Chương trình “Tiến về phía trước” do Chính phủ Ireland tài trợ thông qua Đại sứ quán Ireland tại Việt Nam, phối hợp với Plan International Việt Nam, CARE International Việt Nam và Trung tâm Nghiên cứu phát triển sáng kiến cộng đồng (RIC), đã triển khai tại các tỉnh Quảng Trị, Phú Thọ và Tuyên Quang. Chương trình tập trung hỗ trợ các nhóm dễ bị tổn thương như cộng đồng dân tộc thiểu số, phụ nữ, thanh thiếu niên và người khuyết tật, nhằm tăng cường khả năng chống chịu với lũ lụt, hạn hán và các hiện tượng thời tiết cực đoan.
Đánh giá thực tế tại Quảng Trị
Trong ba ngày từ 27 đến 29 tháng 5, đại diện Đại sứ quán Ireland tại Việt Nam đã có chuyến thăm và làm việc tại Quảng Trị để đánh giá kết quả của chương trình. Đoàn công tác đã làm việc với chính quyền địa phương, các đối tác và nhóm cộng đồng, đồng thời thăm thực địa nhiều mô hình để tìm hiểu các giải pháp do cộng đồng triển khai và những tác động thực tế.
Một trong những hoạt động nổi bật là lễ khởi động chiến dịch truyền thông thay đổi hành vi dựa vào cộng đồng, diễn ra ngày 27 tháng 5 tại xã Đakrông. Chiến dịch kéo dài ba tháng nhằm thúc đẩy các thực hành sinh kế thích ứng với biến đổi khí hậu và tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong các quyết định kinh tế.
Chiến dịch truyền thông thay đổi hành vi
Thay vì chỉ nâng cao nhận thức, chiến dịch khuyến khích cộng đồng xác định các hành vi thiết thực, thảo luận về rào cản thay đổi và thúc đẩy các hình mẫu tích cực tại địa phương. Với sự tham gia của trưởng thôn, người điều phối cộng đồng, Hội Phụ nữ, phụ nữ, nam giới và người lớn tuổi, chiến dịch tập trung vào ba nhóm hành vi chính:
- Sinh kế thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường;
- Hành vi hỗ trợ của nam giới để tạo điều kiện cho phụ nữ tham gia sinh kế và hoạt động cộng đồng;
- Vai trò hỗ trợ của người lớn tuổi trong gia đình nhằm khuyến khích sự tham gia và lãnh đạo của phụ nữ.
Các thành viên cộng đồng tại xã Đakrông chia sẻ rằng những thay đổi nhỏ trong thói quen hàng ngày, kết hợp với học hỏi lẫn nhau, đang giúp các gia đình chủ động hơn trước thời tiết ngày càng khó lường.
Hệ thống nước sạch và giáo dục thích ứng
Tại điểm Cupua, thôn Vùng Kho, đoàn đã tham quan hệ thống cấp nước tự chảy do cộng đồng xây dựng và quản lý. Trước đây, người dân sử dụng nước sông chưa đảm bảo vệ sinh, nay đã có nước sạch ổn định, kể cả trong mùa khô, cải thiện điều kiện sống và nâng cao khả năng chống chịu lâu dài.
Tại trường phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Ba Tầng (xã A Dơi), các mô hình giáo dục thích ứng với biến đổi khí hậu được triển khai hiệu quả. Các giải pháp và hoạt động truyền thông do học sinh dẫn dắt giúp cải thiện điều kiện học tập, nâng cao nhận thức và kỹ năng ứng phó với rủi ro thiên tai. Học sinh trở thành những “đại sứ” lan tỏa thông điệp tích cực tới gia đình và cộng đồng.
Tăng cường hợp tác vì thay đổi lâu dài
Chuyến thăm cũng nhấn mạnh vai trò của phụ nữ trong phát triển sinh kế bền vững. Nhóm hợp tác VANPA đã triển khai mô hình sản xuất thân thiện với môi trường, nâng cao kỹ năng kinh doanh và quản lý tài chính. Mô hình này cho thấy tiềm năng của các sáng kiến do phụ nữ dẫn dắt, tạo thêm thu nhập và phát triển phương thức sản xuất an toàn, bền vững.
Bà Edel Cribbin, Trưởng bộ phận Hợp tác phát triển, Đại sứ quán Ireland tại Việt Nam chia sẻ: “Chúng tôi tự hào đồng hành cùng các cộng đồng, chính quyền địa phương và các tổ chức tại Việt Nam triển khai những giải pháp thiết thực giúp người dân chủ động ứng phó với rủi ro khí hậu. Những kết quả tại Quảng Trị đã cho thấy sức mạnh của sự hợp tác và vai trò quan trọng của cộng đồng địa phương”.
Bà Lê Hồng Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, cho biết trong bối cảnh nguồn lực còn khó khăn, tỉnh sẽ tiếp tục huy động sự đồng hành từ các tổ chức quốc tế để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển. Bà nhấn mạnh: “Với nguồn lực địa phương còn eo hẹp, sự hỗ trợ này có ý nghĩa hết sức quan trọng”.
Bà Lê Quỳnh Lan, Giám đốc quốc gia của Plan International Việt Nam, khẳng định cam kết lấy cộng đồng làm trung tâm: “Cộng đồng, đặc biệt là phụ nữ và thanh thiếu niên, đang dẫn dắt các giải pháp phù hợp với bối cảnh địa phương. Chúng tôi đóng vai trò hỗ trợ để các sáng kiến này được duy trì và nhân rộng”.
