Đại tá Nguyễn Văn Tàu (bí danh Tư Cang), ở tuổi 98, vẫn nhớ rõ từng chi tiết về chiến dịch Mậu Thân 1968. Ông kể về trận đánh Đại sứ quán Mỹ, tin tình báo từ điệp viên Phạm Xuân Ẩn, và những hy sinh mất mát. Những ngày qua, việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng (nghĩa địa Chí Hòa cũ) đã gợi lại ký ức bi tráng.
Trận đánh Đại sứ quán Mỹ
Theo Đại tá Tư Cang, trong đợt 1 Mậu Thân, cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt (khi đó là Bí thư Khu ủy Sài Gòn - Gia Định) nhận thấy thiếu mục tiêu Đại sứ quán Mỹ. Ông chỉ đạo thành lập gấp một đơn vị đánh vào đây. Lực lượng ban đầu chỉ có 15 người, nhưng 17 người xung phong, trong đó có hai chiến sĩ đe dọa tự sát nếu không được đi. Họ nói: "Tụi Mỹ tàn sát hết gia đình tôi, tôi theo các anh là để trả thù". Cuối cùng, 16/17 chiến sĩ hy sinh, nhưng trận đánh gây chấn động dư luận Mỹ.
Tin tình báo mở ra đợt 2
Khi chuẩn bị đợt 2, Sư đoàn trưởng Nguyễn Thế Truyện hy sinh, một trung tá dưới quyền ra đầu hàng, tiết lộ kế hoạch. Cấp trên yêu cầu Đại tá Tư Cang vào Sài Gòn gặp điệp viên Phạm Xuân Ẩn để lấy bản cung. Nhờ thân phận đặc biệt, Phạm Xuân Ẩn dễ dàng có được tài liệu, thậm chí còn khai thác thêm từ tình báo phương Tây. Ông Ẩn nói: "Tên trung tá kia khai hết ráo rồi. Nó còn khai quân ta chuẩn bị đánh đợt 2". Đại tá Tư Cang báo tin về căn cứ: "Nếu các anh đã chuẩn bị sẵn sàng, chấp nhận hy sinh, đánh trận này thì Tổng thống Mỹ sẽ thương lượng và rút quân". Cấp trên họp và quyết định tiếp tục.
Đợt 2 và hy sinh
Đợt 2 mở màn đêm 4/5/1968, quân ta dùng hỏa tiễn bắn vào nội đô Sài Gòn, đánh bằng các tiểu đoàn chủ lực. Dù tổn thất nặng, đợt 2 giáng đòn quyết định, buộc Mỹ đàm phán. Đại tá Tư Cang xúc động kể về em trai hy sinh trong đợt 2: bị chỉ điểm, 7 người bị Australia bao vây, họ bắn hết đạn rồi tung lựu đạn tự sát. Mẹ ông nói: "Em mày hy sinh vậy tao chịu, chứ đầu hàng thì nhục".
Trăn trở tìm mộ liệt sĩ
58 năm sau, nhiều liệt sĩ chưa tìm được hài cốt. Tại công viên Lê Thị Riêng, radar xuyên đất phát hiện 3 rãnh mộ tập thể, có thể chứa khoảng 900 hài cốt. Đại tá Tư Cang mong muốn tìm được các anh hùng để đưa về với đất mẹ. Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã động viên các lực lượng tìm kiếm.
Đại tá Tư Cang chia sẻ: "Gần 60 năm rồi, bây giờ phải xác định hài cốt ở đâu, đưa về cho gia đình là cả công trình lớn. Dù khó khăn, tôi mong sẽ tìm được".
