Trong nhiều năm, Việt Nam được biết đến như một “công xưởng” sản xuất của khu vực với các mặt hàng dệt may, điện tử, đồ gỗ hay xuất khẩu nông sản. Song, cùng quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, một hướng đi mới đang dần hình thành: Phát triển các ngành công nghiệp văn hóa dựa trên sức sáng tạo và tài sản trí tuệ, đưa những sản phẩm mang dấu ấn Việt Nam vươn ra thị trường toàn cầu.
Định hướng chính sách mới
Những định hướng phát triển mới của Đảng và Nhà nước đang mở đường cho quá trình chuyển dịch từ nền kinh tế dựa trên lợi thế sản xuất sang phát triển các giá trị sáng tạo và công nghiệp văn hóa. Nghị quyết số 68-NQ/TW xác định khu vực kinh tế tư nhân là “lực lượng quan trọng nhất” của nền kinh tế, tạo điều kiện mở rộng không gian cho doanh nghiệp đầu tư vào các lĩnh vực sáng tạo. Tiếp đó, Nghị quyết số 80-NQ/TW khẳng định, văn hóa là một trong những trụ cột của phát triển bền vững, ngang hàng với kinh tế, xã hội và môi trường.
Theo GS Nguyễn Đức Khương, Trường đại học Cambridge (Vương quốc Anh), Chủ tịch AVSE Global, trước đây tại Việt Nam, văn hóa chủ yếu được nhìn nhận như công cụ củng cố tinh thần dân tộc và tăng cường sự gắn kết cộng đồng. Việc coi văn hóa như một ngành kinh tế có khả năng tạo giá trị và sức cạnh tranh quốc tế là cách tiếp cận tương đối mới nhưng có nhiều triển vọng.
Mục tiêu tăng trưởng 7% GDP vào 2030
Việt Nam đặt mục tiêu đưa kinh tế văn hóa tăng trưởng khoảng 10% mỗi năm và đóng góp 7% GDP vào năm 2030. Để hiện thực hóa mục tiêu này, nhiều sáng kiến và dự án quy mô lớn đã được triển khai. Theo kế hoạch tổ chức “Ngày Văn hóa Việt Nam” giai đoạn 2026 - 2030, ngày 24/11 hằng năm được chọn là Ngày Văn hóa Việt Nam. Năm 2026 cũng đánh dấu việc lần đầu Việt Nam tham dự Venice Art Biennale lần thứ 61. Ngoài ra, kênh truyền hình tiếng Anh Vietnam Today cũng được ra mắt nhằm quảng bá hình ảnh đất nước ra thế giới, cùng các công trình biểu tượng như nhà hát opera tại Hà Nội hay sân vận động 135.000 chỗ ngồi, dự kiến trở thành một trong những sân vận động lớn nhất thế giới khi hoàn thành năm 2028.
Khát vọng đưa văn hóa Việt ra thế giới
Tạp chí Fortune cho hay, nếu chính sách đóng vai trò mở đường, thì sức sống của văn hóa đại chúng Việt Nam lại đến từ chính cộng đồng sáng tạo và thị trường. Theo nhà báo và nhà bình luận văn hóa người Mỹ gốc Việt William Lee Adams, hai thập niên trước, nhiều nghệ sĩ trẻ có xu hướng học hỏi các trào lưu phương Tây, tuy nhiên, hiện nay họ ngày càng tự tin kể những câu chuyện mang đậm hơi thở cuộc sống Việt Nam.
Những điều kiện thuận lợi của thị trường cũng thúc đẩy cho sự dịch chuyển này. Theo dự báo, đến năm 2030, Việt Nam sẽ có thêm 23,2 triệu người gia nhập tầng lớp trung lưu, thuộc nhóm tăng nhanh nhất thế giới. Theo ông Luke Treloar, Trưởng nhóm Chiến lược kiêm đối tác của Công ty kiểm toán và tư vấn KPMG Việt Nam, lực lượng tiêu dùng mới này sẽ góp phần đưa đất nước chuyển từ “sản xuất tại Việt Nam, xuất khẩu ra thế giới” sang “sản xuất và tiêu thụ ngay tại Việt Nam”, tạo nền tảng để các doanh nghiệp trong lĩnh vực văn hóa, giải trí phát triển bền vững trước khi mở rộng ra thị trường quốc tế.
Công nghệ số rút ngắn khoảng cách
Mặc dù thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam hiện vẫn thấp hơn nhiều quốc gia có nền công nghiệp văn hóa phát triển như Hàn Quốc, Nhật Bản hay Thái Lan, song nhiều chuyên gia cho rằng công nghệ số đang giúp Việt Nam rút ngắn khoảng cách. Thực tế, những tín hiệu tích cực đã xuất hiện trong lĩnh vực giải trí. Sự phát triển của V-Pop đang tạo ra không gian tăng trưởng mới cho nhiều doanh nghiệp. Công ty truyền thông YeaH1 ghi nhận doanh thu năm 2025 tăng khoảng 60%, nhờ các chương trình giải trí quy mô lớn như “Anh trai vượt ngàn chông gai”. Các concert của chương trình nói trên thu hút tới 50.000 khán giả trực tiếp mỗi đêm, trong khi hệ thống hơn 200 kênh YouTube của doanh nghiệp đạt khoảng 82 tỷ lượt xem trong năm qua.
Doanh nghiệp lớn đầu tư chiến lược
Không chỉ các công ty giải trí, nhiều tập đoàn kinh tế lớn cũng đã coi văn hóa là một lĩnh vực chiến lược. Cuối năm 2025, Vingroup cũng thông báo mở rộng sang trụ cột văn hóa với ba công ty về điện ảnh, nghệ thuật, tổ chức sự kiện, gồm: Công ty CP Phát triển tài năng Văn hóa nghệ thuật Việt Nam V-Culture Talents; Công ty CP Phát triển điện ảnh V-Film; Công ty CP Tổ chức sự kiện V-Spirit. Đây là minh chứng cho niềm tin ngày càng lớn của khu vực doanh nghiệp đối với tiềm năng của nền kinh tế sáng tạo.
Thách thức và triển vọng
Các chuyên gia cho rằng, con đường đưa Việt Nam trở thành một cường quốc văn hóa của châu Á vẫn còn nhiều thách thức như xây dựng hệ sinh thái sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hoàn thiện cơ chế bảo vệ sở hữu trí tuệ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế. Tuy nhiên, những chuyển động tích cực từ chính sách, doanh nghiệp và thị trường cho thấy, văn hóa đại chúng đang dần trở thành một động lực phát triển mới. Trong thời gian tới, âm nhạc, điện ảnh, thời trang và các sản phẩm sáng tạo mang bản sắc Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành những “đại sứ” mới, góp phần nâng cao vị thế đất nước và gia tăng sức mạnh mềm của Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập.
