Màu Sắc Tết Quê: Hành Trình Từ Những Điều Giản Dị
Trong ký ức của tôi, màu của Tết không chỉ bắt nguồn từ những lễ hội rộn ràng, mà khởi đầu bằng công việc lặng lẽ của bố. Mỗi năm một lần, ngôi nhà ba gian mái ngói của gia đình lại được bố tân trang để đón xuân mới. Việc này luôn bắt đầu từ cuối tháng 11 âm lịch, khi bố mua hơn yến vôi sống về, tự tôi vôi trong bể nước hỏng ở góc vườn, rồi che đậy cẩn thận để lũ trẻ không nghịch ngợm.
Lớp Vôi Trắng Tinh và Sự Đổi Mới Của Ngôi Nhà
Đợi sang tháng sau, khi nắng hanh khô, mặt sân trắng và gió thổi nhẹ từ bờ tre, bố dành cả ngày quét từng lớp chổi đẫm nước vôi lên những bức tường lem luốc. Từng nhát chổi mạnh mẽ rồi nhẹ nhàng khiến tường nhà sáng dần, tinh tươm như khoác áo mới. Quét xong ba gian chính, bố chuyển sang căn bếp nhỏ, nơi mẹ suốt ngày lui cui nấu nướng. Góc bếp ám khói quanh năm, tường sẫm màu, nhưng chỉ vài lớp vôi đã khiến không gian sáng bừng, Tết như gần hơn trước hiên nhà.
Sau bếp là khu phụ, đốc chuồng lợn, bức tường bao vườn – những nơi tưởng chẳng ai để ý, nhưng bố vẫn không bỏ sót. Cả gốc cây trong vườn cũng được quét vôi trắng toát. Tất cả đều khoác lên lớp áo trắng tinh, mới mẻ để đón xuân. Trong nắng hanh tháng Chạp, mùi vôi mới, tiếng bố xả nước rửa chổi, tiếng gà cục tác hòa lại thành cảm giác riêng biệt, chỉ có khi Tết đang đến.
Phiên Chợ Tết: Bức Tranh Rực Rỡ Của Sắc Màu
Rồi tôi gặp màu Tết qua những phiên chợ tháng Chạp. Đó là màu xanh của ống giang mẹ mua về, đặt dưới gốc cau, tôi được giao nhiệm vụ cạo vỏ, còn mẹ chẻ thành sợi lạt mềm để gói bánh chưng. Đó là khoảng trời xanh thẫm của lá dong ở chợ làng, xếp thành bó, còn đọng sương mưa. Mẹ luôn mua nhiều, vì muốn chọn lá đẹp để gói bánh – như lời giải thích ngắn gọn: "Gói bánh cũng là gói cả một năm may mắn".
Phiên chợ Tết vào ngày 22 và 27 tháng Chạp là đông vui nhất, đẹp như bức tranh. Nét vẽ đầu tiên là màu vàng của chùm quất chín mọng, quả tròn căng, lá xanh nguyên, nhìn thôi đã thấy ấm áp. Nhưng rực rỡ nhất vẫn là hàng quần áo Tết: áo len đỏ, áo hoa vàng, áo phao xanh treo kín sào tre, gió thổi qua làm cả dãy rung rinh. Trẻ con ôm khư khư áo mới, lâu lâu lại mở ra xem, rồi gấp lại áp vào má.
Kề bên là hàng hoa: thược dược nở xòe lớp lớp rực đỏ, vàng; violet tím e ấp, dịu dàng; và hoa giấy, hoa nhựa đủ màu hồng, tím, vàng, trắng, cắm thành chùm đung đưa trong gió lạnh. Trẻ con đứng nhìn mãi, mong mẹ mua một cành để trên bàn học. Ở mép chợ, hàng tranh Đông Hồ với sắc hồng điều, vàng hoa hiên làm cả khu chợ sáng lên. Tôi mê mẩn nhìn Mèo đuổi chuột, Mục đồng thổi sáo, Vinh quy bái tổ – bức nào cũng rộn ràng nhưng đầy yên bình của làng quê xưa.
Vườn Nhà và Những Sắc Màu Ấm Cúng
Màu Tết còn hiện rõ trong vườn nhà. Cây đào phai bố trồng góc vườn năm nào cũng nở đúng tháng Chạp, từ nụ hồng nhạt bé bằng đầu móng tay đến bung nở phơn phớt như má trẻ con. Bố bảo đào phai đẹp vì nhẹ nhàng, duyên thầm, không rực rỡ như đào bích. Mỗi khi đào nở, gió bấc như bớt buốt, và tôi biết Tết đã bước qua cổng nhà.
Căn nhà được quét vôi mới, điểm thêm màu đỏ câu đối bố dán, màu nâu óng nồi cá kho sôi liu riu, màu vàng gừng khay mứt mẹ làm xong, màu lam khói bếp chiều cuối năm. Nhưng đậm nhất vẫn là màu xanh nồi bánh chưng: từ gom lá dong, gói nếp, buộc lạt, mỗi chiếc bánh góp vào bếp mảng xanh mới. Khi nồi bánh sôi, màu xanh chuyển trầm đậm như ký ức. Bọn trẻ thức canh, mắt díp trong tiếng chuyện trò người lớn, nhưng vẫn cố ngồi để không lỡ cảm giác sung sướng được tự tay vớt cặp bánh tí hon giữa tiếng ùng ục nồi bánh và lách tách củi lửa.
Ký ức Sáng Mồng Một và Sự Trường Tồn Của Màu Tết
Năm lại năm, màu những ngày giáp Tết thuở ấu thơ đậm in trong tôi. Sáng mồng Một, tôi nhìn qua làn mưa xuân vương lên cành đào trước hiên, thấy ngõ nhỏ nhộn nhịp bước chân đi chúc Tết. Trẻ con xúng xính quần áo mới, tay cầm bóng bay đỏ, chạy lon ton trước người lớn. Tiếng cười, lời chúc năm mới hòa thành bản hợp ân riêng của mùa xuân. Mưa xuân làm áo quần ướt nhẹ, tóc rối, nhưng chẳng ai phiền; chính tiết trời ấy tạo nét dịu dàng rất riêng của Tết miền Bắc.
Bây giờ Tết đã khác, nhưng màu Tết vẫn rực rỡ. Chỉ cần nhìn thấy màu xanh lá dong trong chợ, màu hoa đào… là ta như được kéo về tuổi thơ, về những ngày chạy theo mẹ giữa phiên chợ đông, về tháng Chạp lạnh mà ấm, nghèo mà đủ đầy. Màu Tết không chỉ đến từ mâm ngũ quả hay cành đào, mà bắt đầu từ rất sớm, khi ngôi nhà được làm mới bằng bàn tay bố, và kết thúc trong những khoảnh khắc ấm áp của gia đình.
