Người dân Anh di cư vì biến đổi khí hậu: Kết thúc 6 năm ám ảnh lũ lụt
Ông Paul Thomas, 66 tuổi, một thợ mộc sống tại khu Clydach Terrace thuộc làng Ynysybwl, miền nam xứ Wales, vẫn không thể quên trận bão Dennis cách đây 6 năm. Khi đó, một bức tường nước lạnh buốt ập tới, hất ngã ông ngay trước cửa nhà. Dù kịp bơi vào bên trong, nước tiếp tục dâng nhanh, cuốn phăng cánh cửa vỡ nát và từ từ nuốt chửng từng bậc cầu thang. "Tôi phải bám chặt vào máng nước để không bị dòng lũ kéo tuột ra ngoài... Tất cả những gì tôi có thể làm là chờ đợi, cầu mong nước rút", ông Thomas chia sẻ.
Cuộc sống trong nỗi lo thường trực
Sau cơn bão Dennis, cuộc sống của cư dân trên con phố Clydach Terrace, nằm bên bờ sông Nant Clydach, trở nên vô cùng khó khăn. Những cơn mưa lớn hay cảnh báo thời tiết màu cam (cảnh báo nguy hiểm cấp độ cao thứ hai) đồng nghĩa với việc không ai dọc khu phố có thể yên giấc. Với Caitlin Gibbs, 24 tuổi, ký ức kinh hoàng nhất là sống sót trong cơn bão Bert năm 2024. Khi đó, Gibbs đang mang thai đứa con thứ hai - Nyla, trong khi đứa con đầu Layla phải ăn dựa vào ống dẫn và sau đó qua đời vì ung thư. Họ không có cách nào thoát khỏi dòng nước, luôn lo lắng ống dẫn thức ăn của Layla gặp sự cố.
Ynysybwl là một ngôi làng khai thác mỏ cũ, cách Pontypridd khoảng 4 dặm về phía bắc, đặc trưng bởi những dãy nhà đá liền kề xây dựng từ đầu thế kỷ 20, với gần 4.700 cư dân. Do vị thế địa hình, khu Clydach Terrace được liệt kê là một trong những khu vực nguy hiểm nhất ở Anh, xếp loại "có nguy cơ cao đe dọa đến tính mạng".
Quyết định lịch sử: Di cư để tồn tại
Cơn ác mộng kéo dài 6 năm của người dân nơi đây đã khép lại vào đầu tháng 2, khi hội đồng hạt Rhondda Cynon Taf (RCT) bỏ phiếu quyết định mua lại 16 trong số 18 ngôi nhà trên phố với chi phí hơn 3,5 triệu USD (tương đương 90 tỷ đồng) để phá dỡ. Với quyết định này, gần 40 người dân trở thành nhóm đầu tiên tại Anh di cư vì biến đổi khí hậu. Họ dự định chia tay hàng xóm và chuyển đi vào tháng 9.
Trước đó, Cơ quan quản lý rủi ro lũ lụt Natural Resources Wales (NRW) đã nghiên cứu hàng chục phương án hỗ trợ Clydach Terrace sau bão Dennis, bao gồm xây dựng kè chắn cao hơn, dỡ bỏ hoặc mở rộng cống thoát nước sông. Sau 5 năm khảo sát, lập phương án, đánh giá và trao đổi với hội đồng RCT, NRW hồi tháng 6/2025 kết luận rằng theo các quy định cấp vốn của Anh, không có phương án khả thi nào cân bằng được chi phí và lợi ích mang lại.
Ông Andrew Morgan, lãnh đạo hội đồng, nhấn mạnh: "Nếu chính quyền không có giải pháp khả thi, rủi ro với người dân khu này sẽ tiếp tục tăng lên, và rõ ràng là sức khỏe tinh thần của họ bị ảnh hưởng. Một số người đã mắc chứng rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD)".
Biến đổi khí hậu: Mối đe dọa ngày càng lớn
Khủng hoảng khí hậu đang làm thay đổi các hình thái thời tiết, trầm trọng thêm các thái cực gió - mưa ở một số vùng của Anh, khiến những nơi này dễ bị ngập lụt hơn. Bão Dennis là một trong những xoáy thuận ngoại nhiệt đới mạnh nhất từng được ghi nhận. Một mét khối nước nặng khoảng một tấn, tương đương một chiếc ôtô cỡ nhỏ. Giới phân tích ước tính rằng vào thời điểm bão Dennis đạt đỉnh, dòng sông Taff, nơi sông Nant Clydach đổ vào, có lưu lượng nước lên tới 805 mét khối một giây. Lưu lượng này đủ để đổ đầy một bể bơi tiêu chuẩn Olympic chỉ trong hơn 3 giây.
Kể từ sau bão Dennis, các cơn bão và mưa lớn đã nhiều lần bủa vây người dân Clydach Terrace suốt 6 năm. Việc mua bảo hiểm cho bất động sản khu này trở nên bất khả thi hoặc vô cùng đắt đỏ, đẩy những ngôi nhà vào tình thế càng thêm mong manh.
Hy vọng mới và những lo ngại tương lai
Việc được hỗ trợ chi phí di cư khiến người dân khu phố, bao gồm ông Thomas, thở phào nhẹ nhõm. "Tôi sẽ không còn cảm giác nôn nao mỗi khi thấy cảnh báo thời tiết được gửi đến, cũng không còn phải lên giường đi ngủ với câu hỏi 'Liệu sáng mai mình còn thức giấc được không?'", ông bày tỏ.
Nhóm cư dân Clydach Terrace là hình ảnh thu nhỏ của bất kỳ khu dân cư nào trên thế giới, khi ảnh hưởng của biến đổi khí hậu ngày càng tăng. Dãy phố phải di cư gồm những gia đình nhiều thế hệ cùng chung sống, người gắn bó với Clydach Terrace hàng thập kỷ, và cả những người đang thuê nhà. Ông Thomas và gia đình đã bắt đầu tìm nhà rao bán ở khu vực khác trong làng, tránh việc phải đi xa khỏi nơi thân thuộc. Một cặp vợ chồng trẻ cuối phố dự định chuyển về quê ở Cardiff, trong khi Gibbs còn băn khoăn về những lựa chọn di cư.
Clydach Terrace có thể là cộng đồng đầu tiên tại Anh phải sơ tán trước tình trạng khẩn cấp về khí hậu, nhưng không phải là cuối cùng. Làng Fairbourne ở Gwynedd và Seasalter ở Kent đã được đưa vào danh sách "sơ tán có kiểm soát" trong 20 năm tới do mực nước biển dâng, trong khi bờ biển phía đông của Anh là một trong những khu vực xói mòn nhanh nhất châu Âu. Tháng trước, cư dân tại hàng chục ngôi nhà trên vách đá ở Hemsby, Norfolk đã được yêu cầu sơ tán và bố trí chỗ ở tạm thời.
Theo Byline Times, hơn 713.000 ngôi nhà khác, chủ yếu ở Lincolnshire, Lancashire, Kent và Doncaster, sẽ đối mặt với nguy cơ ngập lụt nghiêm trọng vào giữa thế kỷ này. "Tôi rất mong chính quyền có thể khắc phục vấn đề với con sông, nhưng họ không thể làm gì khác. Thật nực cười nếu ai đó nghĩ rằng biến đổi khí hậu là không có thật", ông Thomas kết luận.
