Không gian Tết ấm áp tại Làng Văn hóa: Nơi bản sắc dân tộc được trao truyền
Không khí Tết cổ truyền đang lan tỏa ấm áp tại Làng Văn hóa, Du lịch các dân tộc Việt Nam, nơi đồng bào các dân tộc tái hiện đời sống sinh hoạt hằng ngày một cách chân thực nhất. Các nghệ nhân trực tiếp hoạt động, thực hành nghi lễ và giới thiệu văn hóa ngay trong không gian cộng đồng của mình, tạo nên một "Tết bản làng" sống động và đầy ý nghĩa.
Văn hóa đón Tết độc đáo của các dân tộc
Buổi sáng ở không gian làng dân tộc Mường bắt đầu với làn khói bếp lan nhẹ trong gian nhà sàn. Bếp lửa được nhóm lên không chỉ để sưởi ấm, mà còn chuẩn bị cho nghi thức cúng vía bếp (Khồông bếp), một nghi lễ quan trọng trong đời sống tâm linh của người Mường. Đây là cách họ tôn vinh tổ tiên và cầu mong một năm mới an lành, no đủ.
Trong khi đó, tại khu vực của người Thái từ Mộc Châu (Sơn La), ẩm thực ngày Tết trở thành tâm điểm thu hút. Món gà mọ, với nguyên liệu đặc trưng như thịt gà, hoa chuối, mắc khén, hạt dổi và rau cải, được chế biến công phu. Chị Lò Thị Tóm, một nghệ nhân người Thái, chia sẻ: "Gà được chặt nhỏ ướp với các gia vị. Khi đã thật ngấm sẽ đem gói bằng lá dong hoặc lá chuối, sau đó cho lên đồ. Thời gian đồ khoảng một giờ đồng hồ để miếng gà thật mềm". Cùng với đó, các món ăn khác như bánh chưng, cá nướng, xôi ngũ sắc và thịt trâu gác bếp cũng được chuẩn bị chu đáo, tạo nên mâm cỗ Tết đậm đà bản sắc.
Du khách không chỉ quan sát mà còn được trải nghiệm trực tiếp: ngồi bên bếp lửa, lắng nghe những câu chuyện về phong tục Tết của đồng bào dân tộc Thái. Không gian ấy trở thành sợi dây kết nối giữa các cộng đồng, giữa nghệ nhân và du khách, giữa truyền thống và hiện tại. Ở các khu làng khác, mỗi dân tộc mang đến một sắc thái văn hóa riêng biệt, cùng sinh hoạt, hướng dẫn và trao truyền, vẽ nên bức tranh Tết rực rỡ sắc màu.
Bảo tồn văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững
Nghệ nhân Lò Thị Tóm, với gần 9 năm gắn bó tại Làng Văn hóa, bày tỏ: "Phấn khởi, tự hào lắm khi được Đảng, Nhà nước quan tâm để chúng tôi được về đây giới thiệu và lan tỏa văn hóa đến đông đảo mọi người". Tương tự, Nghệ nhân Ưu tú Bùi Thanh Bình chia sẻ rằng mỗi lần giới thiệu văn hóa Mường, ông cảm thấy xúc động khi thấy du khách dành hàng giờ để tìm hiểu các nghi thức độc đáo, từ đó thấy trách nhiệm lớn hơn trong việc gìn giữ bản sắc.
Theo ông Trịnh Ngọc Chung, Cục trưởng Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam, các hoạt động tại làng không đơn thuần là trình diễn, mà quan trọng hơn là tạo không gian để cộng đồng các dân tộc gặp gỡ, giao lưu và bồi đắp giá trị văn hóa của chính mình. Điều này góp phần tăng cường sự gắn kết và lan tỏa tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc.
Mục tiêu xuyên suốt của Làng Văn hóa là tái hiện và gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống một cách chân thực nhất, đặt đúng vào không gian văn hóa của từng cộng đồng. Cách làm này không chỉ mang lại niềm vui cho nghệ nhân, mà còn giúp di sản được tiếp nối bền vững. Kết quả là lượng khách đến làng tăng đều qua các năm, với gần 1 triệu lượt trong năm 2025, trong đó hơn 44% là học sinh, sinh viên và gần 20% là khách quốc tế.
Để hỗ trợ, Làng Văn hóa tổ chức 2 lớp đào tạo hằng năm về du lịch cộng đồng và kỹ năng giới thiệu văn hóa cho nghệ nhân. Đến nay, đã có hơn 15 lớp được triển khai với sự phối hợp của các cơ quan chuyên môn và đơn vị lữ hành. Kiến thức từ các lớp học không dừng lại tại làng, mà được các nghệ nhân mang về bản làng, truyền dạy cho con cháu, góp phần hình thành đội ngũ làm du lịch cộng đồng từ chính người dân địa phương. Từ đó, du lịch gắn với văn hóa truyền thống ngày càng đi vào nền nếp, tạo sinh kế bền vững và bảo tồn di sản ngay trong đời sống.
