Nhiều bạn trẻ cho rằng việc không sử dụng mạng xã hội trong một ngày là hoàn toàn khả thi, nhưng việc từ bỏ hẳn các nền tảng này lại là một thách thức lớn. Nguyễn Thị Hồng Đào, sinh viên Trường Đại học Văn Hiến, chia sẻ rằng cô có thể dễ dàng không dùng mạng xã hội trong một ngày mà không ảnh hưởng nhiều. Tuy nhiên, theo cô, việc ngừng sử dụng trong thời gian dài sẽ gây tác động tiêu cực đến học tập và liên lạc, bởi hiện nay mọi người chủ yếu kết nối qua các nền tảng trực tuyến. Đào nhấn mạnh: 'Với em, mạng xã hội không đến mức không thể thiếu nhưng là công cụ cần thiết để cập nhật thông tin và duy trì liên lạc. Có thể dừng một ngày để nghỉ ngơi, sống chậm lại, còn dừng hẳn thì khó'.
Quan điểm đa dạng từ sinh viên và người đi làm
Vũ Duy Hưng, sinh viên Trường Đại học Công Thương TP.HCM, cho biết việc không dùng mạng xã hội một ngày không quá khó với bản thân. Hưng đã ngừng sử dụng TikTok từ sau dịch Covid-19, nhưng do học ngành công nghệ, thỉnh thoảng anh vẫn cần lên Facebook và YouTube để tìm kiếm thông tin học tập. 'Chỉ khi cần học hoặc cập nhật thông tin mình mới dùng mạng xã hội, còn bình thường mình ít online nên nếu không dùng một hay vài ngày cũng thấy đơn giản', Hưng nói.
Ở góc nhìn người đi làm, Bùi Thị Thịnh (34 tuổi, ngụ phường Thủ Đức, TP.HCM) chia sẻ rằng nếu công việc không yêu cầu, cô có thể rời mạng xã hội một ngày, thậm chí khi đi du lịch có thể không dùng suốt cả tuần. Tuy nhiên, thực tế công việc thường được trao đổi qua Zalo và các ứng dụng trực tuyến, nên dù hết giờ làm, nhiều người vẫn phải xử lý công việc online. 'Không muốn dùng mà vẫn phải dùng', Thịnh nói, và cho biết đôi khi chỉ muốn có một ngày thật sự tách khỏi mạng xã hội để nghỉ ngơi.
Vũ Thanh Hải (24 tuổi, ngụ phường Thông Tây Hội, TP.HCM) thỉnh thoảng dành một ngày cuối tuần không dùng mạng xã hội để đi uống cà phê, xem phim, xem kịch hay trò chuyện trực tiếp với bạn bè. 'Việc không online một ngày với tôi là bình thường', Hải nói. Tuy nhiên, anh thừa nhận mạng xã hội là thiết yếu và bản thân phụ thuộc khá nhiều, thường xuyên bị rối loạn giấc ngủ, muốn hạn chế nhưng chưa tìm ra cách.
Những người không thể rời mạng xã hội dù chỉ một ngày
Nguyễn Lương Ngọc Anh, sinh viên Trường Đại học Văn Hiến, cho rằng bản thân không thể ngừng dùng mạng xã hội dù chỉ một ngày vì cuộc sống hàng ngày gắn liền với việc giải trí và liên lạc với gia đình, người thân, bạn bè. 'Là sinh viên sống xa nhà, em thường gọi điện cho người thân vào buổi tối nên mạng xã hội và các ứng dụng trực tuyến gần như trở thành một phần không thể thiếu', Anh nói.
Nguyễn Ngọc Phương An, sinh viên Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM, cho biết bản thân khó có thể không dùng mạng xã hội trong một ngày vì còn nhiều công việc như học tập, tìm kiếm thông tin và cập nhật tin tức. 'Có thể dừng online trong vài giờ chứ không thể rời xa hoàn toàn, vì mạng xã hội vẫn là nhu cầu cần thiết cho học tập và giải trí', An nói.
Tương tự, Phạm Lê Phương Vy, sinh viên Trường Đại học Ngân hàng, nhấn mạnh rằng nếu không có internet hay các thiết bị công nghệ cùng các nền tảng như Facebook, YouTube, Google, việc học sẽ gặp khó khăn. 'Việc không sử dụng mạng xã hội trong vài giờ thôi cũng khó, huống hồ là cả một ngày', Vy nói.
Vấn đề quan trọng không phải là 'cai' mạng xã hội
Theo PGS.TS Trịnh Hòa Bình, chuyên gia xã hội học, Tổng Biên tập Tạp chí Nghe nhìn Việt Nam, các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok hay Zalo đã trở thành phần thiết yếu trong đời sống hiện đại, đặc biệt với giới trẻ. Chúng không chỉ phục vụ giao tiếp, mở rộng quan hệ xã hội mà còn hỗ trợ tiếp cận tri thức, tự học và tương tác hàng ngày. 'Chính sự tiện lợi ấy khiến các nền tảng này ngày càng đóng vai trò như một công cụ lợi hại, đến mức nhiều người dần phụ thuộc, thậm chí có nguy cơ trở thành nô lệ của công nghệ số', ông Bình nhận định.
Ông cho rằng từ nhu cầu sử dụng hợp lý ban đầu, mạng xã hội ở một bộ phận người dùng đã biến thành thói quen khó bỏ. Nhiều người không còn sử dụng vì mục đích học hỏi mà đơn giản vì cảm giác 'không dùng không được'. Trong bối cảnh đó, việc từ bỏ hoàn toàn mạng xã hội là rất khó, đặc biệt với những người không có nhiều hoạt động thực tế để kéo họ ra khỏi không gian mạng. Vì vậy, vấn đề quan trọng không phải là 'cai' mạng xã hội mà là làm sao để không bị lệ thuộc vào nó.
'Điều này phụ thuộc rất lớn vào khả năng tự nhận thức và kiểm soát bản thân của mỗi người. Người trẻ cần biết kế hoạch hóa thời gian sống, điều tiết việc sử dụng mạng xã hội, tránh để bản thân rơi vào trạng thái mất kiểm soát hay chìm đắm quá mức. Đồng thời, mỗi người cũng cần đặt mình trong mối quan hệ với nhiều công việc, hoạt động khác nhau để cân bằng cuộc sống và sử dụng các tiện ích công nghệ một cách lành mạnh, có ích', ông Bình kết luận.
