Cảnh báo lừa đảo 'suất ngoại giao' nhà ở xã hội tại nhiều địa phương
Cơ quan công an tại các địa phương như Hà Nội, Ninh Bình, Bắc Ninh đã liên tiếp phát đi cảnh báo về tình trạng lợi dụng chính sách phát triển nhà ở xã hội (NƠXH) để thực hiện các hành vi lừa đảo, trục lợi. Những chiêu trò tinh vi này đang khiến nhiều người dân mất hàng tỷ đồng khi tin vào lời hứa hão huyền của các đối tượng 'cò mồi'. Thông tin này được đưa ra trong bối cảnh nhu cầu mua NƠXH đang tăng cao, đặc biệt tại các thành phố lớn.
Chiêu trò lừa đảo tinh vi trên mạng xã hội
Theo Công an Thành phố Hà Nội, thời gian qua đã ghi nhận tình trạng các đối tượng lợi dụng nhu cầu mua NƠXH để tung ra nhiều chiêu trò lừa đảo. Trên các nền tảng mạng xã hội, đặc biệt là trong các hội nhóm mua bán bất động sản, xuất hiện dày đặc những quảng cáo rao bán 'suất nội bộ', 'suất ngoại giao', 'suất chắc mua' tại các dự án NƠXH, nhất là những dự án dành cho lực lượng vũ trang.
Các đối tượng này thường tự xưng có mối quan hệ thân thiết với lãnh đạo, chủ đầu tư hoặc người có thẩm quyền để tạo niềm tin với người mua. Không ít trường hợp người dân đã chuyển khoản số tiền rất lớn, có vụ việc lên tới hàng tỷ đồng, với hy vọng 'chắc suất' mua được căn hộ. Tuy nhiên, sau khi nhận tiền, họ không thực hiện cam kết, chỉ trả lại một phần nhỏ hoặc tìm cách kéo dài thời gian, thậm chí cắt đứt liên lạc và bỏ trốn.
Tình hình tại các địa phương
Tại Ninh Bình, cơ quan công an cũng đã phát đi cảnh báo về thủ đoạn tương tự. Địa phương này hiện có 37 dự án NƠXH, trong đó 8 dự án đã hoàn thành, 8 dự án đang thi công và 21 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư. Các đối tượng lợi dụng nhu cầu lớn của người thu nhập trung bình và thấp, mạo danh môi giới, cán bộ cơ quan nhà nước hoặc người có 'suất ưu tiên'.
Họ thường ký hợp đồng tư vấn pháp lý, hợp đồng hỗ trợ hồ sơ để lách luật, yêu cầu người mua đặt cọc giữ chỗ hoặc trả phí tư vấn với lời hứa 'đảm bảo suất'. Đáng chú ý, một số đối tượng còn làm giả hồ sơ xác nhận điều kiện nhà ở, thu nhập, hoàn cảnh gia đình để hợp thức hóa điều kiện mua. Hệ quả là người mua không chỉ mất tiền mà còn có nguy cơ vi phạm pháp luật do sử dụng hồ sơ giả.
Tại Bắc Ninh, chiêu trò 'suất ngoại giao' cũng diễn biến phức tạp. Lợi dụng tâm lý muốn sớm có nhà của người dân, các đối tượng môi giới quảng cáo có thể giúp mua nhà không cần xét duyệt, có suất ưu tiên. Người mua thường bị yêu cầu đặt cọc giữ chỗ hoặc nộp phí tư vấn, hỗ trợ hồ sơ lên tới hàng trăm triệu đồng.
Khuyến cáo từ cơ quan chức năng
Công an các địa phương khuyến cáo người dân chỉ tiếp cận thông tin NƠXH qua kênh chính thống như Sở Xây dựng, UBND địa phương và chủ đầu tư; không mua bán qua cò mồi, môi giới; không nhờ người khác đứng tên hồ sơ. Mọi hình thức quảng cáo, rao bán 'suất nội bộ', 'suất ngoại giao', 'suất chắc mua' NƠXH đều là hành vi vi phạm pháp luật.
Việc mua, thuê hoặc thuê mua NƠXH phải thực hiện đúng quy trình, thông qua chủ đầu tư và các kênh công bố chính thức. Người dân chỉ nên nộp hồ sơ khi có thông báo chính thức từ chủ đầu tư và cơ quan chức năng. Mọi giao dịch đặt cọc, chuyển tiền cho các cá nhân rao bán NƠXH trái phép cần tuyệt đối tránh, kể cả khi được giới thiệu là 'suất chắc chắn'.
Phân tích từ chuyên gia pháp lý
Luật sư Ngô Trọng Nghĩa, Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội cho biết, hiện nay các đối tượng không chỉ tư vấn 'lách luật' mà đã trực tiếp hình thành các đường dây làm giả con dấu, tài liệu. Họ làm giả từ bảng lương, xác nhận đóng BHXH đến xác nhận thực trạng nhà ở của UBND cấp xã.
Có thể thấy sự tiếp tay hoặc lỏng lẻo trong khâu đối soát của đơn vị xác nhận (xã, phường, doanh nghiệp) đã biến những tờ giấy giả thành 'vé thông hành' hợp pháp để nhiều người hoàn thiện hồ sơ mua NƠXH. Để 'bịt' các lỗ hổng nêu trên, theo Luật sư Nghĩa, cần tiến hành song song nhiều biện pháp.
Trong đó, cần thiết lập cơ chế liên thông dữ liệu, minh bạch hóa 'hệ sinh thái thông tin'. Việc xác minh thủ công qua UBND cấp xã mang nặng tính 'xin - cho' và thiếu công cụ đối soát. Hiện nay, các địa phương đang thiết lập hệ thống định danh bất động sản gắn với mã số định danh cá nhân (VNeID), đây là căn cứ quan trọng trong xác định đối tượng đủ điều kiện mua NƠXH.
Luật sư Nghĩa cũng cho rằng, cần tăng cường hậu kiểm và gắn trách nhiệm cụ thể cho chủ đầu tư, chính quyền cơ sở; thậm chí cần xem xét trách nhiệm hình sự với hành vi xác nhận sai. Những biện pháp này sẽ góp phần ngăn chặn tình trạng lừa đảo trong lĩnh vực nhà ở xã hội, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.
