Những hạn chế trong công tác quản lý chất thải không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả bảo vệ môi trường mà còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh sự cố nếu không được khắc phục kịp thời. Theo kết quả khảo sát, tổng lượng chất thải rắn phát sinh tại các xã, phường được kiểm tra khoảng 104.572 tấn mỗi năm. Tỷ lệ thu gom ở khu vực đô thị đạt khoảng 95%, trong khi khu vực nông thôn chỉ đạt khoảng 80%.
Thực trạng quản lý chất thải
Công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải được các địa phương quan tâm chỉ đạo, góp phần duy trì cảnh quan môi trường và hạn chế tình trạng ùn ứ tại các khu dân cư. Hoạt động kiểm tra, giám sát về môi trường được tăng cường qua nhiều hình thức, kết hợp kiểm tra trực tiếp với tiếp nhận phản ánh từ người dân qua Cổng dịch vụ công 1022 và các nền tảng trực tuyến.
Trong lĩnh vực y tế, công tác phân loại, thu gom và xử lý chất thải cơ bản được thực hiện theo quy định. Các cơ sở y tế đã bố trí khu vực lưu giữ riêng, ký hợp đồng với đơn vị xử lý chất thải và đầu tư hệ thống xử lý nước thải. Hiện tổng lượng chất thải nguy hại phát sinh tại các bệnh viện được khảo sát khoảng 177 tấn mỗi năm, cùng gần 8.700 m³ chất thải thông thường.
Tại các khu công nghiệp, lượng chất thải rắn phát sinh khoảng 404.622 tấn mỗi năm, trong đó có hơn 3.100 tấn chất thải nguy hại. Phần lớn doanh nghiệp thực hiện phân loại, lưu giữ và chuyển giao chất thải theo quy định, đồng thời xây dựng kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường.
Những bất cập tồn tại
Đoàn khảo sát ghi nhận nhiều bất cập trong công tác quản lý chất thải tại cơ sở. Ở cấp địa phương, việc phân loại rác sinh hoạt tại nguồn chưa được triển khai đồng bộ. Ý thức chấp hành quy định bảo vệ môi trường của một bộ phận người dân còn hạn chế, vẫn xảy ra tình trạng vứt rác và xác động vật không đúng nơi quy định. Một số cơ sở chăn nuôi chưa di dời khỏi khu vực không được phép chăn nuôi.
Phương tiện thu gom rác tại nhiều nơi còn thô sơ, chủ yếu là xe ba gác hoặc xe kéo tay, chưa đáp ứng yêu cầu thực tế. Việc thu gom tại các tuyến hẻm nhỏ và khu vực nông thôn gặp nhiều khó khăn do hạ tầng giao thông hạn chế và dân cư phân tán. Nhiều xã, phường chưa quy hoạch điểm tập kết chất thải rắn sinh hoạt hoặc đã quy hoạch nhưng chưa đầu tư đồng bộ. Việc tập kết rác tại các điểm tạm gây mùi hôi, ảnh hưởng mỹ quan đô thị và tăng khó khăn trong thu gom, vận chuyển.
Một số trung tâm y tế tuyến xã, phường gặp khó khăn về kinh phí, chưa ký hợp đồng với đơn vị thu gom chất thải y tế; khu vực lưu giữ chất thải chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Khảo sát tại ba cơ sở y tế gồm Bệnh viện Tim mạch, Bệnh viện đa khoa thành phố Cần Thơ và Bệnh viện đa khoa Sóc Trăng cho thấy nhiều tồn tại liên quan hạ tầng xử lý chất thải.
Tại Bệnh viện đa khoa thành phố Cần Thơ, kinh phí đầu tư cho hệ thống xử lý môi trường còn hạn chế, nhiều trang thiết bị quản lý chất thải y tế đã xuống cấp, làm tăng nguy cơ rò rỉ chất thải nguy hại trong vận chuyển. Hệ thống xử lý nước thải của bệnh viện đã vận hành vượt công suất được cấp phép.
