Theo thiếu tá - bác sĩ Nguyễn Thanh Bình, Khoa Tim mạch, Bệnh viện Quân y 175 (TP.HCM), khi thời tiết nắng nóng, các bác sĩ thường gặp hai nhóm bệnh nhân: nhóm tụt huyết áp do mất nước và nhóm huyết áp tăng dao động thất thường.
Nguy cơ từ nắng nóng đối với người tăng huyết áp
Bác sĩ Bình cho biết: “Mùa nắng nóng, không ít người lớn tuổi đang dùng thuốc huyết áp và lợi tiểu phải nhập viện vì mất nước, dẫn đến chóng mặt, mệt lả, tụt huyết áp và suy giảm chức năng thận. Bên cạnh đó, tình trạng ngủ kém, stress nhiệt hoặc lạm dụng cà phê, nước ngọt, bia lạnh để giải nhiệt cũng có thể khiến huyết áp tăng vọt, tim đập nhanh hoặc đau ngực. Đặc biệt, việc tự ý tăng giảm thuốc theo cảm giác mà không đo huyết áp tại nhà rất nguy hiểm”.
Hiệu ứng cộng dồn của nắng nóng và thuốc huyết áp
Theo bác sĩ Thanh Bình, khi trời nóng, cơ thể sẽ tự điều hòa bằng cách giãn mạch máu ngoài da để tăng tỏa nhiệt. Điều này giúp hạ nhiệt độ cơ thể nhưng đồng thời cũng làm huyết áp giảm tự nhiên. Trong khi đó, nhiều thuốc điều trị tăng huyết áp như thuốc giãn mạch, thuốc lợi tiểu hay thuốc chẹn kênh canxi vốn đã có tác dụng hạ áp. Khi kết hợp với tình trạng giãn mạch do nắng nóng, hiệu quả hạ áp có thể “cộng dồn”, khiến huyết áp tụt nhiều hơn bình thường.
Ngoài ra, mùa nóng còn làm cơ thể mất nước và mất điện giải qua mồ hôi. Thể tích tuần hoàn giảm cũng khiến huyết áp dễ tụt hơn, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh tim mạch nền.
Dấu hiệu cảnh báo tụt huyết áp do nắng nóng
- Chóng mặt khi đứng lên.
- Hoa mắt, xây xẩm.
- Mệt bất thường.
- Tim đập nhanh.
- Vã mồ hôi lạnh.
- Buồn nôn.
- Cảm giác “muốn ngất”.
Một số trường hợp nặng hơn có thể ngất xỉu, lú lẫn, đau ngực hoặc khó thở. Nếu xuất hiện các dấu hiệu này trong thời tiết nóng, đặc biệt ở người đang dùng thuốc huyết áp, nên ngồi nghỉ ở nơi mát, bổ sung nước và kiểm tra huyết áp sớm.
Lời khuyên cho người bệnh trong mùa nóng
Bác sĩ Bình nhấn mạnh, điều quan trọng nhất là không tự ý bỏ thuốc, cần điều chỉnh lối sống phù hợp trong mùa nóng:
- Uống đủ nước và chia đều trong ngày, không đợi khát mới uống.
- Hạn chế ra ngoài trời nắng gắt từ 10 giờ sáng đến 16 giờ chiều.
- Nếu vận động hoặc đổ mồ hôi nhiều, nên bổ sung điện giải hợp lý.
- Đứng lên ngồi xuống từ từ, đặc biệt vào buổi sáng hoặc ban đêm.
- Theo dõi huyết áp tại nhà đều đặn hơn trong những ngày nắng nóng.
- Không uống quá nhiều bia rượu hoặc cà phê để “giải nhiệt”.
Nếu huyết áp tụt nhiều, chóng mặt kéo dài hoặc mệt bất thường, cần đi khám bệnh để bác sĩ điều chỉnh thuốc phù hợp, tuyệt đối không tự giảm liều.
Cảnh giác với tụt huyết áp tư thế
Theo thiếu tá - bác sĩ Nguyễn Thanh Bình, tụt huyết áp tư thế là tình trạng huyết áp giảm đột ngột khi chuyển từ nằm hoặc ngồi sang đứng. Ở mùa nóng, hiện tượng này xảy ra do ba cơ chế chính: giãn mạch ngoại biên do nhiệt, mất nước qua mồ hôi, và tác dụng của thuốc hạ áp hoặc thuốc lợi tiểu.
“Ở người trẻ, cơ thể còn khả năng bù trừ khá tốt. Nhưng ở người lớn tuổi, phản xạ điều hòa huyết áp thường chậm hơn, thành mạch kém đàn hồi, nên dễ bị choáng váng, xây xẩm hoặc ngất khi đứng lên đột ngột. Nguy hiểm nhất là nguy cơ té ngã, chấn thương sọ não, gãy xương hoặc giảm tưới máu tim - não, đặc biệt ở người đã có bệnh mạch vành hoặc tiền sử đột quỵ”, bác sĩ Bình cảnh báo.
