Theo nghiên cứu của nhóm World Weather Attribution (WWA) công bố ngày 26/6, hiện tượng nắng nóng cực đoan hiện nay gần như không thể xuất hiện trong điều kiện khí hậu cách đây khoảng 50 năm và khả năng xảy ra đã tăng gấp 200 lần so với 20 năm trước. Hàng triệu người tại Pháp, Italy, Tây Ban Nha, Anh và nhiều nước châu Âu khác đang phải đối mặt với nền nhiệt và độ ẩm ở mức cực đoan do hiện tượng vòm nhiệt.
Vòm nhiệt và kỷ lục nhiệt độ
Hiện tượng vòm nhiệt hình thành khi một vùng áp cao hoạt động mạnh giữ khối không khí nóng bị nén lại gần mặt đất, làm nhiệt độ liên tục tăng cao và kéo dài nhiều ngày. Nhiều nơi ở châu Âu đã ghi nhận nhiệt độ ban ngày vượt 40 độ C, trong khi nhiệt độ ban đêm cũng duy trì ở mức cao, khiến cơ thể khó phục hồi. Giới chức Liên minh châu Âu dự báo gần 200 triệu người phải đối mặt nhiệt độ trên 35 độ C trong hai ngày cuối tuần qua. Các kỷ lục nhiệt độ cao liên tiếp bị phá vỡ ở Anh, Pháp và Thụy Sĩ.
Tác động đến sức khỏe và y tế
Bộ trưởng Y tế Pháp Stephanie Rist cho biết nước này đang chứng kiến số người tử vong cao hơn bình thường do nắng nóng. Trước đó, Tây Ban Nha cho biết đợt nắng nóng có thể liên quan 212 trường hợp tử vong trong vòng bốn ngày. Các bệnh viện ở Paris ghi nhận số lượt khám cấp cứu cao hơn 36% so với bình thường, trong khi chính quyền Thủ đô Vienna cho biết dịch vụ cấp cứu bận rộn hơn 15% và phải tăng thêm nhân viên.
Áp lực lên hạ tầng khẩn cấp
Tại Đức, sau nhiều ngày nắng nóng gay gắt, có nơi lên đến hơn 41 độ C và không giảm nhiệt vào ban đêm, nhiều xe cứu thương và xe cấp cứu y tế đã được huy động, cùng với xe cứu hỏa và cứu nạn hỗ trợ dịch vụ y tế khẩn cấp. Slovakia và CH Czech cũng ghi nhận nhiệt độ cao trên diện rộng hơn 40 độ C. Theo AP, gần một nửa trong số 850 thành phố tại 30 quốc gia châu Âu đã hoặc dự kiến ghi nhận mức căng thẳng nhiệt cao kỷ lục, chỉ số kết hợp nhiệt độ và độ ẩm phản ánh mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe.
Rủi ro kinh tế và lạm phát
Các đợt nắng nóng cực đoan không chỉ gây áp lực lên sức khỏe cộng đồng mà còn trở thành rủi ro kinh tế mang tính cấu trúc đối với châu Âu, khi năng suất lao động suy giảm, tăng trưởng chững lại và chi phí thích ứng với biến đổi khí hậu gia tăng. Theo Ngân hàng Trung ương châu Âu, các đợt nắng nóng có thể đẩy giá năng lượng tăng do nhu cầu sử dụng điều hòa cao hơn, đồng thời làm giảm sản lượng nông nghiệp và gián đoạn chuỗi cung ứng, gây áp lực lên giá lương thực và lạm phát.
Nguyên nhân từ nhiên liệu hóa thạch
Theo nghiên cứu của WWA, việc đốt nhiên liệu hóa thạch như than đá, dầu mỏ và khí đốt tiếp tục là nguyên nhân chính khiến các đợt nắng nóng cực đoan ngày càng thường xuyên và dữ dội hơn. Tổng Thư ký điều hành Công ước khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu Simon Stiell khẳng định: nếu thế giới không ngừng đốt một lượng lớn than đá, dầu mỏ và khí đốt, tình trạng nắng nóng cực đoan sẽ còn tiếp tục tồi tệ hơn. Việc đốt nhiên liệu hóa thạch khiến phát thải khí nhà kính, làm bề mặt đại dương nóng lên và gây ra thời tiết cực đoan toàn cầu.
Giải pháp chuyển đổi xanh
Theo Liên Hợp Quốc, để hạn chế các làn sóng nhiệt trong tương lai, châu Âu cần tiếp tục đóng vai trò trung tâm trong quá trình chuyển đổi xanh. Các chuyên gia cho rằng điện hạt nhân có lượng phát thải carbon thấp và góp phần giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Trong khi đó, các tổ chức môi trường nhấn mạnh việc phát triển năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời cần được đẩy nhanh song song với các nỗ lực tiết kiệm năng lượng. Cái nóng thiêu đốt lục địa già hiện nay là minh chứng rõ ràng của tình trạng biến đổi khí hậu. Nếu không có một tiến trình chuyển đổi xanh hợp lý, song song với việc chấm dứt sử dụng nhiên liệu hóa thạch, cái giá mà nhân loại phải trả sẽ cao hơn nhiều trong tương lai gần.
