Ít ai biết giữa khu vực Xóm Mới (TP.HCM) có một nhà thờ mang dáng dấp nhà thờ Đức Bà với 2 tháp chuông nổi bật và lịch sử hơn 70 năm. Một chiều giữa tháng 6.2026, khi những tia nắng cuối ngày vừa tắt sau cơn mưa, chúng tôi tìm đến vùng Xóm Mới - nơi sinh sống của đông đảo giáo dân miền Bắc di cư vào Nam năm 1954. Trên đường Thống Nhất (quận Gò Vấp cũ, TP.HCM), công trình gam màu trắng nổi bật giữa khu dân cư thu hút sự chú ý. Đó là nhà thờ Bắc Dũng (thuộc hạt Xóm Mới, Tổng giáo phận TP.HCM).
Nhà thờ Bắc Dũng (ở 748/2 Thống Nhất, phường An Hội Đông, quận Gò Vấp cũ) với 2 tháp chuông đối xứng gợi nhớ nhà thờ Đức Bà.
Kiến trúc châu Âu độc đáo gợi nhớ nhà thờ Đức Bà Sài Gòn
Nhà thờ Bắc Dũng mang phong cách kiến trúc châu Âu với 2 tháp chuông cao vút bố trí đối xứng hai bên; đỉnh mỗi tháp được thiết kế dạng chóp nhọn và gắn thánh giá. Quan sát của PV Thanh Niên, mặt tiền công trình là sự kết hợp hệ thống cột đứng đối xứng, mái vòm cùng những đường phào chỉ đắp nổi tinh tế tạo cảm giác hài hòa, bề thế.
Không gian nhà thờ Bắc Dũng trở thành nơi sinh hoạt tôn giáo quen thuộc của cộng đồng giáo dân địa phương.
Theo các giáo dân lớn tuổi dự lễ tại đây, sau khi được đầu tư xây dựng lại, nhà thờ Bắc Dũng dần trở thành công trình nổi bật của khu vực. "Nhiều người lần đầu đến đây đều khá bất ngờ trước quy mô và vẻ ngoài của nhà thờ. Có người nhận xét công trình có vài nét gợi nhớ đến nhà thờ Đức Bà (ở phường Sài Gòn, TP.HCM)", ông Lương Văn Thái (74 tuổi), giáo dân lâu năm chia sẻ.
Tuy vậy, điều để lại nhiều ấn tượng với ông Thái không nằm ở phần mặt tiền mà là không gian bên trong thánh đường. "Phần trần nhà được thiết kế khá đặc biệt, tạo cảm giác khác biệt so với nhiều nhà thờ mà tôi từng đến. Đó cũng là chi tiết mà nhiều giáo dân và khách tham quan thường chú ý khi bước vào bên trong", ông nói.
Giáo dân dự lễ ở nhà thờ Bắc Dũng.
Khi đêm xuống, ánh sáng vàng từ hệ thống đèn chiếu hắt lên những mảng tường trắng khiến nhà thờ trở nên lung linh giữa khu dân cư xung quanh. Từ khoảng sân phía trước, toàn bộ công trình hiện lên như một điểm nhấn kiến trúc đặc sắc, vừa mang vẻ cổ điển của các nhà thờ phương Tây, vừa tạo nên không gian trang nghiêm, bình yên giữa đô thị.
Nhà thờ Bắc Dũng đã trải qua nhiều lần xây dựng và trùng tu trong hơn 70 năm hình thành.
Lịch sử hơn 70 năm nhà thờ Bắc Dũng và "ngôi nhà chung" của giáo dân
Ít ai biết rằng, để có được diện mạo khang trang như hiện tại, ngôi thánh đường này đã trải qua một hành trình lịch sử kéo dài hơn 70 năm. Theo Tổng giáo phận TP.HCM, giáo xứ Bắc Dũng được cha cố Phêrô Đoàn Công Nhượng thành lập từ năm 1954. Cũng trong năm này, cha cố Phêrô xây dựng ngôi nhà thờ đầu tiên là một căn nhà tiền chế lợp mái tôn fibro xi măng.
Đến năm 1955, một ngôi nhà thờ mới dài khoảng 30 m được xây dựng với cột gỗ, vách ván và mái tôn. 7 năm sau, công trình tiếp tục được nâng cấp bằng việc nâng cao mái và thay thế vách ván bằng tường gạch. Ba thập kỷ sau, cha cố Giuse Nguyễn Bá Chính xây dựng lại ngôi nhà thờ mới kiên cố hơn.
Kiến trúc bên trong nhà thờ Bắc Dũng.
Ông Thái vẫn nhớ rõ hình ảnh ngôi thánh đường năm xưa: "Tôi sinh hoạt ở đây từ lúc còn là công trình đơn sơ. Trải qua nhiều lần sửa chữa, xây dựng, diện mạo nhà thờ mới được khang trang như hiện nay". Năm 2014, nhân dịp khánh thành nhà giáo lý, hay còn gọi là "ngôi nhà chung", giáo xứ Bắc Dũng khởi công trùng tu lại thánh đường.
Các chi tiết mái vòm, cột trụ, đường phào chỉ và các chi tiết đối xứng tạo nên vẻ bề thế cho nhà thờ Bắc Dũng.
"Công trình được cải tạo dựa trên bộ khung sườn cũ, nâng thêm chiều cao với hệ thống cột mới. Mặt tiền được sửa đổi toàn bộ theo mô hình hai tháp cao 2 bên, gợi liên tưởng đến nhà thờ Đức Bà Sài Gòn. Tháng 5.2016, giáo xứ tổ chức thánh lễ cung hiến thánh đường và bàn thờ mới", theo Tổng giáo phận TP.HCM.
Giáo dân tham dự thánh lễ tại nhà thờ Bắc Dũng, một trong những điểm sinh hoạt tôn giáo quen thuộc ở khu vực Xóm Mới.
Không chỉ là nơi cử hành các nghi lễ tôn giáo, nhà thờ Bắc Dũng còn là điểm sinh hoạt cộng đồng quen thuộc của người dân trong giáo xứ. Nơi đây thường xuyên tổ chức các thánh lễ, chương trình sinh hoạt và hoạt động theo mùa phụng vụ, thu hút nhiều giáo dân tham gia. "Những dịp lễ lớn, sân nhà thờ rất nhộn nhịp. Trẻ em có không gian vui chơi, học giáo lý, còn người lớn có dịp gặp gỡ, thăm hỏi nhau sau giờ lễ. Nhiều gia đình gắn bó với nhà thờ qua nhiều thế hệ nên nơi đây giống như một mái nhà chung của bà con giáo dân", ông Thái bày tỏ.
