Tết Đoan Ngọ, còn gọi là Tết Đoan Dương hay Tết giết sâu bọ, là một trong những ngày lễ truyền thống quan trọng của người Việt. Năm 2026, Tết Đoan Ngọ sẽ diễn ra vào thứ Sáu, ngày 19 tháng 6 dương lịch (nhằm ngày 5 tháng 5 âm lịch).
Ý nghĩa của Tết Đoan Ngọ
Tết Đoan Ngọ mang ý nghĩa sâu sắc trong văn hóa dân gian Việt Nam. Đây là dịp để mọi người tưởng nhớ tổ tiên, cầu mong sức khỏe và xua đuổi bệnh tật. Theo quan niệm dân gian, ngày này là thời điểm chuyển mùa, dễ phát sinh dịch bệnh, vì vậy các phong tục tập trung vào việc tiêu diệt sâu bọ và tăng cường sức khỏe.
Mâm cúng Tết Đoan Ngọ
Mâm cúng Tết Đoan Ngọ thường bao gồm các lễ vật truyền thống như:
- Rượu nếp: Làm từ gạo nếp, lên men tự nhiên, có tác dụng diệt khuẩn và tốt cho tiêu hóa.
- Bánh tro: Loại bánh làm từ gạo nếp ngâm với nước tro, có vị đặc trưng và giúp giải nhiệt.
- Trái cây: Mận, vải, đào, dưa hấu... là những loại quả mùa hè được dùng để cúng.
- Chè trôi nước: Món chè ngọt với những viên bột tròn, tượng trưng cho sự đoàn viên.
- Xôi chè: Xôi gấc, xôi đỗ xanh hoặc chè đậu đen thường có mặt trong mâm cúng.
Những phong tục đặc sắc
Người Việt có nhiều phong tục thú vị trong ngày Tết Đoan Ngọ:
- Giết sâu bọ: Vào sáng sớm ngày 5/5 âm lịch, mọi người thường ăn rượu nếp, hoa quả chua để diệt trừ sâu bọ trong cơ thể, theo quan niệm dân gian.
- Tắm nước lá: Nhiều gia đình tắm bằng nước đun từ lá cây thơm như lá mùi, lá bưởi để tẩy trần, xua đuổi tà khí.
- Đeo bùa, treo ngải: Trẻ em thường được đeo túi thơm, bùa hộ mệnh hoặc treo cây ngải trước cửa để tránh tà ma.
- Hái lá thuốc: Người dân tin rằng các loại lá cây hái vào giờ Ngọ (11h-13h) ngày Đoan Ngọ có tác dụng chữa bệnh tốt nhất.
- Cúng tổ tiên: Gia đình làm lễ cúng tổ tiên với mâm cỗ đầy đủ, cầu mong sức khỏe và bình an.
Tết Đoan Ngọ không chỉ là dịp để thực hiện các nghi lễ truyền thống mà còn là cơ hội để gia đình quây quần, cùng nhau thưởng thức những món ăn đặc trưng và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.
