành lợi thế, tạo nền tảng vững chắc cho hành trình phát triển trong kỷ nguyên công nghiệp mới.
