Tại Đối thoại Shangri-La 2026 diễn ra tại Singapore, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu dẫn đề quan trọng, nêu rõ quan điểm của Việt Nam về tình hình thế giới và khu vực, đồng thời đưa ra 6 đề xuất nhằm kiến tạo hòa bình và ổn định.
Ba cuộc khủng hoảng nền tảng
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, thế giới đang đối mặt với ba cuộc khủng hoảng đan xen: khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược. Ông nhấn mạnh rằng biến động là trạng thái thường trực, nhưng hòa bình hay xung đột phụ thuộc vào lựa chọn của các quốc gia.
Khủng hoảng trật tự quốc tế
Ông Tô Lâm cho rằng mọi điều chỉnh trật tự thế giới cần dựa trên luật lệ, đối thoại và tự kiềm chế, thay vì cưỡng ép. Khủng hoảng xảy ra khi luật pháp quốc tế bị suy giảm hiệu lực hoặc áp dụng không nhất quán, gây sức ép buộc các nước nhỏ và vừa phải chọn phe.
Khủng hoảng mô hình phát triển
Các động lực tăng trưởng truyền thống như toàn cầu hóa, thương mại và công nghệ đang chịu nhiều áp lực. Thương mại, thuế quan, năng lượng và dữ liệu bị sử dụng như công cụ cạnh tranh. Ông nhấn mạnh phát triển là nền tảng của an ninh bền vững.
Khủng hoảng lòng tin chiến lược
Đây là thách thức âm thầm nhưng nguy hiểm, khi sự nghi kỵ giữa các quốc gia làm gia tăng nguy cơ hiểu lầm và đối đầu. Ông cho rằng lòng tin chiến lược không phải xóa bỏ khác biệt mà là quản lý cạnh tranh trong khuôn khổ luật lệ.
Sáu đề xuất kiến tạo hòa bình
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đưa ra 6 đề xuất cụ thể:
- Thứ nhất: Biến luật lệ và đối thoại thành công cụ thực chất để giảm thiểu rủi ro, khẳng định trật tự dựa trên luật lệ là nền tảng chung cho mọi quốc gia.
- Thứ hai: Nhấn mạnh biển và đại dương là không gian kết nối thiết yếu, không nên trở thành nơi đối đầu. Việt Nam kiên trì giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở UNCLOS 1982.
- Thứ ba: Khuyến khích mọi sáng kiến vì hòa bình, minh bạch, tuân thủ luật pháp quốc tế, không làm suy giảm vai trò trung tâm của ASEAN.
- Thứ tư: Đặt an ninh con người và năng lực chống chịu xã hội vào trung tâm, kêu gọi hợp tác trong cứu trợ thảm họa, y tế, năng lượng, an ninh mạng.
- Thứ năm: Xây dựng chuẩn mực trách nhiệm đối với công nghệ mới và công nghiệp quốc phòng, thúc đẩy đối thoại về AI trong quốc phòng, bảo đảm con người giữ trách nhiệm cuối cùng.
- Thứ sáu: Nâng cao năng lực ngoại giao phòng ngừa, hòa giải và trung gian, tạo ra những lối thoát ngoại giao trước khi căng thẳng thành xung đột.
Thông điệp về vai trò của Việt Nam
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định Việt Nam thấu hiểu giá trị của hòa bình và phát triển từ chính lịch sử đấu tranh, đổi mới và hội nhập. Việt Nam sẵn sàng cùng các đối tác củng cố luật lệ, bồi đắp lòng tin và thúc đẩy hợp tác, nhằm xây dựng một châu Á - Thái Bình Dương an toàn, tự cường và thịnh vượng hơn. Ông cũng cho biết Việt Nam sẽ phối hợp chặt chẽ với Philippines trên cương vị Chủ tịch ASEAN 2026.
