Sony chính thức xác nhận sẽ ngừng sản xuất đĩa vật lý cho mọi tựa game PlayStation mới kể từ năm 2028. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh tỷ lệ game digital trên hệ máy PlayStation đã chiếm ưu thế tuyệt đối, với 85% doanh số đến từ bản tải về trong quý 4/2025. Theo số liệu từ Sony, tỷ lệ digital-to-physical năm 2024 là 76:24, tăng lên 78:22 vào năm 2025, cho thấy xu hướng chuyển dịch không thể đảo ngược.
Người dùng đã rời bỏ đĩa trước cả Sony
Thực tế, người dùng đã âm thầm thay đổi thói quen từ nhiều năm trước. Một game thủ chia sẻ: “Gần 3 năm dùng PS5 bản ổ đĩa, tôi chưa từng cho đĩa game vào máy lần nào.” Việc mua đĩa ban đầu nghe hợp lý về chi phí, nhưng sự tiện lợi của PlayStation Store và PS Plus đã khiến quá trình tải game trực tiếp trở nên hấp dẫn hơn. Các nhà phát hành lớn cũng ghi nhận xu hướng tương tự: Capcom cho biết khoảng 93% doanh số game của họ đến từ digital, còn Xbox được cho là đang tiến sát mốc 90%.
Sony từng là “vua đĩa”
Sony từng là một trong những công ty sản xuất đĩa lớn nhất thế giới thông qua Sony DADC. Nhà máy Terre Haute ở Indiana từng là biểu tượng của ngành công nghiệp đĩa quang tại Mỹ, nơi sản xuất chiếc CD thương mại đầu tiên của Mỹ – album Born in the U.S.A. của Bruce Springsteen – và sau đó trở thành trung tâm sản xuất đĩa PlayStation lớn nhất Bắc Mỹ. Ở thời kỳ đỉnh cao, nhà máy này xuất xưởng hơn 4 triệu đĩa mỗi ngày, hoạt động 24/7. Tuy nhiên, Sony đã âm thầm tháo dỡ hệ sinh thái này: năm 2022, hãng chuyển hoạt động copy đĩa game sang Áo, biến Terre Haute chỉ còn là trung tâm đóng gói. Đến giai đoạn 2024–2025, Sony dừng sản xuất đĩa Blu-ray ghi dữ liệu dành cho người tiêu dùng.
AI đang khiến ổ đĩa quang trở nên khó tồn tại
Một yếu tố ít được nhắc đến là tác động của AI. Từ cuối 2025 sang 2026, giá DRAM và NAND Flash tăng mạnh do các trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ phần lớn nguồn cung bộ nhớ cao cấp toàn cầu. Samsung, SK Hynix và Micron đều ưu tiên HBM cho Nvidia và trung tâm dữ liệu vì lợi nhuận cao hơn. Điều này đẩy chi phí sản xuất console lên cao, khiến ổ đĩa quang trở thành phần cứng khó biện minh về mặt kinh tế. Sony giải thích quyết định của mình là “xu hướng tiêu dùng và toàn bộ ngành công nghiệp giải trí đang dịch chuyển khỏi đĩa vật lý sang digital”, đồng thời gọi đây là “một hướng đi tự nhiên”.
Cái tát ngược từ chính quá khứ của Sony
Thật trớ trêu khi chính Sony – từng troll Microsoft tại E3 2013 với video quảng cáo về quyền chia sẻ game vật lý – nay lại khép lại kỷ nguyên đĩa. Video đó chỉ có cảnh hai lãnh đạo Sony cầm đĩa PS4 đưa cho người khác, với thông điệp ủng hộ quyền sở hữu vật lý. Hơn một thập kỷ sau, Sony là bên chấm dứt câu chuyện đó. Nhiều bình luận mỉa mai cú “quay xe” này xuất hiện trên video cũ.
Thứ thật sự biến mất không phải cái đĩa, mà là cảm giác “sở hữu”
Dù vậy, đĩa game vẫn mang ý nghĩa với nhiều người: sưu tầm hộp game, xé seal, nhìn kệ đĩa xếp kín. Tuy nhiên, những vụ việc game bị gỡ khỏi store, giấy phép hết hạn, nội dung biến mất khỏi thư viện khi thỏa thuận phân phối thay đổi đã cho thấy giới hạn của quyền sở hữu digital. Nghịch lý là người dùng vẫn chọn digital vì sự tiện lợi. Việc GTA VI mở pre-order cũng cho thấy điều này: hàng loạt game thủ đặt mua license digital ngay trong đêm, và GTA VI sẽ không có phiên bản đĩa vật lý truyền thống. Như một game thủ kết luận: “Thứ chiến thắng đơn giản chỉ là cảm giác tiện hơn khi mọi thứ tồn tại dưới dạng một nút Download.”
