Thời gian như ngừng trôi, không gian tĩnh lặng nhường chỗ cho niềm xúc động tri ân tại khu rừng gần Trạm vi ba Pha Đin, thuộc địa phận bản Lồng, xã Quài Tở, tỉnh Điện Biên. Sáng 19/7, lễ khai quật, cất bốc hai phần mộ liệt sĩ đã diễn ra trong không khí trang nghiêm, với sự tham gia của Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, chính quyền địa phương và nhân dân.
Nghi lễ trang trọng và sự tỉ mỉ trong từng công đoạn
Mắt không rời nền mộ đang được bới, Thượng tá Lê Đình Hải, Phó Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh liên tục nhắc các chiến sĩ phải cẩn trọng, nhẹ nhàng. Khi đất được đào sâu tới phần cốt, ông yêu cầu Trung tá Đào Xuân Trường và Trung tá Nguyễn Văn Ngọc trực tiếp tìm kiếm di vật, hài cốt. Quay sang đồng chí Giàng A Dế, Bí thư Đảng ủy xã cùng cán bộ, nhân dân, đoàn viên thanh niên xã Quài Tở đang chăm chú dõi theo, Thượng tá Lê Đình Hải khẽ nói: “Việc tìm kiếm di vật, hài cốt cần người có kinh nghiệm, tỉ mỉ nên phải trực tiếp là Ngọc và Trường thực hiện.”
Các đồng chí lãnh đạo xã Quài Tở cùng cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang tỉnh, nhân dân xã Quài Tở kính cẩn dâng hương hai phần mộ liệt sĩ trước khi lực lượng chức năng thực hiện cất bốc. Đúng như lời đồng chí Hải, bên hai phần mộ, Trung tá Ngọc và Trung tá Trường quỳ rụp, tỉ mỉ moi từng vụn đất. Mỗi khi thấy một mẩu xương, một di vật của liệt sĩ, đôi mắt các anh lại sáng lên. Trung tá Đào Xuân Trường vừa làm vừa khấn: “Con cảm ơn các cụ đã đưa đường dẫn lối, để chúng con được đón các cụ về,” khiến những người chứng kiến không sao ngăn nổi niềm xúc động trào dâng.
Niềm hy vọng xác định danh tính liệt sĩ
Chứng kiến nghi lễ, đồng chí Giàng A Dế, Bí thư Đảng ủy xã Quài Tở, xúc động nói: “Tôi rất xúc động khi chứng kiến cán bộ, chiến sĩ tỉ mẩn làm từng công đoạn khai quật, tìm kiếm hài cốt, di vật của liệt sĩ. Hôm nay, với các mẫu được thu thập từ hai hài cốt, tôi hy vọng sẽ sớm có kết quả, xác định được danh tính của hai liệt sĩ. Đất nước, nhân dân ghi nhớ công ơn các liệt sĩ; người thân, gia đình, quê hương đang mong ngóng các anh trở về. Cán bộ, nhân dân Quài Tở cũng mong các mẫu tìm được hôm nay sẽ giúp tìm được tên và gia đình liệt sĩ.”
Trung tá Nguyễn Văn Ngọc, cán bộ Phòng Chính trị Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Điện Biên, cẩn trọng tìm kiếm hài cốt và di vật của liệt sĩ. Là người trực tiếp chôn cất, chăm sóc hai phần mộ từ cuối năm 2005 và hôm nay cũng chứng kiến lễ khai quật, cất bốc, Trung tá Nguyễn Ngọc Toan, Tiểu đoàn 97 Bộ Tham mưu Quân khu 2, đã như trút được nỗi niềm khắc khoải suốt mấy chục năm qua.
