Hà Nội Tết xưa qua ống kính màu của nhiếp ảnh gia Pháp Léon Busy
Vào những năm đầu thế kỷ 20, nhiếp ảnh gia người Pháp Léon Busy (1874-1951) đã thực hiện một loạt bức ảnh màu quý giá, ghi lại không khí Tết cổ truyền tại Hà Nội. Những tác phẩm này, hiện thuộc bộ sưu tập của Bảo tàng Albert Kahn ở Pháp, thường xuyên được chia sẻ trên các diễn đàn về ảnh xưa và thu hút sự quan tâm lớn từ công chúng.
Dự án "Kho lưu trữ của hành tinh" và hành trình tại Việt Nam
Năm 1909, Albert Kahn (1860-1940), một chủ ngân hàng và nhà từ thiện người Pháp, đã khởi xướng dự án đầy tham vọng mang tên "Kho lưu trữ của hành tinh". Mục tiêu là tạo ra một kho tư liệu ảnh màu về 50 quốc gia bằng kỹ thuật chụp ảnh tiên tiến nhất thời bấy giờ. Ông đã thuê nhiều nhiếp ảnh gia, trong đó có Léon Busy, đến các nước khác nhau để thực hiện dự án này.
Trong khoảng thời gian từ năm 1914 đến 1921, Léon Busy đã đi qua nhiều tỉnh thành và làng xã tại Việt Nam. Ông đã chụp tổng cộng 1.372 bức ảnh, với nhiều tác phẩm tập trung ở miền Bắc, đặc biệt là Hà Nội. Những bức ảnh này không chỉ là tư liệu lịch sử quý giá mà còn phản ánh sâu sắc văn hóa và đời sống của người Việt thời kỳ đó.
Không khí Tết cổ truyền được tái hiện sống động
Qua ống kính của Léon Busy, không khí Tết ở Hà Nội hơn một thế kỷ trước hiện lên vô cùng sinh động. Một trong những hình ảnh nổi bật là cảnh ông đồ viết câu đối đỏ, một phong tục lâu đời của người Việt. Tục xin chữ vào dịp Tết thể hiện mong ước về một năm mới thuận lợi, gia đình khỏe mạnh, bình an và công việc hanh thông.
Bên cạnh đó, nhiếp ảnh gia cũng ghi lại cảnh trang trí Tết tại các ngôi nhà ở phố cổ Hà Nội, với những bức tranh Tết treo trước cửa. Ông còn chụp cảnh một cửa hàng bán pháo Tết của người gốc Hoa trong khu phố cổ, cho thấy sự giao thoa văn hóa phong phú.
Bàn thờ gia tiên và không gian sống của người Hà Nội xưa
Léon Busy cũng tập trung vào việc ghi lại không gian sống của người dân Hà Nội trong những ngày Tết. Ông chụp phòng khách của một gia đình khá giả, nơi bàn được trưng bày bình hoa, khay gỗ khảm xà cừ đựng đồ uống trà và bát điếu, thể hiện sự sang trọng và ấm cúng.
Đặc biệt, bàn thờ Tết tại nhà Tổng đốc tỉnh Hà Đông được ông ghi lại với vị trí cân đối trong không gian. Trên bàn thờ có hai bình hoa đào và nhiều loại cây, hoa khác, biểu thị sự sung túc và trang trọng. Ngoài ra, hình ảnh một hương chức - người giữ chức vụ trong bộ máy chính quyền cấp làng xã thời phong kiến và thực dân - đứng trước bàn thờ tổ tiên cũng được lưu giữ, phản ánh nghi lễ tâm linh quan trọng trong dịp Tết.
Những bức ảnh màu của Léon Busy không chỉ là khoảnh khắc lịch sử mà còn là minh chứng cho sự phong phú của văn hóa Việt Nam, giúp thế hệ sau hiểu rõ hơn về truyền thống Tết cổ truyền tại Hà Nội một thế kỷ trước.
