Ngành công nghiệp điện ảnh Bollywood đang phải đối mặt với làn sóng chỉ trích mạnh mẽ về văn hóa làm việc khắc nghiệt, sau khi minh tinh hàng đầu Deepika Padukone rút lui khỏi một dự án bom tấn vì yêu cầu giảm giờ làm không được đáp ứng sau khi sinh con. Sự việc đã phơi bày thực trạng những ca làm việc kéo dài từ 12 đến 18 tiếng, thậm chí xuyên đêm, biến phim trường thành nơi bào mòn sức lực của nghệ sĩ.
Định kiến giới tại Bollywood
Đằng sau những khung hình lung linh là hệ thống phân cấp đè nặng lên người lao động. Đạo diễn gạo cội Shekhar Kapur thẳng thắn chỉ trích lề lối làm việc bất cập, nơi quyền lợi của ngôi sao hạng A luôn được ưu tiên, còn các kỹ thuật viên hậu trường bị vắt kiệt sức lao động mà không có tiếng nói. Áp lực từ lịch trình phi lý còn tạo ra bất công đối với phụ nữ: khi nữ nghệ sĩ đòi hỏi điều kiện làm việc hợp lý để cân bằng cuộc sống gia đình, họ bị gán mác yêu sách hoặc khó tính, trong khi nam tài tử hiếm khi bị đánh giá tương tự.
Trước làn sóng chỉ trích, nhiều nhà sản xuất và diễn viên gạo cội vẫn bảo vệ quy trình hiện tại. Họ dẫn chứng siêu sao Shah Rukh Khan từng làm việc liên tục 27 tiếng không nghỉ, hay minh tinh Madhuri Dixit với cường độ 12 tiếng mỗi ngày cho phim Mrs Deshpande. Nhiều người xem việc chịu đựng áp lực là lựa chọn cá nhân và biểu tượng của sự cống hiến, vô tình bình thường hóa việc vắt kiệt sức lao động trên phim trường.
Đổ lỗi cho 'thực tế kinh doanh' hay do năng lực quản lý?
Ở góc độ kinh tế, các nhà làm phim cho rằng áp dụng ca làm việc 8 tiếng nghiêm ngặt là bất khả thi. Nam diễn viên Ali Fazal biện minh: "Đây không phải là công việc văn phòng để bạn tắt máy tính xách tay là xong". Ông Amit Behl, cựu quan chức Hiệp hội Nghệ sĩ Điện ảnh và Truyền hình Ấn Độ, cho biết chi phí vận hành một phim trường quy mô lớn rất cao. Ví dụ, bối cảnh căn nhà gỗ cho phim hành động Animal có giá thuê lên tới 26.300 USD (hơn 660 triệu đồng) mỗi ngày, chưa tính chi phí cho diễn viên phụ, điện nước, hậu cần và an ninh. Các nhà sản xuất lập luận rằng kéo dài ngày quay sẽ dẫn đến thảm họa tài chính.
Tuy nhiên, các nhà phê bình và người ủng hộ cải cách phản bác rằng lý do "thực tế kinh doanh" chỉ che đậy cho khả năng lập kế hoạch kém cỏi, quản lý lỏng lẻo và sự yếu kém mang tính hệ thống. Thay vì tối ưu hóa quy trình, họ đẩy toàn bộ gánh nặng thời gian lên vai đoàn làm phim.
