Mùi Tết của Mạ: Hương vị yêu thương và ký ức sum vầy không bao giờ phai
Hơn hai mươi năm đã trôi qua, nhưng những mùi hương Tết từ người mẹ Huế vẫn ở lại với tôi, như một phần ký ức không bao giờ cũ, không bao giờ phai nhòa. Tết trong ký ức của tôi không bắt đầu bằng những con đường rực rỡ đèn màu hay tiếng pháo nổ rộn ràng, mà bắt đầu từ mùi nắng ấm áp trước hiên nhà, nơi mạ Huế cặm cụi phơi từng nong kiệu, cà rốt, đu đủ để dành làm dưa món, chuẩn bị cho những ngày lễ thiêng liêng.
Những sắc màu và hương vị đầu tiên của Tết
Hơn hai mươi năm trước, cứ mỗi độ tháng Chạp về, sân nhà lại đầy ắp sắc vàng của nắng, sắc trắng trong của kiệu, sắc cam dịu của cà rốt, và cả một mùi Tết rất riêng, mùi của cần mẫn, của chờ mong, của yêu thương âm thầm. Khoảng ngày hai mươi bảy hay hai mươi tám tháng Chạp, gian bếp bắt đầu rộn ràng hơn bao giờ hết. Mạ làm mứt gừng, mứt dừa, đôi bàn tay gầy gầy thoăn thoắt đảo chảo, hương gừng cay nồng quyện cùng mùi dừa ngọt lan khắp nhà, tạo nên một không khí ấm cúng khó tả.
Các chị thì cắt lá chuối đem phơi nắng rồi rửa lau thật sạch. Gạo nếp trắng tinh, đậu xanh vàng ươm, thịt heo ba chỉ được cắt thành từng dong dài ngay ngắn. À, lúc còn nhỏ, tôi và mấy chị còn đi nhận phần thịt heo của đội chia để mang về gói bánh tét. Chỉ cần thế thôi là đã biết: Tết đến thật rồi, với tất cả sự háo hức và niềm vui tràn ngập.
Những kỷ niệm rộn ràng và ấm áp
Tết ngày ấy còn rộn ràng bởi những trò chơi dân gian ở làng. Tôi nhớ ba đi tham gia chơi hội đầu xuân, rồi may mắn trúng được một con heo Móng Cái mang về. Cả nhà vui như có thêm Tết, tiếng cười nói rộn rã vang lên khắp nhà. Con heo được ba ôm về, tạo nên một niềm vui tròn đầy mà mãi sau này nhớ lại vẫn thấy lòng ấm lên, như một dấu ấn không thể quên của tuổi thơ.
Ngày trước, mạ đảm nhiệm gói bánh chưng, bánh tét. Những chiếc bánh vuông vức, chặt tay, gói tròn cả sự khéo léo và tấm lòng của mạ. Ba thì ngồi cột lạt, buộc bánh, rồi đến đêm lại là người bắt bếp, canh nồi bánh suốt cả đêm dài. Lửa hồng reo tí tách, khói bếp quyện vào sương khuya, tạo nên một khung cảnh đầy thi vị.
Thỉnh thoảng, mấy nhà xung quanh lại ới ời hỏi nhau: "Bánh chín chưa? Vớt bánh chưa?", những câu hỏi giản dị mà ấm cả một vùng ký ức, nhắc nhở về sự gắn kết cộng đồng trong những ngày Tết.
Từ ký ức đến hiện tại: Sự tiếp nối của truyền thống
Sau này lớn hơn, tôi được phụ ba cột bánh, vụng về nhưng đầy háo hức. Rồi đến hôm nay, chính tôi lại là người gói bánh chưng, bánh tét, cũng kha khá khéo, như một cách để giữ gìn và truyền lại những giá trị từ mùa Tết xưa. Từ những mùa Tết ấy, mùi Tết in sâu vào tôi:
- Mùi lá tươi xanh ngắt
- Mùi khói bếp ấm áp
- Mùi của những đêm không ngủ chỉ để chờ bánh chín, chờ Giao thừa về rất khẽ
Tết bây giờ có thể đủ đầy hơn, tiện nghi hơn với nhiều tiện ích hiện đại. Nhưng với tôi, mùi Tết trọn vẹn nhất vẫn là mùi Tết của Mạ năm nào, mùi của yêu thương lặng lẽ, của gia đình sum vầy, của những tháng năm đã đi qua mà chưa bao giờ mất trong ký ức. Đó là một phần không thể thiếu của cuộc sống, như lời nhắc nhở về cội nguồn và tình cảm gia đình thiêng liêng.
