“Khi cán bộ gần dân, hiểu dân, lắng nghe dân, dám chịu trách nhiệm, những vấn đề tưởng chừng bế tắc vẫn tìm được tiếng nói chung để hóa giải”, Bí thư Đảng ủy phường Bắc Gianh, Quảng Trị đúc kết.
Đầu tháng 6, gia đình anh Lê Chư Sơn (làng Trung Thượng, xã Hưng Nguyên Nam, Nghệ An) đang hoàn thiện căn nhà trên đất tái định cư dự án cao tốc Bắc - Nam. Năm 2022, dự án cao tốc Bắc - Nam được triển khai, cụm dân cư nơi gia đình anh Sơn ở bị chia cắt, gây khó khăn cho việc đi lại. Sau nhiều kiến nghị, các hộ dân được bố trí tái định cư. Tuy nhiên, việc giao đất vướng quy định mới về mức áp giá và quá trình chuyển tiếp khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.
Đã có lúc anh Sơn băn khoăn liệu những vướng mắc của mình có bị lãng quên, bị đùn đẩy trách nhiệm khi lãnh đạo mới, chính quyền mới? Nhưng điều lo lắng không xảy ra. “Ngày Chủ tịch xã tiếp dân, tôi xin gặp để trình bày. Chủ tịch xã gọi cán bộ, yêu cầu ngày sau đó phải cung cấp hồ sơ liên quan và động viên tôi yên tâm. Đúng một tuần sau, tôi được mời đến khu vực tái định cư đo đạc, giao đất trên thực địa”, anh Sơn kể.
Trường hợp anh Sơn là một trong số những vụ việc được tiếp nhận, giải quyết thông qua các buổi tiếp dân của lãnh đạo xã Hưng Nguyên Nam. Theo thống kê từ 1/7/2025 đến 15/5, Chủ tịch UBND xã Hưng Nguyên Nam đã tổ chức 46 phiên tiếp công dân, với 243 lượt người; trong đó tiếp công dân định kỳ 43 phiên với 133 lượt người, 120 phản ánh kiến nghị. Lãnh đạo xã đã có 3 buổi đối thoại với 110 người dân đại diện cho các hộ bị ảnh hưởng bởi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và giải tỏa các ki ốt vi phạm hành lang an toàn giao thông đường bộ.
Chủ tịch xã đã kết luận về 100% kiến nghị phản ánh tại các phiên tiếp công dân, giao phòng chuyên môn xử lý theo quy định. 80/84 đơn thư người dân được giải quyết dứt điểm, còn 4 đơn giải quyết theo chỉ đạo của ngành cấp trên, trong đó có vụ việc đã kéo dài hơn 10 năm. Đặc biệt, thông qua công tác tiếp dân và đối thoại, cùng sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, 44/44 hộ dân có ki ốt lấn chiếm hành lang an toàn giao thông trên tuyến tỉnh lộ 542C và kênh 12/9 đã tự nguyện tháo dỡ công trình vi phạm sau gần 40 năm tồn tại.
Theo ông Cao Anh Đức, Chủ tịch UBND xã Hưng Nguyên Nam, qua các buổi tiếp dân, lãnh đạo, công chức sẽ tiếp cận thực tiễn, còn người dân được lắng nghe, giải thích, tiếp nhận kiến nghị. Những vụ việc trong thẩm quyền địa phương giải quyết ngay, những cái vượt thẩm quyền, xã báo cáo, xin ý kiến tỉnh. “Cái 'được' lớn nhất là thông qua các buổi tiếp dân, những bức xúc ban đầu của bà con đã được giải tỏa. Nhờ đó họ yên tâm, tin tưởng hơn, gắn kết giữa chính quyền và người dân vì thế cũng được nâng cao hơn”, ông Đức chia sẻ.
Đồng quan điểm trên, bà Đinh Thị Ngọc Lan, Bí thư Đảng ủy phường Bắc Gianh, Quảng Trị, nhận định công tác tiếp công dân không đơn thuần tiếp nhận kiến nghị, phản ánh mà còn là cơ hội để cán bộ, lãnh đạo hiểu hơn những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn, có giải pháp phù hợp trong quản lý, điều hành. Thực tế cho thấy nhiều vụ việc kéo dài hàng chục năm tại phường Bắc Gianh được giải quyết dứt điểm nhờ những cuộc đối thoại thẳng thắn, cởi mở giữa chính quyền và người dân.
