Ngày 17/06/2026, CNN đăng bài về địa đạo Vịnh Mốc, một ngôi làng dưới lòng đất ở Việt Nam, nơi hàng trăm người từng sống suốt 6 năm trong chiến tranh. Trước 1965, Vịnh Mốc là làng chài yên bình ven biển miền Trung, với ruộng lúa, bãi cát và tre xanh. Chiến tranh khiến khu vực thành mục tiêu của quân đội Mỹ, buộc dân làng phải di dời xuống đường hầm.
Ngày trong lòng đất, đêm ra ngoài
Khác với địa đạo Củ Chi gồm các đường hầm hẹp, Vịnh Mốc được thiết kế như một ngôi làng ngầm tự cung tự cấp. Các đường hầm chính đủ cao để đứng thẳng và rộng làm không gian sinh hoạt cho từng gia đình, đào từ "tường" hầm. Hệ thống dài hơn 2 km.
Xây dựng bắt đầu năm 1965 kéo dài hai năm, là kỳ tích kỹ thuật. Các lối đi zigzag giúp hấp thụ sóng xung kích; trần vòm và tường dày chống bom. Mười ba lối ra cung cấp thông gió, thoát hiểm và tiếp cận biển, giếng nước ngọt, tạo thông gió chéo.
Du khách tham quan thấy điều kiện chật chội, ẩm ướt. Địa đạo có ba tầng từ 15 đến 24 mét sâu, với hốc tường làm chỗ ngủ cho gia đình.
Phần ám ảnh nhất
Khoảng 400 người sống trong hầm từ 1965 đến 1972. Ban ngày ở dưới, ban đêm lên mặt đất làm nông, đánh cá. "Không gian gia đình" là phòng nhỏ cao 90 cm, sâu 1,8 mét, đào vào vách hầm. Ít nhất 17 trẻ em sinh ra tại đây, có phòng hộ sinh riêng. Bếp Hoàng Cầm giúp nấu ăn không để khói bay lên.
Không có thương vong dưới lòng đất trong suốt thời gian bị ném bom. Quân đội Mỹ biết về đường hầm nhưng không phá hủy được.
Kết thúc tour, du khách leo lên lối ra hướng biển, cảm nhận gió mát và sóng vỗ. Ngày nay, Quảng Trị yên bình, khó tin từng là vùng bị ném bom nhiều nhất thế giới. Thưởng thức phở bò gần đó giúp suy ngẫm về quá khứ và hy vọng không ai phải sống như vậy nữa.
