Lời tòa soạn: Định hướng của Bộ Chính trị trong Nghị quyết 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 đã được Quốc hội thể chế hóa trong Nghị quyết 28/2026/QH16 ngày 24/4/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam. Những cơ chế, chính sách mới được kỳ vọng sẽ khơi thông nguồn lực nhằm gìn giữ, đồng thời phát huy các giá trị văn hóa nói chung, bản sắc truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số nói riêng. Tuyến bài “Khơi thông nguồn lực văn hóa dân tộc thiểu số bằng cơ chế mới” phản ánh những chuyển động mới trong công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số; từ nỗ lực giữ gìn “căn cước văn hóa”, phục hồi các di sản có nguy cơ mai một đến hành trình đưa văn hóa bước ra đời sống đương đại, trở thành nguồn lực cho phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Bài 1: Giữ 'căn cước văn hóa' của đồng bào giữa nhịp sống hiện đại
Bối cảnh và định hướng mới
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hiện đại hóa, việc bảo tồn bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số đang đứng trước nhiều thách thức. Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết 28/2026/QH16 của Quốc hội đã tạo ra khung pháp lý và cơ chế mới, mở đường cho các hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Những chính sách này không chỉ tập trung vào việc giữ gìn di sản mà còn hướng tới khai thác tiềm năng văn hóa như một nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Giữ gìn 'căn cước văn hóa' giữa nhịp sống hiện đại
Bài viết đầu tiên trong loạt bài tập trung vào nỗ lực của các cộng đồng dân tộc thiểu số trong việc duy trì bản sắc văn hóa độc đáo của mình. Từ trang phục truyền thống, ngôn ngữ, phong tục tập quán cho đến các lễ hội, nghệ thuật dân gian, tất cả đều được xem như 'căn cước văn hóa' cần được bảo vệ. Nhiều địa phương đã triển khai các chương trình giáo dục, truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của thế hệ trẻ về giá trị văn hóa dân tộc, đồng thời khuyến khích các hoạt động thực hành văn hóa trong đời sống hàng ngày.
Phục hồi di sản có nguy cơ mai một
Nhiều di sản văn hóa phi vật thể đang đứng trước nguy cơ thất truyền do tác động của đời sống hiện đại. Các cơ quan chức năng và cộng đồng đã và đang nỗ lực phục hồi các làn điệu dân ca, múa truyền thống, nghề thủ công, và các nghi lễ cổ truyền. Những nỗ lực này không chỉ giúp bảo tồn mà còn tạo ra cơ hội việc làm, thu nhập cho người dân thông qua du lịch văn hóa và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ.
Đưa văn hóa vào đời sống đương đại
Không chỉ dừng lại ở bảo tồn, các chính sách mới còn khuyến khích sáng tạo, ứng dụng các yếu tố văn hóa truyền thống vào thiết kế, nghệ thuật đương đại. Nhiều nghệ nhân, nhà thiết kế trẻ đã kết hợp họa tiết, chất liệu truyền thống với phong cách hiện đại, tạo ra những sản phẩm độc đáo, thu hút sự quan tâm của công chúng trong và ngoài nước. Điều này góp phần khẳng định giá trị văn hóa dân tộc trong dòng chảy đương đại.
Kỳ vọng từ cơ chế mới
Với những cơ chế, chính sách mới, hy vọng rằng nguồn lực văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số sẽ được khơi thông, không chỉ giúp bảo tồn bản sắc mà còn trở thành động lực phát triển bền vững cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Các bài viết tiếp theo sẽ đi sâu vào những mô hình thành công, thách thức và giải pháp trong hành trình đưa văn hóa dân tộc thiểu số hòa nhập với đời sống hiện đại.