Cách đây 5 năm, bà P.T.B.P. xây dựng công trình trái phép tại nghĩa trang ở phường Bắc Gianh, sau đó bị người khác đập phá không rõ lý do. Chính quyền nhiều lần mời bà P. làm việc để xử lý nhưng không nhận được sự đồng thuận. Sau khi gặp gỡ người dân, nghiên cứu hồ sơ, tham vấn nhiều cán bộ từng phụ trách, bà Lan chỉ đạo UBND phường xây dựng phương án đối thoại với công dân. Nhờ sự vào cuộc sâu sát, công tác tuyên truyền, dân vận khéo, đối thoại thẳng thắn, bà P. đã đồng ý với phương án chính quyền đưa ra, khép lại vụ việc trong êm đẹp.
Theo nữ Bí thư Đảng ủy phường Bắc Gianh, những vụ việc tồn đọng nếu không được giải quyết kịp thời sẽ tiềm ẩn nhiều hệ lụy đối với an ninh trật tự ở cơ sở. Vì vậy, người đứng đầu phải sâu sát thực tiễn, lắng nghe, nắm bắt đầy đủ nguyện vọng người dân để có hướng xử lý thấu tình, đạt lý, tạo sự đồng thuận trong nhân dân.
Việc giải quyết dứt điểm vụ tranh chấp đất đai kéo dài hơn 2 thập kỷ tại tổ dân phố Đình Chùa (phường Bắc Gianh) một lần nữa khẳng định quan điểm của bà Lan. Năm 2002, ông N.V.M. phát hiện người họ hàng xây nhà trên một phần thửa đất bố mẹ ông để lại nên đã làm đơn khiếu nại. Vụ việc kéo dài nhiều năm chưa được giải quyết. Đầu năm nay, ông M. tiếp tục có đơn gửi tới UBND xã. Theo bà Lan, vụ việc không đơn thuần là tranh chấp đất đai giữa 2 cá nhân mà còn liên quan đến quan hệ dòng họ. Nếu cứng nhắc, áp dụng quy định, có thể giải quyết được vấn đề trước mắt nhưng vô hình trung gây ra nguy cơ mâu thuẫn âm ỉ trong dòng họ.
Sau khi xác minh kỹ thông tin, cân nhắc nhiều biện pháp, lãnh đạo phường Bắc Gianh lựa chọn phương án: tiếp tục kiên trì vận động, tổ chức đối thoại với các bên liên quan. Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, nhiều cuộc đối thoại giữa lãnh đạo xã và 2 bên gia đình, ngày 8/5 đã trở thành một dấu mốc đặc biệt khi vụ việc tồn tại hơn 20 năm được giải quyết thành công. Không chỉ giải quyết xong tranh chấp đất, công dân khiếu kiện còn đồng ý cắt một phần diện tích bị lấn chiếm để người họ hàng tiếp tục sinh sống ổn định.
Việc tháo gỡ thành công “nút thắt” kéo dài hơn 2 thập kỷ không chỉ chấm dứt vụ khiếu kiện tồn đọng mà còn cho thấy hiệu quả của chính quyền địa phương 2 cấp. Bắc Gianh là địa phương có tốc độ đô thị hóa nhanh, giá trị bất động sản khá cao nên các tranh chấp liên quan đến đất đai, tài sản thường diễn biến phức tạp. Bà Lan cho rằng trong bối cảnh này, vai trò của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền càng trở nên quan trọng. Nếu thiếu sự sâu sát, đối thoại và không làm tốt công tác dân vận, rất khó tạo được sự đồng thuận.
Bên cạnh các buổi tiếp công dân theo định kỳ, lãnh đạo phường thường xuyên xuống cơ sở gặp gỡ người dân để nắm bắt kịp thời những kiến nghị, phản ánh phát sinh. Qua đó, nhiều vấn đề được phát hiện sớm, có hướng xử lý ngay ở cơ sở, hạn chế khiếu kiện kéo dài, vượt cấp. Người đứng đầu Đảng bộ phường Bắc Gianh cũng cho biết công tác tiếp công dân hiện nay được quy định rõ, gắn với trách nhiệm của Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường. Đây không chỉ nhiệm vụ hành chính mà còn là thước đo tinh thần trách nhiệm, năng lực điều hành, mức độ gần dân của cán bộ.
