Chiều giữa tháng 6.2026, chúng tôi trở lại vùng Xóm Mới (phường An Hội Đông, quận Gò Vấp cũ, TP.HCM) để tìm hiểu về đường Thống Nhất có đến 5 nhà thờ nằm trên đoạn đường chưa đầy 1 km theo bình luận của bạn đọc trong bài viết Độc đáo con đường ở TP.HCM có đến 7 nhà thờ đăng trên Báo Thanh Niên ngày 27.5.
Dọc tuyến đường này hiện có 5 nhà thờ (thuộc hạt Xóm Mới, Tổng giáo phận TP.HCM), gồm: nhà thờ Bắc Dũng, nhà thờ Tử Đình, nhà thờ Hà Nội, nhà thờ Hà Đông và nhà thờ Thái Bình.
Theo linh mục giáo xứ Hà Nội, phần lớn giáo dân nơi đây đều là người miền Bắc di cư vào Nam, mỗi cộng đồng dần lập nên một giáo xứ riêng để duy trì nếp sinh hoạt đức tin Công giáo. Thế nhưng, những ngọn tháp chuông đứng gần nhau không tạo nên khoảng cách. Ngược lại, các giáo xứ thường xuyên qua lại, giúp đỡ, đoàn kết cùng tổ chức thánh lễ và đồng hành trong nhiều hoạt động mục vụ.
Dấu ấn các nhà thờ của giáo dân miền Bắc trên đường Thống Nhất
Điểm đến đầu tiên của chúng tôi là nhà thờ Bắc Dũng (ở 748/2 Thống Nhất) nổi bật với gam màu trắng thanh nhã. Giáo xứ có khoảng 3.000 giáo dân, đa số có nguồn gốc từ miền Bắc. Theo Tổng giáo phận TP.HCM, giáo xứ Bắc Dũng thành lập năm 1954. Ngôi nhà thờ đầu tiên chỉ là một căn nhà tiền chế mái tôn. Sau nhiều lần trùng tu, xây dựng lại, tháng 6.2014 giáo xứ khởi công đại trùng tu thánh đường. Đến tháng 5.2016, thánh lễ cung hiến thánh đường và bàn thờ mới.
Cách đó không xa là nhà thờ Tử Đình (ở 20/233A Thống Nhất). Nhà thờ đầu tiên được dựng năm 1955 bằng tôn và vách đất. Đến năm 1989, cha Tôma Nguyễn Văn Thuyết khởi công xây dựng ngôi thánh đường hiện nay với diện tích 504 m2. Công trình được khánh thành năm 1993 và sau đó tiếp tục được trùng tu.
Chúng tôi đến nhà thờ Hà Nội (ở 685 Thống Nhất) có bổn mạng là Mẹ Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội. Giáo xứ này đã trải qua 3 lần xây dựng nhà thờ. Ngôi nhà thờ đầu tiên được dựng năm 1954 bằng mái tôn, vách gỗ; ngôi thứ hai xây năm 1960 trên nền cũ bằng vật liệu bán kiên cố và nhà thờ mới hiện nay được khởi công năm 2002 với diện tích gần 1.000 m2. Công trình mang kiến trúc hiện đại, gồm tầng trệt làm hoa viên, tầng 1 và 2 gác lửng phục vụ việc phụng tự. Ở đây có tháp chuông cao 35 m với 3 quả chuông tạo điểm nhấn nổi bật trên tuyến đường.
Những nhà thờ tạo nên nét riêng của vùng Xóm Mới
Nhà thờ Hà Đông (ở 564 Thống Nhất), phần lớn là giáo dân có nguyên quán tại Tụy Hiền, Thanh Hà, Hà Đông. Viên đá đầu tiên xây dựng nhà thờ hiện nay được đặt năm 1972, theo Tổng giáo phận TP.HCM.
Khép lại hành trình tìm hiểu các nhà thờ trên đường Thống Nhất, chúng tôi dừng chân tại nhà thờ Thái Bình (ở 751 Thống Nhất) và ấn tượng với khuôn viên phía trước rộng rãi, thoáng đãng, mang vẻ thanh bình giữa khu dân cư đông đúc. Không gian yên tĩnh của ngôi thánh đường khiến nhiều người muốn ghé lại để tìm sự thư thái. Công trình này được khởi công năm 1994 và hoàn thành đầu năm 1997, mang tước hiệu nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi xứ Thái Bình.
Chia sẻ với chúng tôi, ông Tuấn (71 tuổi, giáo dân sinh hoạt tại giáo xứ Hà Đông) cho biết, phần lớn cư dân sinh sống dọc các tuyến đường: Thống Nhất, Lê Đức Thọ, Phạm Văn Chiêu là những gia đình Công giáo có nguồn gốc từ các tỉnh như Nam Định, Thái Bình, Hà Nam, Ninh Bình (cũ)... "Người Công giáo ở đây rất đông. Đi dọc đường Thống Nhất, cứ khoảng 100 mét lại có một nhà thờ. Nhiều người nhìn vào thấy lạ, nhưng với chúng tôi thì đó là nhu cầu thực tế của cộng đồng", ông Tuấn chia sẻ.
Theo ông, mỗi giáo xứ không chỉ là nơi cử hành thánh lễ mà còn là trung tâm sinh hoạt tinh thần của người dân. Từ việc học giáo lý, tham gia ca đoàn, hội đoàn đến các hoạt động bác ái, mọi sinh hoạt đều gắn chặt với đời sống giáo xứ. Chính vì vậy, sự hiện diện của nhiều nhà thờ giúp giáo dân thuận tiện hơn trong việc tham dự các nghi lễ tôn giáo, nhất là người cao tuổi, trẻ nhỏ và những gia đình không có điều kiện di chuyển xa.
Ông Tuấn nói thêm, vào các dịp lễ lớn như: Giáng sinh, Tuần Thánh hay lễ Phục sinh, lượng người tham dự thánh lễ tăng lên rất đông. Nếu số lượng nhà thờ ít hơn, nhiều giáo dân sẽ không có đủ không gian để tham dự phụng vụ.
Trên đoạn đường chưa đầy 1 km của vùng Xóm Mới, sự hiện diện của 5 nhà thờ cùng với đường Lê Đức Thọ, Phạm Văn Chiêu gần đó đã tạo nên "xóm đạo" mang nét đặc biệt hiếm gặp tại TP.HCM.
