Tết Đoan Ngọ gắn với tín ngưỡng của người Việt Nam từ bao đời và trở thành một lễ tết truyền thống. Chuyên gia gợi ý về các nghi thức cúng lễ trong ngày này để các gia đình thực hiện cho trang trọng.
Ngày giờ đẹp cúng Tết Đoan Ngọ theo văn hóa dân gian
Tết Đoan Ngọ năm nay rơi vào thứ 6 ngày 19/6 dương lịch. Theo thông lệ, đến ngày này, các gia đình Việt sẽ sửa soạn hương hoa, lễ vật dâng cúng tổ tiên, thần Phật đồng thời thực hiện nhiều nghi lễ dân gian.
Liên quan đến ngày giờ cúng Tết Đoan Ngọ, nhà nghiên cứu văn hóa Phạm Đình Hải, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam cho biết, cúng Tết Đoan Ngọ tốt nhất nên cúng đúng ngày 5/5 âm lịch.
Trong khi đó, chuyên gia phong thủy Nguyễn Song Hà gợi ý cụ thể hơn các khung giờ đẹp cúng Tết Đoan Ngọ năm 2026. Cụ thể, giờ đẹp nhất là 11h-13h, sớm hơn là 5-7h, muộn hơn có thể cúng vào 15-17h. Nếu không thể sắp xếp được công việc thì khung giờ muộn nhất có thể tham khảo là 17-19h.
Ý nghĩa của Tết Đoan Ngọ
Chia sẻ thêm về ý nghĩa của Tết Đoan Ngọ, chuyên gia Nguyễn Song Hà cho hay, Tết Đoan Ngọ còn được dân gian gọi là Tết giết sâu bọ. Không chỉ riêng ở Việt Nam, một số nước châu Á cũng có Tết Đoan Ngọ. Vì vậy, Tết Đoan Ngọ thực chất là một phong tục lễ tết Á Đông gắn liền với quan niệm về sự tuần hoàn của thời tiết trong năm. Ngoài ra, người Việt còn cho rằng Tết Đoan Ngọ là dịp để giải trừ bệnh tật trong thời điểm giao mùa.
Người xưa quan niệm, trong cơ thể con người, nhất là bộ phận tiêu hoá thường có sâu bọ ẩn trú, nếu không diệt trừ thì sâu bọ ngày càng sinh sôi nảy nở, gây nguy hại cho con người. Người xưa vì thế thường ăn các thức ăn, hoa quả có vị chua chát, rượu nếp vào ngày 5/5.
Mâm lễ cúng Tết Đoan Ngọ
Mâm lễ cúng Tết Đoan Ngọ thường gồm có hương, hoa, vàng mã, nước, rượu nếp, các loại quả như mận, hồng xiêm, vải, dưa hấu, đào… Tuy nhiên theo chuyên gia Song Hà, văn hóa Việt Nam đa dạng và phong phú nên mỗi miền đất nước lại có những nét văn hóa đặc trưng riêng trong ngày Tết Đoan Ngọ.
Phụ nữ các vùng quê miền Bắc phần lớn đều biết ủ cơm rượu nếp và thường tranh thủ dịp này ủ cơm rượu để mang ra phố thị bán. Cơm rượu nếp cũng được người dân thành thị ưa chuộng, mua về dâng cúng và thưởng thức trong dịp Tết Đoan Ngọ. Còn ở miền Trung, trên mâm cơm cúng ngày Tết Đoan Ngọ không thể thiếu bánh ú tro. Nhà nào cũng mua 30-40 bánh trở lên để cúng gia tiên và sau đó cả gia đình cùng nhau thưởng thức. Trong khi đó, theo truyền thống của người Nam Bộ, thịt vịt là món không thể thiếu trong mâm cỗ ngày 5/5 âm lịch.
“Có thể nói Tết Đoan Ngọ là tết giữa năm, trước là tưởng nhớ tổ tiên, sau là ước mong chữa bệnh, cầu sức khoẻ. Tết Đoan Ngọ đã gắn với tín ngưỡng của cả cộng đồng Việt từ bao đời và trở thành một lễ tết truyền thống”, chuyên gia Nguyễn Song Hà chia sẻ.
Bài văn khấn Tết Đoan Ngọ
Dưới đây là bài văn khấn Tết Đoan Ngọ tham khảo trong cuốn Văn khấn cổ truyền Việt Nam, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin:
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
- Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
- Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
- Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần.
- Con kính lạy tổ tiên, hiển khảo, hiển tỷ, chư vị hương linh (nếu bố, mẹ còn sống thì thay bằng Tổ khảo, Tổ Tỷ).
Tín chủ (chúng) con là:...
Ngụ tại:...
Hôm nay là ngày 5/5 âm lịch, gặp tiết Đoan Ngọ, chúng con sửa sang hương đăng, sắm sanh lễ vật, hương hoa, trà quả dâng lên trước án.
Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng, chư vị đại vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long Mạch, Tài thần, cúi xin các ngài giáng lâm trước án chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Chúng con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị hương linh gia tiên nội ngoại họ.... (họ của vợ chồng gia chủ), cúi xin các vị thương xót con cháu, chứng giám tâm thành thụ hưởng lễ vật.
Tín chủ con lại kính mời các vị tiền chủ, hậu chủ ngụ tại nhà này, đất này đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng, độ cho chúng con thân cung khang thái, bản mệnh bình an. Bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng bình an thịnh vượng.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
