AI 'bốc hơi' 80.000 việc làm công nghệ, sinh viên mới ra trường đối mặt thách thức lớn
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra cơn địa chấn trong ngành công nghệ toàn cầu, khiến gần 80.000 việc làm "bốc hơi" chỉ trong ba tháng đầu năm 2026. Tác động thực sự của công nghệ này vẫn chưa được bộc lộ đầy đủ, nhưng hàng loạt sinh viên mới tốt nghiệp đã phải đối mặt với tình trạng không tìm được việc làm.
Số liệu đáng báo động từ phân tích toàn cầu
Theo phân tích chi tiết từ RationalFX, tổng cộng 78.557 việc làm trong lĩnh vực công nghệ đã bị cắt giảm từ ngày 1 tháng 1 đến 1 tháng 4 năm 2026. Trong đó, thị trường Mỹ chiếm tỷ lệ áp đảo lên đến 76,7%, phản ánh mức độ ảnh hưởng sâu rộng tại quốc gia công nghệ hàng đầu thế giới.
Đáng chú ý hơn, gần một nửa số việc làm bị mất - tương đương 37.638 vị trí - được xác định có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến việc triển khai AI và tự động hóa quy trình. Con số này cho thấy AI không còn là công nghệ của tương lai mà đã trở thành tác nhân chính định hình lại thị trường lao động công nghệ.
Quan điểm từ chuyên gia hàng đầu
Ông Babak Hodjat, Giám đốc AI của Cognizant - một trong những công ty outsourcing lớn nhất thế giới - chia sẻ những nhận định sâu sắc về xu hướng này. Ông cho rằng phải mất ít nhất một năm nữa mới có thể thấy rõ tác động thực sự của AI lên lực lượng lao động toàn cầu.
"Tôi không chắc những đợt cắt giảm này có thực sự do AI hay không," ông Hodjat thẳng thắn bày tỏ. Theo ông, nhiều quyết định giảm nhân sự hiện nay xuất phát từ "kỳ vọng" về AI hơn là hiệu quả thực tế mà công nghệ này mang lại.
Ông giải thích thêm: "Đôi khi AI trở thành 'vật tế thần' về mặt tài chính - khi doanh nghiệp tuyển dụng quá nhiều hoặc muốn thu hẹp quy mô, họ đổ lỗi cho AI".
Quá trình chuyển đổi đau đớn và không thể tránh khỏi
Dù vậy, vị giám đốc AI này cũng thừa nhận việc AI dẫn đến cắt giảm nhân sự là điều khó tránh khỏi trong tương lai. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng phải "6 tháng, 9 tháng hoặc một năm nữa" các doanh nghiệp mới thực sự thấy được lợi ích về năng suất từ việc ứng dụng AI.
"Đây sẽ là một quá trình chuyển đổi đau đớn với tất cả chúng ta," ông Hodjat cảnh báo, đồng thời dự báo rằng sự "đau đớn" này sẽ còn gia tăng khi doanh nghiệp tích hợp AI sâu hơn vào hoạt động hàng ngày.
Cognizant - ví dụ điển hình về chuyển đổi
Bản thân Cognizant cũng đang trải qua quá trình chuyển đổi đó một cách chủ động. Mặc dù phần lớn doanh thu vẫn đến từ dịch vụ outsourcing (BPO), công ty đang phát triển các công cụ AI agent có thể thay thế chính những công việc từng được thuê ngoài.
Cognizant đã thành lập các phòng thí nghiệm AI tại San Francisco và Bengaluru để phát triển các công nghệ tiên tiến như:
- Tinh chỉnh mô hình ngôn ngữ lớn
- Triển khai AI agent chuyên sâu
- Xây dựng nền tảng AI tập trung
"Chúng tôi buộc phải làm vậy," Hodjat giải thích, khi khách hàng ngày càng yêu cầu tích hợp AI vào dịch vụ IT truyền thống. "Kỳ vọng về năng suất khi viết code cho khách hàng đã thay đổi. Chúng tôi phải làm việc hiệu quả hơn."
Thách thức về bảo mật và giải pháp riêng
Dù các công cụ AI như OpenClaw giúp triển khai AI agent nhanh hơn, Hodjat cho rằng chúng vẫn thiếu độ bảo mật và độ tin cậy cần thiết cho môi trường doanh nghiệp. Vì vậy, Cognizant đã phát triển nền tảng AI riêng, cho phép khách hàng:
- Xây dựng agent AI tùy chỉnh
- Triển khai hệ thống có kiểm soát
- Giám sát hoạt động trong môi trường tập trung
Theo ông, nhiều khách hàng từng thử các giải pháp AI "đóng gói sẵn" nhưng không đạt hiệu quả về hiệu suất hoặc bảo mật. "Có một kỳ vọng rằng AI sẽ làm được tất cả, nên không cần đến các công ty dịch vụ nữa. Nhưng thực tế là bạn vẫn cần 'khâu cuối cùng' để vận hành hệ thống cho doanh nghiệp".
Chiến lược nhân sự trong kỷ nguyên AI
Công ty niêm yết trên Nasdaq này ghi nhận doanh thu năm 2025 đạt 21,1 tỷ USD, tăng 7% so với cùng kỳ, trong khi mảng BPO tăng trưởng 9%. Đáng chú ý, hơn 70% nhân sự của Cognizant làm việc tại Ấn Độ.
Hodjat cho biết công ty không có kế hoạch sa thải lực lượng này khi AI phát triển, mà sẽ đào tạo họ để sử dụng AI hiệu quả hơn, qua đó nâng cao năng suất và đảm nhận thêm công việc từ khách hàng.
Cognizant cũng đang tuyển dụng thêm sinh viên mới tốt nghiệp, dù xu hướng chung là thu hẹp các vị trí cấp thấp. "Sẽ có rất nhiều người ra trường không tìm được việc vì thiếu kinh nghiệm. Doanh nghiệp cần tuyển họ, đào tạo họ cách sử dụng AI trong từng lĩnh vực cụ thể," ông nói.
Ông Hodjat cho rằng so với tuyển nhân sự giàu kinh nghiệm, cách tiếp cận này "rẻ hơn và nhanh hơn", đồng thời tạo cơ hội cho thế hệ trẻ thích ứng với kỷ nguyên công nghệ mới.
Thông tin được tổng hợp từ các nguồn phân tích chuyên sâu về thị trường lao động công nghệ toàn cầu.
