Tôi sinh ra ở vùng đất Tây Ninh, nơi từng là căn cứ địa cách mạng, mỗi cánh rừng, mỗi con đường đều gắn với những câu chuyện về chiến tranh, hy sinh và khát vọng hòa bình.
Những câu chuyện lịch sử hào hùng đến với tôi từ bữa cơm gia đình thuở nhỏ. Đó là những lần nghe ba kể về đồng đội đã anh dũng nằm lại chiến trường. Là những lần má nhắc về năm tháng gian khó, khi một lá thư từ mặt trận cũng trở thành niềm mong đợi lớn lao.
Khi lớn lên, tôi hiểu rằng sự bình yên hôm nay không tự nhiên mà có. Mỗi con đường trải nhựa, mỗi lớp học đầy tiếng cười trẻ thơ, mỗi mùa lúa vàng trĩu hạt đều được xây dựng trên nền tảng hy sinh của thế hệ cha anh, là tuổi thanh xuân, xương máu của lớp người đi trước.
Những ngày này, khi đọc thông tin trên báo Dân trí về "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ", tôi thấu hiểu rằng đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng, chiến dịch còn là mệnh lệnh từ trái tim, là trách nhiệm thiêng liêng của cả hệ thống chính trị và toàn dân đối với những người đã hy sinh vì đất nước.
Cựu chiến binh Trần Thanh Hòa thắp hương cho các đồng đội (Ảnh: Phạm Hoàng).
Tôi đã không giấu nổi cảm xúc, rưng rưng khi dõi theo những thông tin về việc tìm kiếm mộ liệt sỹ tập thể tại công viên Lê Thị Riêng (TPHCM), hay công tác khai quật, tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sỹ tại khu vực đường Trường Chinh (tỉnh Quảng Ngãi)... Sau gần sáu thập niên kể từ cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, vẫn còn những người lính nằm lại đâu đó dưới lòng đất, giữa những đổi thay của phố phường và năm tháng.
Theo Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ (Ban Chỉ đạo quốc gia), trải qua hơn nửa thế kỷ đấu tranh giành độc lập dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nhiệm vụ quốc tế, đã có hơn 1,2 triệu cán bộ, chiến sĩ và đồng bào anh dũng hy sinh cho độc lập, tự do của dân tộc, vì hạnh phúc của nhân dân.
Trong nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm, có nhiều chủ trương, biện pháp chỉ đạo công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ; xây dựng nghĩa trang liệt sỹ, bia ghi tên, đài tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ.
Đến nay, cả nước đã tìm kiếm, quy tập được hơn 1.075.000 mộ (hài cốt) liệt sỹ. Tuy nhiên, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ còn gặp rất nhiều khó khăn, phức tạp. Hiện nay, số lượng hài cốt liệt sỹ cần phải tiếp tục tìm kiếm, quy tập còn hơn 175.000 và gần 300.000 mộ liệt sỹ đang an táng trong nghĩa trang chưa xác định được thông tin.
"Chiến dịch 500 ngày đêm" được triển khai từ ngày 15/3/2026 đến ngày 27/7/2027, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sỹ (27/7/1947 - 27/7/2027).
Theo kế hoạch, Chiến dịch đặt ra 5 mục tiêu trọng tâm gồm:
- Tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sỹ;
- Hoàn thành lấy mẫu hài cốt đối với khoảng 230.000 mộ liệt sỹ chưa xác định được danh tính trong các nghĩa trang liệt sỹ và hài cốt tìm kiếm, quy tập được;
- Giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sỹ;
- Xây dựng, hoàn thiện và đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu gen thân nhân liệt sỹ chưa xác định được thông tin phục vụ công tác đối sánh;
- Đẩy mạnh, hoàn thành công tác rà phá bom mìn, vật liệu nổ phục vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ tại các địa bàn trọng điểm, vùng lõi như Tuyên Quang (Vị Xuyên), Lào Cai, Lạng Sơn và các khu vực có thông tin về mộ liệt sỹ.
Tôi có niềm tin rằng đây là một hành trình đạo lý mang ý nghĩa chính trị và nhân văn sâu sắc. Nhiều gia đình vẫn mòn mỏi chờ đợi tin người thân. Có những người mẹ đã qua đời mà chưa biết con mình nằm lại ở đâu. Có những người vợ tóc đã bạc trắng vẫn giữ tấm ảnh cũ của chồng. Có những đứa con cả đời chỉ biết cha qua vài dòng lý lịch liệt sỹ. Mỗi bộ hài cốt được tìm kiếm, quy tập, được xác định danh tính không chỉ là sự trở về của một người lính mà còn là sự khép lại một hành trình chờ đợi kéo dài hàng chục năm.
Dõi theo thông tin về Chiến dịch, điều khiến tôi cảm phục là các công việc được thực hiện bằng sự tỉ mỉ và kính trọng đặc biệt. Từ xác minh nhân chứng, đối chiếu tài liệu, giải phóng mặt bằng đến từng nhát cuốc khai quật… đều được tiến hành với tâm thế tri ân.
Tôi đặc biệt ấn tượng với sự chia sẻ tận tình của người dân trong các khu vực triển khai tìm kiếm. Đạo lý "uống nước nhớ nguồn" hiện diện trong đời sống thường ngày khi người dân nhiệt tình cung cấp thông tin, sẵn sàng nhường đất, tạo điều kiện cho việc tìm kiếm, quy tập liệt sỹ.
Đất nước đang đổi thay mạnh mẽ. Những thành phố hiện đại mọc lên, những cây cầu lớn nối liền đôi bờ, những khu công nghiệp hoạt động ngày đêm. Nhưng càng phát triển, chúng ta càng cần giữ gìn nền tảng đạo lý "uống nước nhớ nguồn". Tôi nghĩ rằng mỗi cuộc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ đều nhắc nhở thế hệ trẻ về giá trị của hòa bình; mỗi câu chuyện về người lính đã ngã xuống vì non sông đất nước đều là bài học sống động về lòng yêu nước mà không cuốn sách nào có thể thay thế.
Mong mỏi và tin tưởng rằng "Chiến dịch 500 ngày đêm" sẽ tiếp tục tạo bước chuyển biến mạnh mẽ, thần tốc trong thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng đối với những người đã hy sinh vì đất nước.
Tác giả: Thạc sĩ, nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Thanh Bình là ủy viên Ban chấp hành Hội hữu nghị Việt Nam - Thụy Điển, thuộc Liên hiệp Hội hữu nghị TPHCM. Bà cũng là giảng viên Trường Đại học Quốc tế Sài Gòn.
