Tại làng biển Cảnh Dương, xã Hòa Trạch, tỉnh Quảng Trị, bất cứ khi nào người dân phát hiện một ngôi mộ vô chủ, họ đều báo ngay cho anh Cao Hùng Cường. Công việc đầy ý nghĩa này đã được anh thực hiện lặng thầm suốt gần 10 năm qua.
Khởi nguồn của một hành trình nhân văn
Anh Cường chia sẻ: "Làng Cảnh Dương có bề dày lịch sử, trải qua nhiều cuộc chiến tranh, biết bao người đã mất đi, để lại nhiều ngôi mộ vô danh. Người sống cần có nhà, người đã khuất cần nơi yên nghỉ. Tôi làm được gì cho họ thì sẽ cố gắng".
Sinh ra và lớn lên tại Cảnh Dương – một làng biển cổ gần 400 năm tuổi, từng là một trong "bát danh hương" của tỉnh Quảng Bình cũ, anh Cường thấu hiểu những mất mát của quê hương. Trong kháng chiến chống Pháp, nơi đây được phong danh hiệu "Làng chiến đấu kiểu mẫu", với hàng nghìn người dân kiên cường bám trụ qua hàng trăm trận càn.
Làng có nhiều ngôi mộ vô danh, thất lạc nằm rải rác dưới đồi cát, ven biển hay trong khu dân cư. Trong số đó, có những người đã ngã xuống trong chiến tranh, có thi thể trôi dạt từ biển vào được dân làng chôn cất tạm.
Từ người làm mai táng đến người quy tập mộ vô chủ
Năm 17 tuổi, anh Cường đã theo cha làm nghề mai táng. Những lần tiếp xúc với hài cốt người mất khiến anh trở nên dạn dĩ và nung nấu tâm nguyện: cất bốc những ngôi mộ vô danh về nghĩa trang để lo hương khói cho người đã khuất.
Một kỷ niệm khiến anh nhớ mãi là lần theo cha cùng người dân di dời 970 ngôi mộ vô chủ để giải phóng mặt bằng xây dựng làng nghề. Sau đó, nhiều ngôi mộ được chôn rải rác trên các đồi cát, ven nghĩa địa, không người chăm sóc. Thời gian trôi qua, cát biển vùi lấp, mưa gió xói mòn, nhiều phần mộ dần biến mất.
Anh trằn trọc với suy nghĩ nếu không cất bốc, những ngôi mộ ấy sẽ bị mất dấu. Ý nghĩ đó thôi thúc anh theo đuổi việc quy tập mộ vô chủ về nghĩa trang.
Xây dựng nghĩa trang cho những linh hồn không nơi nương tựa
Nhận được sự ủng hộ của vợ và người thân, anh Cường bỏ ra 30 triệu đồng san gạt khu đất cát rộng hơn 1.500 m2, xây dựng nghĩa trang riêng cho những ngôi mộ không người thờ tự.
Mỗi khi người dân đào móng nhà, dựng hàng rào hay phát hiện hài cốt vô chủ, họ đều gọi anh Cường. Gia chủ có thể hỗ trợ mua tiểu, còn anh tự nguyện lo toàn bộ công cất bốc, di dời.
Giữa cái nắng gay gắt miền Trung, anh Cường nhận tin báo từ người làng về ba ngôi mộ vô danh bị mắc kẹt giữa những bức tường rào trong khu nghĩa địa. Phần mộ được phát hiện từ hơn 20 năm trước khi một gia đình đào móng nhà, sau đó chôn cất tạm bợ. Anh mang cuốc xẻng đến cẩn trọng đào bới, cất bốc ba ngôi mộ rồi dùng xe tang đưa hài cốt về nghĩa trang do chính mình xây dựng.
Kết quả sau gần một thập kỷ
Sau gần 9 năm, nơi đây trở thành chốn an nghỉ của 259 ngôi mộ vô danh, được quy hoạch ngay hàng thẳng lối. Trong đó, 61 ngôi mộ được một chủ cơ sở lăng mộ hỗ trợ ốp đá, số còn lại được xây bằng xi măng hoặc xây tường xung quanh đắp cát.
Tổng chi phí xây dựng nghĩa trang đến nay khoảng 150 triệu đồng. Trong đó người dân trong làng, cả những người con xa quê, chung tay hỗ trợ khoảng 100 triệu đồng.
Vào ngày rằm, mùng một âm lịch hay các dịp Lễ, Tết, anh Cường đều ra nghĩa trang thắp hương cho 259 ngôi mộ, trả lại sự ấm áp và nghĩa tình cho những phận người đã khuất.
Bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Phó phòng văn hóa xã hội xã Hòa Trạch, cho biết đến nay, với sự chung tay của các nhà hảo tâm, anh Cường đã quy tập 259 ngôi mộ vô chủ về nghĩa trang, an táng chu đáo, hương khói đầy đủ.
"Việc làm của anh Cường không chỉ lan tỏa sâu sắc giá trị nhân văn, nghĩa tình mà còn góp phần chỉnh trang cảnh quan khang trang, sạch đẹp. Những nghĩa cử lặng thầm mà cao đẹp ấy rất cần được lan tỏa, nhân rộng trong cộng đồng. Phòng tham mưu UBND xã đã hỗ trợ anh Cường một phần kinh phí", bà Hiền nhấn mạnh.
