Ngày 2/7/1976, Quốc hội khóa VI quyết định đặt tên thành phố Sài Gòn - Gia Định là Thành phố Hồ Chí Minh (TPHCM), một dấu mốc không chỉ hành chính mà còn là sự tiếp nối lịch sử, kết tinh tình cảm thiêng liêng của nhân dân cả nước dành cho Bác Hồ và miền Nam ruột thịt. Năm nay, khi TPHCM tròn 50 năm mang tên Bác, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đã chia sẻ những suy ngẫm sâu sắc về hành trình phát triển của thành phố.
Ký ức và tương lai giao thoa
PGS.TS Bùi Hoài Sơn, sinh năm 1975, cho biết ông đã đi qua đúng nửa thế kỷ cùng đất nước. Từ một đứa trẻ sinh ra giữa hòa bình, ông lớn lên trong những câu chuyện về chiến tranh, đoàn tụ và những chuyến tàu Nam - Bắc. Trong suốt hành trình ấy, TPHCM luôn hiện lên như một đô thị đặc biệt: năng động, bao dung, hào sảng, nghĩa tình, luôn biết mở cửa đón nhận con người, ý tưởng và cơ hội.
Khi nghe thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rằng “50 năm tới, thành phố phải viết tiếp một chương phát triển mới, lớn hơn, đẹp hơn, xứng đáng hơn, rực rỡ hơn”, ông Sơn cho rằng đó không chỉ là lời chỉ đạo cho TPHCM mà còn là lời nhắc nhở chung cho mỗi người: được lịch sử trao vinh dự là niềm tự hào nhưng cũng gánh vác trách nhiệm lớn lao.
Phát triển phải đi đôi với nhân văn
Theo ông Sơn, TPHCM phải giàu mạnh nhưng không đánh mất nghĩa tình; hiện đại nhưng không xa rời con người; hội nhập sâu rộng nhưng không phai nhạt bản sắc; phát triển nhanh nhưng không để ai bị bỏ lại phía sau. Một đô thị mang tên thành phố Hồ Chí Minh cần không chỉ là những tòa nhà cao hơn, tuyến metro dài hơn, trung tâm tài chính hiện đại hơn, mà còn là những khu phố nhân văn hơn, dịch vụ công chu đáo hơn, không gian văn hóa rộng mở hơn, chính sách chăm lo tốt hơn cho công nhân, người nhập cư, người nghèo đô thị, trẻ em và người yếu thế.
Vị thế TPHCM không chỉ thể hiện ở quy mô kinh tế hay vị trí đầu tàu, mà còn ở khả năng biến khó khăn thành sáng kiến, thử thách thành động lực, đa dạng thành sức mạnh. Thành phố từng đi đầu trong đổi mới, dám nghĩ dám làm, thử nghiệm mô hình mới vì lợi ích chung. Thành phố từng khiến cả nước xúc động bởi tinh thần nghĩa tình trong đại dịch, với những bếp ăn, chuyến xe, vòng tay âm thầm mà bền bỉ.
Văn hóa thực thi và tầm nhìn mới
Ông Sơn đặc biệt ấn tượng với tinh thần “việc đã rõ phải làm ngay, việc còn vướng phải khẩn trương tháo gỡ, việc thuộc thẩm quyền cấp nào thì cấp đó phải chịu trách nhiệm” mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã nêu. Đây là thông điệp mạnh về văn hóa thực thi. Trong giai đoạn hiện nay, người dân và doanh nghiệp mong chờ không chỉ tầm nhìn đúng mà còn tốc độ biến tầm nhìn thành kết quả cụ thể. Một chủ trương tốt sẽ mất đi sức sống nếu chậm đi vào cuộc sống; một cơ chế đặc thù sẽ không thể trở thành lợi thế nếu không được chuyển hóa thành công trình hoàn thiện, sản phẩm mới, việc làm mới, dịch vụ công tốt hơn, môi trường đầu tư thuận lợi hơn và chất lượng sống cao hơn.
Nhìn từ văn hóa phát triển, TPHCM đang đứng trước yêu cầu tạo ra sự cân bằng mới giữa tốc độ và chiều sâu, tăng trưởng và nhân văn, hội nhập và bản sắc, khát vọng toàn cầu và đời sống hằng ngày của từng người dân. Một đô thị hiện đại không thể chỉ đo bằng GRDP, thu ngân sách hay số lượng dự án, mà còn phải đo bằng cảm giác an toàn của người dân khi lưu thông trên đường, sự thuận tiện khi làm thủ tục hành chính, cơ hội tiếp cận nhà ở, trường học, bệnh viện, công viên, thư viện, bảo tàng, không gian sáng tạo, không gian xanh và không gian văn hóa.
Tầm nhìn cho 50 năm tới
TPHCM của 50 năm tới cần là nơi người trẻ được sáng tạo và cống hiến; nơi doanh nghiệp tư nhân lớn mạnh trong môi trường minh bạch, công bằng; nơi khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế dữ liệu thực sự trở thành động lực chủ yếu; nơi công nghiệp văn hóa không chỉ làm đẹp đời sống tinh thần mà còn trở thành ngành kinh tế quan trọng; nơi mỗi di sản, mỗi ký ức đô thị, mỗi nếp sống nghĩa tình đều được nâng niu như một phần của năng lực cạnh tranh mềm.
Từ Bến Nhà Rồng, 115 năm trước, người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã ra đi tìm đường cứu nước. Tại thành phố mang tên Người hôm nay, một hành trình mới đang mở ra: hành trình tìm con đường phát triển xứng đáng hơn trong kỷ nguyên mới. Nếu hành trình trước đây là khát vọng độc lập, tự do, thống nhất, thì hành trình hôm nay là khát vọng giàu mạnh, văn minh, hạnh phúc, nhân văn và có trách nhiệm với thế giới.
Năm mươi năm qua, TPHCM đã viết một chương rất đẹp trong lịch sử phát triển của đất nước. Năm mươi năm tới, chương mới chắc chắn sẽ khó hơn, bởi khát vọng lớn hơn thì thách thức cũng lớn hơn. Nhưng với truyền thống năng động, sáng tạo, nghĩa tình, với bản lĩnh dám đi trước, dám mở đường, với sức mạnh của nhân dân và tinh thần không ngừng tự đổi mới, TPHCM có đủ cơ sở để viết tiếp một chương phát triển rực rỡ hơn.
Và khi ấy, mỗi người Việt Nam, dù sinh ra ở đâu, cũng có thể tự hào nói rằng: thành phố mang tên Bác không chỉ bừng sáng trong ký ức lịch sử, mà còn tỏa sáng trong tương lai phát triển của dân tộc.
