Dự thảo Nghị định về vị trí việc làm viên chức: Đột phá trong quản lý nhân sự công
Bộ Nội vụ đã xây dựng dự thảo Nghị định quy định về vị trí việc làm viên chức và đang tiến hành lấy ý kiến nhân dân. Đây là bước đi quan trọng nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập trong công tác quản lý viên chức hiện nay, đồng thời cụ thể hóa các quy định của Luật Viên chức năm 2025 vừa được Quốc hội thông qua.
Khắc phục hạn chế, bất cập trong quản lý viên chức
Theo Bộ Nội vụ, Luật Viên chức năm 2010 (được sửa đổi, bổ sung năm 2019) đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức. Tuy nhiên, mô hình quản lý kết hợp chức nghiệp với vị trí việc làm vẫn còn nhiều điểm chưa hiệu quả. Cụ thể, nó chưa thực sự tạo động lực để viên chức phấn đấu nâng cao chất lượng công việc; công tác tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, bố trí và sử dụng chưa gắn chặt với yêu cầu của vị trí việc làm; đồng thời chưa thu hút được nguồn nhân lực trẻ, chất lượng cao.
Thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị và Ban Bí thư, việc rà soát, hoàn thiện vị trí việc làm là cần thiết để đáp ứng yêu cầu tổ chức bộ máy chính quyền địa phương hai cấp, bảo đảm hiệu lực, hiệu quả mà không ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của các cơ quan, tổ chức, đơn vị.
Luật Viên chức số 129/2025/QH15 (Luật Viên chức năm 2025) đã xác lập nguyên tắc quản lý viên chức theo vị trí việc làm, thay đổi căn bản so với luật cũ. Theo đó, chế định chức danh nghề nghiệp viên chức không còn được quy định, thay vào đó, vị trí việc làm trở thành căn cứ trung tâm để tuyển dụng, bố trí, sử dụng, đánh giá và quản lý viên chức.
Dự thảo Nghị định này nhằm cụ thể hóa Luật Viên chức năm 2025, thiết lập khuôn khổ pháp lý thống nhất để quản lý viên chức theo vị trí việc làm, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật và khắc phục những hạn chế hiện nay.
Quy định danh mục vị trí việc làm khung và các nội dung sửa đổi
Dự thảo Nghị định gồm 5 chương, 18 điều với nhiều nội dung sửa đổi, hoàn thiện đáng chú ý:
- Danh mục vị trí việc làm khung: Chính phủ sẽ ban hành danh mục khung, bao gồm vị trí việc làm quản lý, chuyên môn, nghiệp vụ và hỗ trợ. Các đơn vị sự nghiệp công lập căn cứ vào danh mục này để lựa chọn vị trí việc làm phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao, từ đó thực hiện tuyển dụng, bố trí, đào tạo, đánh giá và chính sách tiền lương.
- Xây dựng bản mô tả công việc và khung năng lực: Dự thảo quy định thực hiện theo mẫu chung, bảo đảm các đơn vị áp dụng đồng bộ, tránh tình trạng mỗi nơi làm một kiểu gây khó khăn cho quản lý nhà nước.
- Thực hiện xác định vị trí việc làm: Các đơn vị sự nghiệp công lập chủ động xác định vị trí việc làm cụ thể dựa trên danh mục khung và chức năng, nhiệm vụ được giao, mà không phải đợi hướng dẫn từ Bộ quản lý ngành, lĩnh vực như trước đây.
- Thẩm quyền, trách nhiệm của Bộ quản lý ngành, lĩnh vực: Các Bộ có trách nhiệm hướng dẫn về phương pháp tích hợp chuẩn nghề nghiệp, nội dung chuyên môn và xử lý tình huống đặc thù. Trong thời gian chưa có hướng dẫn, đơn vị sự nghiệp được áp dụng trực tiếp quy định của Nghị định.
Bổ sung bậc nghề nghiệp và cơ chế xếp lương
Dự thảo Nghị định bổ sung nhiều nội dung mới, trong đó nổi bật là quy định về bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm. Bậc nghề nghiệp được xác định dựa trên mức độ phức tạp của nhiệm vụ, kết quả công việc, khung năng lực và phạm vi trách nhiệm. Viên chức được bố trí vào bậc phù hợp với năng lực và yêu cầu công việc, và việc thay đổi bậc không làm thay đổi vị trí việc làm.
Về mối quan hệ giữa vị trí việc làm quản lý và chuyên môn, nghiệp vụ, dự thảo xác định nhiệm vụ chuyên môn của vị trí quản lý được xây dựng theo nhiệm vụ chuyên môn của vị trí chuyên môn, nghiệp vụ tương ứng. Viên chức quản lý vẫn phải duy trì, phát triển năng lực chuyên môn trong thời gian giữ chức vụ.
Dự thảo cũng quy định tỷ lệ viên chức bố trí theo bậc nghề nghiệp, với các mức khác nhau tùy thuộc vào loại hình đơn vị sự nghiệp công lập (được nhà nước bảo đảm toàn bộ chi thường xuyên hoặc tự bảo đảm).
Áp dụng chế độ tiền lương và chuyển tiếp
Một nội dung quan trọng khác là quy định về áp dụng chế độ tiền lương. Trong thời gian chưa có chính sách tiền lương mới, dự thảo cho phép sử dụng bậc, hệ số lương hiện hành làm căn cứ kỹ thuật chuyển tiếp. Cụ thể, các bậc nghề nghiệp từ 1 đến 5 tương ứng với các ngạch nhân viên, cán sự, chuyên viên, chuyên viên chính và chuyên viên cao cấp.
Viên chức được tuyển dụng theo Luật Viên chức 2025 sẽ áp dụng chế độ tiền lương hiện hành ở bậc nghề nghiệp tương ứng. Đồng thời, viên chức đang xếp lương theo hạng chức danh nghề nghiệp sẽ chuyển sang bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm và tiếp tục xếp lương theo bậc, hệ số lương đang có.
Dự thảo Nghị định này không chỉ nhằm hoàn thiện khung pháp lý mà còn hướng tới việc tạo động lực, thu hút nhân tài và nâng cao hiệu quả quản lý viên chức trong kỷ nguyên chuyển đổi số.
