Lễ Cung Nghinh Thủy Lục: Nét Đẹp Văn Hóa Ngư Dân Vạn Đầm Xương Lý Được Vinh Danh Di Sản
Theo tục lệ cổ truyền, mỗi dịp đầu năm mới, bà con ngư dân Xương Lý, bao gồm hai khu phố Lý Chánh và Lý Hòa thuộc phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai, lại tưng bừng tổ chức lễ hội khai sơn cầu ngư. Đây là một lễ hội truyền thống, một nét đẹp văn hóa đặc trưng của cư dân vạn chài, đóng vai trò như lễ xuất hành khơi thủy đánh bắt đầu năm mới, cầu mong biển lặng sóng êm, thuyền bè đầy ắp tôm cá, và ngư dân được mùa no ấm.
Lễ Hội Khai Sơn Cầu Ngư: Diễn Trình 13 Ngày Trang Trọng
Lễ hội khai sơn cầu ngư Vạn Đầm Xương Lý diễn ra trong suốt 13 ngày, từ ngày 18/2 đến 2/3, được tổ chức một cách trang trọng và đúng theo các nghi lễ truyền thống, kết hợp hài hòa giữa phần lễ và phần hội. Phần lễ chính tập trung vào hai ngày 25 và 26/2, với các nghi thức truyền thống như lễ cung nghinh Thủy Lục, lễ tế thần, nghi thức hầu thần của Đội Bả trạo và lễ khởi ca.
Nghi Thức Cung Nghinh Thủy Lục: Tái Hiện Tín Ngưỡng Thờ Thần Nam Hải
Giữa không gian biển trời ở làng chài Nhơn Lý, lễ cung nghinh Thủy Lục được ngư dân vạn chài tổ chức một cách trang nghiêm, tái hiện sinh động tín ngưỡng thờ thần Nam Hải. Sự kiện này thu hút đông đảo người dân địa phương và du khách đến theo dõi. Đoàn rước khởi hành từ Lăng Ông Nam Hải trong tiếng trống chiêng vang vọng, tiến về bãi nồm của biển Nhơn Lý.
Tại mép nước, kiệu chứa án thờ được đặt một cách trang trọng. Một dải lụa đỏ dài được trải sát bờ biển, với ba người đội trên đầu đứng chờ để thực hiện nghi thức nghinh thần. Sau hồi trống lệnh, nhạc lễ nổi lên, ban tế lễ thắp hương khấn vái và thực hiện nghi thức rước thần Nam Hải đi trên dải lụa đỏ tiến vào án thờ, biểu tượng cho sự nghinh đón linh thần từ biển cả trở về. Đoàn rước sau đó quay về Lăng Ông Nam Hải trong đội hình trang nghiêm.
Niềm Vui Khi Được Công Nhận Di Sản Văn Hóa Phi Vật Thể Quốc Gia
Ông Nguyễn Kim Chức, Phó Ban tổ chức lễ hội khai sơn cầu ngư Vạn Đầm Xương Lý, chia sẻ rằng người dân địa phương rất phấn khởi vì đây là năm đầu tiên lễ hội được tổ chức sau khi chính thức được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Theo ông Chức, trải qua gần 200 năm, lễ hội này đã trở thành điểm hẹn văn hóa đặc sắc của cư dân miền biển Nhơn Lý.
Cùng với sự quan tâm của địa phương, người dân ngày càng nâng cao ý thức bảo tồn, gìn giữ và lan tỏa những nét đẹp đặc sắc của lễ hội. Điều này góp phần lưu giữ hồn cốt văn hóa vùng biển qua nhiều thế hệ, biến lễ hội thành một hồi ức sống động về không gian đánh bắt hải sản trên biển cả, ẩn chứa nét văn hóa tín ngưỡng của ngư dân vùng biển qua các giai đoạn lịch sử.
Lịch Sử Và Ý Nghĩa Của Lễ Hội Cầu Ngư Vạn Đầm Xương Lý
Nhơn Lý là một vùng đất bán đảo được hình thành từ hàng trăm năm trước. Từ khi khai hoang lập ấp đến nay, người dân nơi đây luôn gắn bó mật thiết với nghề đi biển đánh bắt hải sản. Lễ hội cầu ngư Vạn Đầm Xương Lý không chỉ là một sự kiện tín ngưỡng dân gian mà còn là một tài sản văn hóa quý giá của địa phương.
Năm 2025, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đã chính thức công nhận lễ hội cầu ngư Vạn Đầm Xương Lý là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị lâu đời và ý nghĩa sâu sắc của nó trong việc bảo tồn di sản văn hóa ra đời từ hơn 200 năm trước ở Bình Định.