Câu chuyện 20 năm chăm sóc hai phần mộ
Trung tá Nguyễn Ngọc Toan kể: “Cuối năm 2005, khi đang làm việc ở Trạm vi ba Pha Đin, tôi được các anh thuộc đơn vị công binh báo tin về hai phần mộ cạnh nhau trên đỉnh đèo. Sau khi báo cáo lãnh đạo xã, lãnh đạo huyện Tuần Giáo, tôi cùng mấy anh em ở đội công binh và một số gia đình trên đỉnh đèo Pha Đin tiến hành cất bốc hai phần mộ. Ngoài hài cốt, tôi còn tìm được nhiều kỷ vật bên cạnh, gồm: vải áo bộ đội, xẻng bộ đội, cúc áo, lọ Pê-ni-xi-lin (thủy tinh), lược nhỏ làm bằng vỏ xác bom. Nhưng vì thời điểm đó chính quyền địa phương không đủ dữ liệu để khẳng định hài cốt liệt sĩ, vì thế tôi và mấy anh em đội công binh đã đưa hai cụ lên chôn cất ở trên phần đất cạnh trạm vi ba. Suốt thời gian làm ở trạm, tôi luôn chăm sóc, thăm viếng hai phần mộ. Trước khi đi nhận nhiệm vụ tại nơi mới (năm 2008), tôi đã cố nán lại đợi người mới về bàn giao công việc và còn dặn thêm việc chăm sóc hai phần mộ cạnh trạm. Từ đó đến nay đã hơn 20 năm trôi qua, trong lòng tôi luôn canh cánh một niềm riêng về hai phần mộ có rất nhiều di vật mà lại chưa biết tên, chưa tìm được người thân, gia đình của hai cụ.”
Khi nghe tin về Chiến dịch 500 ngày đêm lấy mẫu, quy tập để xác định danh tính liệt sĩ, Trung tá Nguyễn Ngọc Toan đã tức tốc liên lạc lãnh đạo Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Điện Biên để báo tin. Đến hôm nay, khi tận mắt chứng kiến nghi lễ trang trọng cất bốc, đưa rước hài cốt hai liệt sĩ về an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Độc Lập, Trung tá Nguyễn Ngọc Toan như đã thỏa niềm mong mà bấy lâu giữ kín.
Chiến dịch 500 ngày đêm – Hành trình tri ân
Thượng tá Lê Đình Hải gửi lời cảm ơn Trung tá Nguyễn Ngọc Toan và các đồng chí lãnh đạo, cán bộ, nhân dân xã Quài Tở đã giúp đỡ, hỗ trợ trong tìm kiếm, cất bốc hài cốt hai liệt sĩ. Ông bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành, hỗ trợ để hành trình tri ân các anh hùng, liệt sĩ trong Chiến dịch 500 ngày đêm được vẹn tròn, góp phần đưa các anh trở về với tên tuổi, quê hương và vòng tay của gia đình.
Nói thêm về Chiến dịch 500 ngày đêm trên địa bàn tỉnh Điện Biên, Thượng tá Lê Đình Hải cho biết: “Ngoài nhiệm vụ lấy mẫu ở 4.594 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại 7 nghĩa trang, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Điện Biên và các đơn vị phối hợp còn thực hiện tìm kiếm, quy tập mộ liệt sĩ. Việc tìm kiếm, quy tập mộ liệt sĩ là vô cùng khó khăn vì thông tin các phần mộ ngày càng ít; địa hình, địa chất thay đổi rất nhiều theo thời gian. Nhưng cán bộ, chiến sĩ được giao thực hiện đã quyết tâm dốc sức trong Chiến dịch tri ân, góp sức đưa các liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương nên không có khó khăn nào có thể cản bước chúng tôi làm.”
Tại độ cao hơn 1.500m so với mực nước biển, việc cất bốc hai phần mộ liệt sĩ hết sức khó khăn nhưng đều được thực hiện tỉ mẩn. Đường lên mộ dốc đứng, trơn trượt nên khi đưa các liệt sĩ xuống, cán bộ chiến sĩ Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Điện Biên phải bám vào dây chằng theo cột để đi từng bước.
