Lá dâu tằm, loại lá quen thuộc với người dân Việt Nam, được y thư cổ Trung Quốc xếp vào hàng “thượng phẩm” và ví như “Thần Tiên diệp” trong chữa bệnh. Theo BSCKI Bùi Thị Yến Nhi, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – Cơ sở 3, lá dâu tằm (tang diệp) có tác dụng thanh nhiệt, dưỡng phế, giảm ho và được sử dụng từ lâu để hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý đường hô hấp.
Lá dâu tằm trong y học cổ truyền
Trong các y thư cổ như Bản thảo cương mục, lá dâu tằm được xếp vào nhóm dược liệu có vị ngọt hơi đắng, tính mát, quy kinh Phế và Can. Dược liệu này có công dụng thanh phế nhiệt, hóa đàm, chỉ khái (giảm ho), thanh can, minh mục, lương huyết, cầm máu và lợi tiểu.
Trong y học cổ truyền, lá dâu tằm thường được sử dụng để điều trị các chứng cảm mạo do phong nhiệt, giai đoạn đầu của ôn bệnh, ho do phế nhiệt hoặc các trường hợp ho ra máu, nôn ra máu do huyết nhiệt.
Nghiên cứu hiện đại về lá dâu tằm
Không chỉ được ghi nhận trong các tài liệu cổ, nhiều nghiên cứu dược lý hiện đại cũng cho thấy lá dâu tằm chứa nhiều hoạt chất sinh học có khả năng kháng viêm, chống oxy hóa, hỗ trợ hạ đường huyết, hạ huyết áp, chống đông máu và góp phần giảm căng thẳng.
Cách sử dụng lá dâu tằm
Bác sĩ Yến Nhi cho biết, lá dâu tằm thường được thu hái khi đã trưởng thành, tốt nhất sau đợt sương đầu mùa. Dược liệu có thể dùng tươi, phơi hoặc sấy khô để sắc uống, hãm trà hoặc dùng ngoài da. Trong thực hành y học cổ truyền, lá dâu tằm chích mật thường được sử dụng nhằm tăng tác dụng nhuận phế, giảm ho, đặc biệt với các trường hợp ho khan.
Theo Dược điển Việt Nam, liều dùng thông thường là từ 5-12 g lá khô/ngày hoặc không quá 30 g lá tươi. Tuy nhiên, người mắc chứng hư hàn, tỳ vị hư hàn hoặc phụ nữ đang trong kỳ kinh nguyệt cần thận trọng khi sử dụng. Việc dùng dược liệu nên có sự tư vấn của bác sĩ hoặc thầy thuốc y học cổ truyền.
Bài thuốc Tang cúc ẩm
Bác sĩ Yến Nhi cho hay, lá dâu tằm hiếm khi được sử dụng đơn lẻ mà thường phối hợp với nhiều dược liệu khác để nâng cao hiệu quả điều trị. Đặc biệt, lá dâu tằm còn là thành phần quan trọng của bài thuốc "Tang cúc ẩm". Đây là một phương thuốc kinh điển trong y học cổ truyền có tác dụng sơ phong, thanh nhiệt, tuyên phế và chỉ khái. Bài thuốc thường được sử dụng hỗ trợ điều trị các bệnh lý đường hô hấp trên như cảm cúm, viêm họng và viêm phế quản thể phong nhiệt.
Không nên tự ý sử dụng thay thế thuốc điều trị
Bác sĩ Yến Nhi cho biết, lá dâu tằm là nguồn dược liệu phổ biến, dễ tìm và được đánh giá là một trong những vị thuốc có giá trị trong nhóm dược liệu giúp nhuận phế, giảm ho và thanh nhiệt. Tuy nhiên, hiệu quả điều trị còn phụ thuộc vào thể bệnh, cách phối ngũ và liều lượng sử dụng. Vì vậy, người dân không nên tự ý sử dụng lá dâu tằm để thay thế thuốc điều trị, đặc biệt đối với các bệnh lý hô hấp kéo dài hoặc bệnh mạn tính. Để đảm bảo an toàn và đạt hiệu quả tốt nhất, việc sử dụng dược liệu nên được tư vấn và theo dõi bởi bác sĩ hoặc thầy thuốc có chuyên môn về y học cổ truyền.
