Ngày 26 tháng 5 vừa qua đã trở thành ngày nóng nhất trong tháng 5 năm 2026, khi nhiệt độ cao nhất lên tới 41,1 độ C được ghi nhận đồng thời tại trạm Láng (Hà Nội) và Đô Lương (Nghệ An). Đây cũng là ngày có nhiều địa phương nhất (11) và nhiều trạm đo nhất (22) ghi nhận mức nhiệt từ 40 độ C trở lên. Đợt nắng nóng đặc biệt gay gắt kéo dài từ Bắc Bộ đến duyên hải Nam Trung Bộ, bao gồm cả Tuy Hòa (Đắk Lắk).
Tại Hà Nội, mức nhiệt 41,1 độ C là con số kỷ lục trong vòng 7 năm qua. Lần gần nhất ghi nhận nắng nóng bất thường vào tháng 5 năm 2019 với nhiệt độ 41,3 độ C. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đây chỉ là số liệu đo đạc, còn thực tế và cảm nhận của người dân cho thấy đợt nắng nóng này gay gắt hơn đáng kể. Nguyên nhân một phần do tình trạng đô thị hóa gia tăng, bê tông nhiều hơn không gian xanh, tạo ra hiệu ứng "đảo nhiệt đô thị". Bên cạnh đó, quá trình ấm lên toàn cầu khiến nhiệt độ bình quân phổ biến cao hơn từ 1 đến 2 độ C so với trung bình nhiều năm. Ở khu vực Trung Bộ, còn có thêm yếu tố hiệu ứng phơn. Ngoài ra, nắng nóng xuất hiện ngay từ 8 giờ sáng và kéo dài đến 5-6 giờ chiều, với thời gian nắng nóng kéo dài từ 8 đến 10 giờ mỗi ngày, biến những khu vực bê tông hóa thành "chảo lửa".
Nắng nóng kéo dài hơn dự báo
Một chi tiết đáng chú ý là vào đầu đợt nắng nóng, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia (NCHMF) dự báo nắng nóng sẽ kết thúc vào khoảng ngày 27 tháng 5 ở miền Bắc và ngày 28 tháng 5 ở miền Trung. Tuy nhiên, thực tế nắng nóng đã kéo dài hơn khoảng 2 ngày. Cụ thể, NCHMF cập nhật từ ngày 29 tháng 5, nắng nóng diện rộng kết thúc ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ; từ ngày 30 tháng 5, nắng nóng diện rộng kết thúc ở các tỉnh từ Quảng Trị đến Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk. Điều này cho thấy đợt nắng nóng hiện tại khá bất thường và nằm ngoài dự báo.
Nguyên nhân từ áp thấp nóng Ấn - Miến
Thạc sĩ Lê Thị Xuân Lan, chuyên gia khí tượng thủy văn, phân tích rằng hình thái thời tiết quan trọng nhất là tác động trực tiếp của áp thấp nóng Ấn - Miến (Myanmar) từ phía tây lấn sang. Áp thấp nóng này có cường độ rất mạnh, bao trùm khắp châu Á, gây ra đợt nắng nóng ở nhiều nơi từ Ấn Độ đến Pakistan, Bangladesh, Myanmar, Thái Lan, Malaysia và cả phía nam Trung Quốc. Tại Ấn Độ, tính đến ngày 24 tháng 5, nhiệt độ cao nhất lên đến 45 độ C, hậu quả có ít nhất 16 người chết vì sốc nhiệt. Nhiều thành phố miền nam Trung Quốc cũng trải qua những ngày nóng nhất trong hàng chục năm. Việt Nam nằm trong tầm ảnh hưởng khá mạnh của áp thấp nóng này, với cường độ mạnh và khả năng duy trì cường độ cao kéo dài nhiều ngày, đây là điểm đặc biệt hiếm gặp trong vài năm gần đây. Đợt nắng nóng bắt đầu từ ngày 22 tháng 5 và kéo dài đến cuối tháng, trong đó có khoảng 4 ngày liên tiếp nhiều nơi nắng nóng trên 40 độ C, là yếu tố dị thường vì mức nhiệt cực cao duy trì rất lâu.
Chuyên gia Xuân Lan nhận định: "Không hoàn toàn chắc chắn, nhưng về cơ bản nắng nóng cực đoan như hiện nay phần nhiều do tác động của quá trình biến đổi khí hậu. Các nghiên cứu trước đây cũng chỉ ra yếu tố biến đổi khí hậu là nguyên nhân quan trọng gây ra những hiện tượng thời tiết cực đoan, có thể xuất hiện bất cứ lúc nào và ở đâu."
