Hội chứng sau Tết: Nguyên nhân và cách khắc phục tình trạng mệt mỏi, giảm động lực
Sau những ngày nghỉ Tết dài, nhiều người thường xuyên trải qua cảm giác mệt mỏi, giảm động lực và khó tập trung khi quay lại công việc. Đây là một hiện tượng khá phổ biến, không phải là bệnh lý mà chủ yếu là phản ứng thích nghi tạm thời của cơ thể. Nguyên nhân chính xuất phát từ sự thay đổi đột ngột trong nhịp sinh hoạt, giấc ngủ, chế độ ăn uống và áp lực tâm lý khi phải đối mặt với công việc sau thời gian nghỉ ngơi kéo dài.
Nguyên nhân sinh học và cảm xúc
Trong dịp Tết, lối sống của nhiều người thay đổi đáng kể với việc ngủ muộn, dậy trễ, tiêu thụ nhiều rượu bia, ăn uống không cân đối với lượng chất béo, đường và muối cao, cùng với ít vận động thể chất. Những yếu tố này làm xáo trộn đồng hồ sinh học, dẫn đến giấc ngủ kém chất lượng, gây buồn ngủ ban ngày và giảm hiệu suất làm việc. Cơ thể cần một khoảng thời gian từ vài ngày đến khoảng hai tuần để điều chỉnh lại nhịp sống bình thường.
Bên cạnh yếu tố sinh học, trạng thái cảm xúc cũng đóng vai trò quan trọng. Sau giai đoạn nghỉ ngơi, sum họp gia đình, việc trở lại môi trường công việc với áp lực và mục tiêu có thể tạo cảm giác hụt hẫng, giảm hứng thú và dễ mất động lực tạm thời. Hiện tượng này được các chuyên gia gọi là "hội chứng sau kỳ nghỉ", phản ánh sự khó khăn trong việc thích nghi với sự thay đổi đột ngột từ trạng thái thư giãn sang làm việc.
Khi nào cần đi khám chuyên khoa?
Tuy nhiên, nếu tình trạng mệt mỏi và mất động lực kéo dài trên hai tuần, kèm theo các biểu hiện như buồn bã liên tục, rối loạn giấc ngủ nặng, chán ăn hoặc ăn quá nhiều, khó tập trung, người bệnh nên đi khám chuyên khoa thần kinh hoặc tâm lý lâm sàng. Đây có thể là dấu hiệu của các rối loạn trầm cảm hoặc rối loạn lo âu, cần được bác sĩ đánh giá kỹ lưỡng để có can thiệp phù hợp. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định đo đa ký giấc ngủ để chẩn đoán chính xác hơn.
Lời khuyên từ chuyên gia để cải thiện
Để khắc phục tình trạng mệt mỏi sau Tết, người trưởng thành nên áp dụng các biện pháp điều chỉnh lối sống. Điều chỉnh giờ ngủ và thức dậy cố định, đảm bảo ngủ đủ 7-8 giờ mỗi đêm, tăng cường vận động thể lực nhẹ đến vừa như đi bộ, hạn chế sử dụng rượu bia, tránh uống cà phê vào buổi tối và duy trì chế độ ăn uống cân đối. Nên quay lại nhịp làm việc một cách từ từ, thay vì dồn áp lực ngay từ đầu, bằng cách lập danh sách công việc ngắn hạn và đặt ra các mục tiêu nhỏ mỗi ngày để khôi phục cảm giác kiểm soát và động lực.
Nếu các triệu chứng ảnh hưởng rõ rệt đến hiệu suất làm việc, sinh hoạt hàng ngày hoặc kéo dài mà không cải thiện dù đã điều chỉnh lối sống, người bệnh nên đi khám để được tư vấn và can thiệp phù hợp từ chuyên gia y tế.
BS.CKI Nguyễn Hữu Khánh
Khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM
Độc giả có thể đặt câu hỏi về các vấn đề liên quan đến bệnh thần kinh để được bác sĩ giải đáp chi tiết hơn.
