Nắng nóng cực đoan đang trở thành một trong những cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất hiện nay. Trong tuần này, đặc biệt tại châu Âu, các quốc gia ghi nhận mức nhiệt cao bất thường dù chưa bước vào cao điểm mùa hè.
Kỷ lục xô đổ kỷ lục
Tại Anh, cơ quan khí tượng ngày 25.5 ghi nhận nhiệt độ 34,8 độ C tại Kew Gardens ở thủ đô London, phá vỡ kỷ lục nhiệt độ cao nhất trong tháng 5 sau hơn 80 năm (32,8 độ C năm 1944). Đáng chú ý, kỷ lục này nhanh chóng bị xô đổ chỉ một ngày sau đó, khi nhiệt độ lên tới 35,1 độ C vào ngày 26.5. Giới chức Anh cảnh báo dù nhiệt độ chưa quá khắc nghiệt, nhưng hạ tầng không được thiết kế để chống nóng. Theo CNN, hầu hết nhà ở Anh không cách nhiệt tốt và chỉ khoảng 5% số nhà lắp điều hòa. Tình trạng tương tự cũng xảy ra tại Pháp và Tây Ban Nha.
Thời tiết cực đoan còn được ghi nhận ở các nước Nam Á như Ấn Độ và Pakistan. The Straits Times dẫn thông báo của giới chức Ấn Độ ngày 24.5 cho biết ít nhất 16 người chết do say nắng trong mùa hè năm nay. Đợt nắng nóng tiền gió mùa đẩy nhiệt độ tại một số thành phố lên hơn 46 độ C.
Theo cập nhật của Tổ chức Y tế thế giới vào tháng 4, sốc nhiệt là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong liên quan đến thời tiết, cướp đi sinh mạng khoảng 489.000 người mỗi năm. Nắng nóng do biến đổi khí hậu còn làm tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh như sốt xuất huyết, virus Zika. Tình hình được dự báo sẽ tồi tệ hơn khi Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) cảnh báo có tới 75% khả năng nhiệt độ trung bình toàn cầu giai đoạn 2026-2030 sẽ tăng hơn 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, theo AP ngày 28.5.
Cú sốc kinh tế
Bên cạnh ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tính mạng, nắng nóng cực đoan cũng làm tê liệt năng suất lao động. Nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới (WB) công bố hồi tháng 1 về tác động của nắng nóng tại Ấn Độ chỉ ra khi nhiệt độ trung bình tăng đột ngột 1 độ C, các doanh nghiệp bị thu hẹp 11,6% quy mô hoạt động trong ngắn hạn. Lực lượng lao động mất việc ở các công ty lớn phải chuyển sang các ngành phi chính thức với năng suất thấp hơn, gây tổn thất lên đến 4,3% hiệu suất toàn bộ nền kinh tế.
Theo tờ La Tribune ngày 26.5, một số chuyên gia nhận định nắng nóng cực đoan đang gây ra "cú sốc kinh tế vĩ mô". Một nghiên cứu do Đại học Mannheim (Đức) và Ngân hàng Trung ương châu Âu thực hiện, công bố tháng 9.2025, cho thấy các đợt nắng nóng, hạn hán và lũ lụt trong mùa hè 2025 đã gây thiệt hại khoảng 43 tỉ euro (gần 50 tỉ USD) cho kinh tế châu Âu. Các nhà nghiên cứu cảnh báo tác động kinh tế có thể kéo dài nhiều năm, với tổng thiệt hại có khả năng lên đến 126 tỉ euro (146 tỉ USD) vào năm 2029.
Ngành nông nghiệp đang hứng chịu tác động trực diện nhất. Theo phân tích của World Weather Attribution, đợt nắng nóng lịch sử hồi đầu năm 2026 tại Nam Á đã gây hạn hán trên diện rộng, tàn phá hơn 1 triệu km2 đất canh tác, đe dọa an ninh lương thực và sinh kế của hàng triệu nông dân.
Trước nhiều tác động sâu rộng, Báo cáo Rủi ro Toàn cầu 2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) đã xếp hiện tượng thời tiết cực đoan là một trong những nguyên nhân cốt lõi làm trầm trọng thêm bất bình đẳng xã hội và đe dọa tăng trưởng kinh tế thế giới.
