Nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026), Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm đã có bài phát biểu tại Hội nghị giao ban báo chí, nhấn mạnh thời điểm này là cơ hội để báo chí chuyên nghiệp tìm lại và khẳng định những giá trị mà công nghệ không thể thay thế.
Báo chí trước sự dịch chuyển căn bản
Thứ trưởng Phan Tâm cho rằng môi trường thông tin đang thay đổi nhanh chóng với sự phát triển của công nghệ số, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo. Lượng thông tin ngày càng nhiều nhưng niềm tin vào thông tin lại trở nên khó khăn hơn. Áp lực đối với báo chí không chỉ là sản xuất thông tin nhanh, đủ rộng, mà còn là làm sao để thông tin đáng tin cậy, có giá trị và trách nhiệm hơn. Người đọc ngày nay có nhiều nguồn thông tin, do đó họ tinh tế hơn trong lựa chọn, tạo áp lực nhưng cũng là cơ hội để báo chí chuyên nghiệp tự phân biệt với các nguồn tin thiếu kiểm chứng.
Giá trị mà công nghệ không thể thay thế
Theo Thứ trưởng, đây là thời điểm để báo chí khẳng định các giá trị cốt lõi mà không thuật toán nào có thể thay thế, bao gồm:
- Khả năng kiểm chứng sự thật thông qua sự hiện diện, phán đoán và trách nhiệm của con người, chứ không chỉ xử lý dữ liệu.
- Tinh thần trách nhiệm nghề nghiệp gắn với cam kết pháp lý và đạo đức cụ thể.
- Đạo đức nghề báo với các nguyên tắc rõ ràng trong từng quyết định đưa tin.
- Bản lĩnh chính trị giúp báo chí giữ vững định hướng, không bị cuốn theo xu hướng nhất thời.
- Sự dấn thân vì lợi ích đất nước và nhân dân.
Những giá trị này là lợi thế cạnh tranh bền vững của báo chí cách mạng Việt Nam trong kỷ nguyên số.
Hoàn thiện thể chế: Hai Nghị định mới có hiệu lực từ 1/7/2026
Bộ VHTT&DL đã hoàn tất hai Nghị định hướng dẫn Luật Báo chí số 126/2025/QH15, gồm Nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Báo chí và Nghị định về quản lý hoạt động phát thanh, truyền hình. Hai Nghị định sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đồng bộ với Luật Báo chí, đảm bảo không có khoảng trống pháp lý. Ba Thông tư cũng đã sẵn sàng ban hành.
Điểm mới tích cực cho hoạt động báo chí
- Quyền tác nghiệp: Lần đầu tiên, văn bản dưới luật quy định nếu cơ quan, tổ chức im lặng quá thời hạn trả lời báo chí (30 ngày đối với giải quyết vấn đề, 15 ngày làm việc đối với kiến nghị), cơ quan báo chí có quyền đăng, phát vấn đề hoặc chuyển lên cấp trên.
- Thẻ nhà báo: Nhà báo chuyển cơ quan được đổi thẻ ngay, không phải xin cấp lại. Trường hợp hết hợp đồng, nếu trong 12 tháng được cơ quan khác tiếp nhận với hợp đồng từ 1 năm, vẫn được xét đổi thẻ.
- Kinh tế báo chí: Cơ quan báo chí điện tử được tích hợp hợp pháp các dịch vụ thương mại điện tử, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, giáo dục, y tế, nội dung theo yêu cầu.
- Công nghệ: Nhà nước khuyến khích ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong thu thập, sản xuất, phân tích và phân phối nội dung.
Nghĩa vụ mới cần chuẩn bị
- Kênh nội dung trên mạng xã hội: Phải thông báo với cơ quan quản lý trong 10 ngày làm việc kể từ khi mở kênh (YouTube, Facebook, TikTok...). Khi chấm dứt hoạt động, thông báo trước ít nhất 10 ngày làm việc.
- Lưu trữ nội dung: Báo điện tử lưu trữ 3 tháng, phát thanh và truyền hình 30 ngày.
- Kết nối hệ thống lưu chiểu điện tử quốc gia: Có hiệu lực từ 1/1/2028, nhưng cần chuẩn bị kỹ thuật ngay trong năm 2026.
Hướng tới chiến lược phát triển báo chí
Bộ VHTT&DL đang xây dựng Chiến lược quản lý và phát triển báo chí theo tư tưởng mới của Đảng, tập trung vào phát triển nguồn lực, năng lực công nghệ, nhân lực chất lượng cao, kinh tế báo chí, năng lực cạnh tranh quốc tế và hệ sinh thái báo chí số bền vững. Thứ trưởng khẳng định cơ quan quản lý có trách nhiệm tạo môi trường thuận lợi để báo chí phát huy giá trị cốt lõi.
Kết thúc bài phát biểu, Thứ trưởng gửi lời chúc sức khỏe, hạnh phúc và thành công đến các nhà báo, phóng viên cả nước.
