GIỮ HỒN CHO HUẾ
Nghề kim hoàn cố đô Huế, đặc biệt tại làng nghề truyền thống Kế Môn, luôn được xem là biểu tượng của sự tinh xảo và tài hoa. Trước bao biến động, nhiều người trẻ ở Huế chọn nối nghiệp cha ông giữ lửa nghề. Chính niềm đam mê đã giúp nghề kim hoàn không chỉ tồn tại mà còn vươn xa, trở thành thương hiệu mang bản sắc Huế. Nhưng hành trình ấy đầy thử thách.
Tại không gian trình diễn nghề của Tịnh Tâm Kim Cổ, giữa dòng du khách tấp nập, những người thợ trẻ miệt mài bên dụng cụ chế tác cổ truyền hàng trăm năm tuổi. Họ tạo ra sản phẩm thủ công mang dấu ấn tinh hoa đất tổ kim hoàn, níu giữ di sản sống động trong dòng chảy hiện đại.
Anh Lê Lương (46 tuổi, ở P. Dương Nỗ, TP. Huế) đã có 26 năm bền bỉ với nghề tại Doanh nghiệp kim hoàn Thuận Thành - Duy Mong. Với anh, mỗi sản phẩm vàng bạc không chỉ là món hàng mà còn là tác phẩm nghệ thuật, kết tinh của kiên nhẫn và tình yêu nghề. Anh chia sẻ: "Điều khó nhất không phải là kỹ thuật, mà là giữ được ngọn lửa đam mê trong bối cảnh nghề chịu nhiều sức ép từ công nghệ hiện đại."
Thợ kỳ cựu ông Nguyễn Phúc (54 tuổi, ở P. Vỹ Dạ, TP. Huế) với 35 năm trong nghề, cùng làm việc tại Tịnh Tâm Kim Cổ, là minh chứng cho sự bền bỉ. Ông Trần Thiện Chinh (52 tuổi), có tuổi nghề tương đương, nhận ra cố đô Huế nổi tiếng với sự tinh tế trong từng đường nét nghệ thuật, từ kiến trúc cung đình đến đời sống, và nghề kim hoàn cũng không ngoại lệ. Nghề kim hoàn Huế đào tạo nhiều thế hệ thợ giỏi, tác phẩm của họ mang nét riêng với hoa văn chạm khảm tinh tế, mang hồn cốt đất tổ trăm năm.
THÁCH THỨC TRƯỚC ÁP LỰC ĐỜI SỐNG
Ông Chinh nhớ lại: "Cách đây hơn 20 năm, khi đất nước đổi mới, các tiệm vàng tư nhân bùng nổ, đó là thời hoàng kim của nghề thợ vàng. Hồi đó, ai làm thợ vàng đều tự hào và được ngưỡng mộ. Nhưng ngày nay, nghề chỉ dành cho số ít đam mê, nếu không phải gia truyền thì cũng vì chung thủy với nghề."
Dù người tiêu dùng giảm nhu cầu trang sức thủ công, nhưng kỹ thuật điều khiển lửa đèn khò, tạo hình thủ công, chạm khắc tinh vi vẫn được giới thợ tiếp tục giữ nghề. Thợ kim hoàn có hai giới: giới làm nghề (có vốn vươn lên mở tiệm) và giới làm chủ (có cơ hội kinh doanh, làm giàu). Nhưng không phải thợ nào cũng dễ thành ông chủ. Họ đối diện với thực tế: công việc khó nhọc, thu nhập thấp. "Cuộc sống ngày càng đắt đỏ với nhiều chi tiêu gia đình, thu nhập người thợ vàng đang đối mặt với nhiều áp lực", ông Chinh trăn trở.
Công nghệ hiện đại giúp sản phẩm kim hoàn ra đời nhanh hơn, giá rẻ hơn, khiến thị trường nghiêng về sản xuất công nghiệp. Đó không còn là áp lực mà đã thành thách thức. Người thợ thủ công mất hàng giờ, thậm chí hàng ngày để hoàn thiện một sản phẩm, trong khi máy móc làm ra hàng loạt. Nhưng chính trong sự chênh lệch đó, giá trị nghề truyền thống lại được khẳng định. Theo ông Chinh, có tín hiệu vui: bên cạnh nhu cầu đầu tư vàng, người dân chọn trang sức chế tác truyền thống cho lễ cưới hỏi. Người Huế yêu cái đẹp tinh tế, sẵn sàng trân trọng sản phẩm thủ công. Nhu cầu đó giúp thợ kim hoàn có việc làm, giữ nghề, thêm niềm tin gắn bó.
Họ hiểu rằng nghề kim hoàn không chỉ là kế sinh nhai mà còn là di sản văn hóa cần bảo tồn. "Những người thợ kim hoàn như chúng tôi không chỉ kế thừa mà còn làm mới nghề. Anh em nào có sáng tạo mới, đưa thiết kế hiện đại kết hợp thời trang, tạo sản phẩm vừa giữ nét truyền thống vừa hợp thị hiếu đều được ghi nhận, khen thưởng. Điều đó khích lệ người thợ thêm yêu nghề", ông Chinh chia sẻ.
Giữa bao biến động, nghề kim hoàn Huế vẫn bền bỉ lưu truyền nhờ những người thợ say nghề, sẵn sàng làm "người giữ lửa". Họ vừa làm nghề, vừa truyền nghề, gửi trao niềm tin cho thế hệ kế tiếp.