Nhiệt độ cảm nhận vượt ngưỡng 50 độ C
Mức nhiệt 40 hay 41 độ C chỉ là nhiệt độ khí tượng trong các bản tin thời tiết, nhiệt độ cảm nhận thường cao hơn 2-4 độ C, thậm chí hơn. Trên thực tế, tại một số khu vực, nhiệt độ cảm nhận đã vượt mức 50 độ C; đặc biệt tại sân bay Nội Bài (Hà Nội), nhiệt độ bề mặt bê tông tại khu vực sân đỗ tàu bay lên tới 70-78 độ C. Những "chảo rang" khổng lồ xuất hiện khắp nơi ở Bắc và Trung Bộ. Trước tình hình nắng nóng bất thường, Sở Giáo dục và Đào tạo TP. Hà Nội đã đề nghị UBND các phường, xã chỉ đạo các cơ sở giáo dục theo dõi diễn biến thời tiết, xây dựng phương án ứng phó phù hợp. Các trường phân công rõ trách nhiệm của cán bộ, giáo viên, nhân viên trong việc theo dõi, chăm sóc, hỗ trợ học sinh, đặc biệt quan tâm nhóm có nguy cơ cao như trẻ mầm non, học sinh tiểu học, học sinh có bệnh nền, thể trạng yếu.
Kỷ lục về điện năng
Trong ngày nắng nóng nhất tháng 5 (26 tháng 5), hệ thống điện quốc gia đạt kỷ lục công suất cực đại 58.103 MW (vào lúc 13 giờ 40), tăng 5,7% so với kỷ lục năm 2025; sản lượng kỷ lục 1,212 tỉ kWh, cao hơn 9,1% so với kỷ lục năm 2025. So với cùng kỳ năm 2025, sản lượng điện quốc gia cao hơn 15,7% và công suất cực đại cao hơn 15,4%.
Dự báo thời tiết sắp tới
Bà Xuân Lan dự báo, từ tối 27 tháng 5, khối không khí lạnh cường độ yếu từ phía bắc tràn xuống phía nam, nén áp thấp nóng Ấn - Miến lùi dần về khu vực miền Trung. Cùng với đó, rãnh thấp gió mùa ở phía bắc cũng dịch chuyển về phía nam, gần biên giới phía bắc nước ta. Do đó, khoảng từ chiều tối 27 tháng 5, khu vực phía bắc có mây giông gây mưa rào nhẹ vài nơi. Lượng và diện mưa tiếp tục gia tăng trong những ngày tiếp theo. Nhờ vậy, khoảng từ ngày 28 tháng 5, ở miền Bắc nắng nóng giảm mạnh từ 39-40 độ C xuống còn 35-36 độ C. Người dân cần lưu ý, ngay sau đợt nắng nóng kỷ lục, do chênh lệch nhiệt độ rất cao, khu vực này dễ xuất hiện các hiện tượng thời tiết cực đoan như giông, lốc, sét, mưa đá, vòi rồng, mưa lớn cục bộ. Điều này tương tự thời tiết tháng 4, đầu tháng nắng nóng và sau đó là mưa lớn, mưa đá và giông lốc bất thường.
Do cường độ khối không khí lạnh yếu, áp thấp nóng phía tây vẫn duy trì trên khu vực miền Trung với cường độ khá mạnh, đến ngày 30 tháng 5 mới bắt đầu suy yếu dần.
Thời tiết Nam Bộ và Tây Nguyên
Ở Nam Bộ và Tây Nguyên đang trong giai đoạn đầu mùa mưa, gió tây nam hoạt động còn yếu và chưa đều. Từ đầu tuần đến nay, khu vực này chịu ảnh hưởng của áp thấp nóng phía tây nên thời tiết phổ biến có nắng nóng diện rộng, mưa ít. Hiện tại, phía đông của Philippines có một áp thấp nhiệt đới đang phát triển thành bão, tuy không vào Biển Đông nhưng sự hoạt động mạnh của xoáy thuận nhiệt đới này kích thích gió mùa tây nam hoạt động mạnh lên, gắn liền với sự hình thành mưa giông ở Nam Bộ và Tây Nguyên. Khoảng ngày 28-29 tháng 5, khu vực Nam Bộ gió tây nam gia tăng cường độ, khiến mây giông phát triển mạnh gây mưa lớn trên diện rộng, lượng mưa gia tăng đáng kể. Nhiệt độ cũng giảm mạnh xuống mức 31-33 độ C, thấp hơn đáng kể so với mức 35-37 độ C những ngày qua.