Bệnh viện Tim mạch có diện tích kho lưu giữ chất thải chưa đáp ứng nhu cầu thực tế và tiêu chuẩn kỹ thuật, tiềm ẩn nguy cơ quá tải và mất an toàn. Đáng chú ý, bệnh viện này chưa được cấp giấy phép môi trường.
Đối với Bệnh viện đa khoa Sóc Trăng, ông Huỳnh Văn Tùng, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Kỹ thuật-Công nghệ Cần Thơ, thành viên Đoàn khảo sát cho biết: Hệ thống xử lý nước thải và lò đốt chất thải của bệnh viện đã vận hành từ năm 2016, hiện trong tình trạng quá tải, xuống cấp và lạc hậu so với yêu cầu thực tế.
Theo đánh giá của đoàn khảo sát, các tồn tại tại cơ sở y tế chủ yếu xuất phát từ hạ tầng xử lý chất thải đã xuống cấp, quá tải hoặc chưa hoàn thiện thủ tục môi trường.
Khó khăn trong lĩnh vực công nghiệp
Thành phố Cần Thơ hiện chưa có nhà máy xử lý chất thải rắn công nghiệp và chất thải nguy hại đạt chuẩn. Doanh nghiệp buộc phải vận chuyển chất thải ra ngoài thành phố để xử lý, làm tăng chi phí và tiềm ẩn nguy cơ sự cố môi trường. Công tác phối hợp kiểm tra, giám sát thu gom và xử lý chất thải tại một số khu công nghiệp chưa chặt chẽ.
Bà Nguyễn Thị Hồng Yến, Trưởng ban Kinh tế-Ngân sách, Hội đồng nhân dân thành phố cho biết: Vẫn còn tình trạng doanh nghiệp chưa đấu nối vào hệ thống xử lý nước thải tập trung hoặc lén xả thải ra môi trường, mặc dù đã đầu tư hệ thống thu gom và từng bị xử phạt. Tại Cụm công nghiệp tập trung Phú Hữu A giai đoạn 1 và 3 chưa có nhà máy xử lý nước thải tập trung, các doanh nghiệp phải tự đầu tư hệ thống riêng, gây khó khăn cho kiểm soát chất lượng nước thải đầu ra.
Kiến nghị và giải pháp
Trước những vấn đề tồn tại, Thường trực Hội đồng nhân dân đề nghị Ủy ban nhân dân thành phố chỉ đạo ba bệnh viện khẩn trương hoàn thiện giấy phép môi trường; riêng Bệnh viện đa khoa thành phố Cần Thơ cần sớm hoàn thành thanh quyết toán để đề xuất đầu tư, nâng cấp hệ thống xử lý chất thải y tế.
Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân thành phố Đồng Văn Thanh nhấn mạnh: Ủy ban nhân dân thành phố cần chỉ đạo các cơ sở y tế sớm khắc phục tình trạng xuống cấp của hệ thống xử lý chất thải, bảo đảm xử lý chất thải y tế liên tục và đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật môi trường. Đồng thời, tăng cường quản lý quy trình thu gom, vận chuyển và lưu giữ chất thải nguy hại; rà soát quy hoạch các trạm trung chuyển, điểm tập kết rác sinh hoạt, quy hoạch khu xử lý chất thải công nghiệp và nguy hại để thu hút đầu tư xây dựng nhà máy xử lý trên địa bàn.
Đối với các khu, cụm công nghiệp, cần tăng cường thanh tra, kiểm tra việc thực hiện quy định bảo vệ môi trường, nhất là hồ sơ môi trường, hệ thống xử lý nước thải, công tác quan trắc và quy trình thu gom, phân loại, xử lý chất thải rắn nhằm phòng ngừa hiệu quả các nguy cơ ô nhiễm và sự cố môi trường.