Bà Lan cho rằng tăng cường tiếp dân, đối thoại là yếu tố quan trọng góp phần giữ vững ổn định ở cơ sở, nâng cao hiệu quả quản trị địa phương, củng cố niềm tin của người dân đối với chính quyền. “Khi cán bộ gần dân, hiểu dân, lắng nghe dân, dám chịu trách nhiệm thì những vấn đề tưởng chừng bế tắc có thể tìm được tiếng nói chung”, Bí thư Đảng ủy phường Bắc Gianh đúc kết.
Không chỉ tiếp dân, đối thoại với nhân dân, nhiều lãnh đạo địa phương tại Nghệ An trở thành “tổng đài” tiếp nhận thắc mắc, kiến nghị, phản ánh của nhân dân. Tháng 7/2025, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, ông Trần Linh nhận công tác tại xã Bích Hào (Nghệ An) với vai trò Bí thư Đảng ủy xã. Ông nhận ra rằng bộ máy, trụ sở làm việc mới, khối lượng công việc nhiều hơn trong bối cảnh nhân sự chưa đủ vô hình trung khiến chính quyền “xa” dân hơn. Đơn thư nhiều, năng lực cán bộ thôn, xóm còn hạn chế, nhiều vụ việc nhỏ không được giải quyết dứt điểm ở cơ sở dẫn tới áp lực dồn lên xã.
Bởi vậy, cùng với nỗ lực hoàn thiện bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp, nâng cao năng lực, trách nhiệm công vụ cho đội ngũ cán bộ cấp xã, Bí thư Đảng ủy xã Bích Hào đã làm một việc chưa có tiền lệ: lên mạng xã hội mời nhân dân kết nối. Bên cạnh cung cấp số điện thoại, tài khoản cá nhân, ông gợi mở các vấn đề, nội dung mong muốn nhận được ý kiến đóng góp, kiến nghị của nhân dân. Từ đó, điện thoại ông Linh trở thành “tổng đài” tiếp nhận thông tin phản ánh từ người dân, bất kể giữa trưa hay đêm khuya.
Một tuần đầu công khai số điện thoại, tài khoản mạng xã hội, ông Linh nhận hàng trăm tin nhắn, hàng chục cuộc gọi của người dân, chủ yếu xoay quanh vấn đề dân sinh như đường giao thông, chính sách hỗ trợ sản xuất, phản ánh thái độ làm việc của cán bộ... “Từ hồi công khai số điện thoại, tôi không dám tắt máy bởi lo người dân cần gọi không được. Những nội dung người dân thông tin, việc nào có thể giải đáp cho bà con tôi sẽ giải đáp ngay. Phần việc thuộc thẩm quyền xử lý của UBND xã hay các phòng chuyên môn, tôi sẽ chuyển thông tin yêu cầu xác minh, trả lời người dân và báo cáo cụ thể kết quả. Sau gần 1 năm chính quyền địa phương 2 cấp vận hành, số lượng đơn thư, ý kiến phản ánh, khiếu nại... đã giảm đáng kể”, ông Linh chia sẻ.
Cũng như người dân xã Bích Hào, các kiến nghị, đề xuất từ người dân xã Nghĩa Đồng (Nghệ An) được tiếp thu, xem xét trong 2 buổi tiếp dân/tháng của Bí thư Đảng ủy xã, hay các cuộc tiếp dân duy trì hàng tuần do Chủ tịch UBND xã chủ trì. Người dân cũng có thể phản ánh đến số điện thoại, tài khoản mạng xã hội của người đứng đầu Đảng ủy, UBND, hay qua Fanpage của xã. “100% ý kiến, kiến nghị, đề xuất... của người dân đều được tổng hợp, phân loại. Cái nào thuộc thẩm quyền xóm chúng tôi phân cho xóm giải quyết, thuộc thẩm quyền xã, xã giải quyết dứt điểm, cái nào thuộc thẩm quyền tỉnh sẽ đề xuất, kiến nghị lên trên. Quan điểm của xã là mọi vấn đề kiến nghị đều phải được truy gốc đến cùng để trả lời cho người dân”, ông Nguyễn Văn Thực, Bí thư Đảng ủy xã Nghĩa Đồng, cho hay.
Theo ông Thực, một số vấn đề vướng mắc của người dân liên quan đến thẩm quyền, cơ chế, kinh phí thực hiện có thể chưa được giải quyết kịp thời. Tuy nhiên, cái được lớn nhất đã tạo sự đồng thuận, ủng hộ từ nhân dân. Đây cũng chính là động lực quan trọng để địa phương thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ của mình.
