Khẩu pháo 122 mm lịch sử được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam
Một khẩu pháo 122 mm do Liên Xô viện trợ, từng là hỏa lực chủ công trong các trận đánh bảo vệ vùng biển Thái Bình giai đoạn 1965-1967, vừa được Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam tiếp nhận và đưa vào trưng bày. Hiện vật này mang số hiệu 122-31/37CB02-11, thuộc dòng pháo nòng dài 122 mm K31/37 (A-19), đã góp phần bắn cháy 4 tàu chiến Mỹ trong chiến tranh.
Thông tin chi tiết về khẩu pháo
Theo Thượng tá Phạm Vũ Sơn, Trưởng phòng Sưu tầm Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, khẩu pháo được Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thái Bình bàn giao sau thời gian dài lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh. Pháo có chiều dài nòng 5,65 m, tổng thể dài 8,725 m, trọng lượng gần 8 tấn, được chế tạo bằng thép hợp kim và vận hành bởi kíp chiến đấu 9 người. Tốc độ bắn đạt 3-4 viên mỗi phút, sơ tốc đầu đạn 806 m/s, tầm bắn trên 20 km, đảm bảo uy lực tác chiến ven biển.
Trên thân pháo còn lưu các dòng chữ dập chìm bằng tiếng Nga "ПУШКА - ОБРАЗЦА 1931/37", nghĩa là pháo mẫu năm 1931/37, cùng biểu tượng hình thoi kiểm định chất lượng OTK của Liên Xô. Ông Sơn cho biết, đây là loại pháo đã được nghiệm thu kỹ thuật chính thức sau Chiến tranh thế giới thứ hai trước khi viện trợ cho Việt Nam.
Vai trò trong chiến tranh tại Thái Bình
Từ giữa năm 1965, khi Mỹ triển khai chiến dịch "Sấm Rền", Thái Bình trở thành địa bàn trọng yếu trong ý đồ phong tỏa đường biển và uy hiếp hậu phương miền Bắc. Với đặc điểm là tỉnh ven biển, có hệ thống sông ngòi dày đặc đổ ra vịnh Bắc Bộ, Thái Bình được xác định là cánh cửa kiểm soát các tuyến đường thủy chiến lược.
Huyện Tiền Hải, nơi có các cửa sông Ba Lạt, Lân, Trà Lý, được Bộ Tư lệnh Quân khu 3 và tỉnh đội Thái Bình xác định là tuyến phòng thủ then chốt. Trong hệ thống hỏa lực triển khai tại đây, pháo nòng dài 122 mm K31/37 được xác định là hỏa lực chủ công, với ưu thế tầm bắn xa và sức công phá lớn, đảm nhiệm tiêu diệt mục tiêu mặt nước như tàu khu trục, tàu tuần tiễu.
Chiến thuật và chiến công
Từ năm 1965 đến 1967, quân và dân Tiền Hải đã hình thành hệ thống trận địa pháo binh dọc tuyến đê biển kéo dài từ xã Đông Lâm đến Nam Phú. Khẩu pháo 122 mm số hiệu 122-31/37CB02-11 thường xuyên cơ động giữa các trận địa, ngụy trang trong lũy tre và công sự bán kiên cố để tránh sự trinh sát và đánh phá của máy bay Mỹ. Việc bố trí phân tán trận địa, tập trung hỏa lực khi tác chiến giúp duy trì yếu tố bất ngờ.
Lực lượng pháo binh tính toán chi tiết phần tử bắn dựa trên mạng lưới đài quan sát tầm xa đặt tại các điểm cao dọc bờ biển, chủ động mở màn các cuộc đấu pháo khi tàu địch lọt vào tầm bắn hiệu quả. Trong giai đoạn này, quân và dân Tiền Hải đã đánh trả tổng cộng 1.064 trận. Đặc biệt, trận đấu pháo ngày 17/11/1966 tại khu vực cửa Ba Lạt, dưới sự chỉ huy của Ban Chỉ huy Quân sự huyện Tiền Hải, các khẩu đội thuộc Đại đội 1, Tiểu đoàn Pháo binh tỉnh Thái Bình, trong đó có khẩu pháo này, đã đồng loạt nổ súng vào biên đội tàu khu trục Mỹ, bắn cháy một tàu chiến và buộc đối phương rút khỏi khu vực.
Kết quả và ý nghĩa lịch sử
Kết thúc giai đoạn chiến đấu bảo vệ vùng biển Thái Bình, quân và dân trong tỉnh đã bắn rơi 44 máy bay Mỹ, bắn cháy 4 tàu chiến, bắt sống và tiêu diệt nhiều phi công. Khẩu pháo 122 mm K31/37 hiện được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam như một hiện vật gắn liền với những ngày đêm bám trụ trận địa và thế trận phòng thủ ven biển miền Bắc, minh chứng cho tinh thần chiến đấu kiên cường của quân và dân ta trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.
