Lý Sơn đẩy mạnh giáo dục bảo tồn biển thông qua tập huấn cho 60 giáo viên THCS
Trong hai ngày 21 và 22 tháng 3, một chương trình tập huấn quan trọng về bảo tồn hệ sinh thái biển đã được tổ chức tại đặc khu Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Sự kiện này do Ban quản lý Khu bảo tồn biển Lý Sơn phối hợp chặt chẽ với Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN) thực hiện, thu hút sự tham gia của 60 giáo viên đến từ các trường Trung học cơ sở trên địa bàn.
Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm đưa kiến thức bảo tồn biển đến gần hơn với thế hệ trẻ - những người sẽ trực tiếp kế thừa, quản lý và bảo vệ tài nguyên biển trong tương lai. Thông qua việc trang bị kiến thức cho đội ngũ giáo viên, chương trình hướng đến mục tiêu lan tỏa nhận thức về môi trường biển đến hàng nghìn học sinh.
Hệ sinh thái biển quý giá đang đối mặt với nhiều thách thức
Tại buổi tập huấn, ông Huỳnh Ngọc Dũng, Giám đốc Ban quản lý Khu bảo tồn biển Lý Sơn, nhấn mạnh tầm quan trọng của hoạt động này trong việc cung cấp kiến thức, phương pháp và công cụ giảng dạy hiệu quả cho giáo viên. Ông cho biết: "Biển không chỉ là không gian sinh tồn của cư dân ven biển mà còn là nơi lưu giữ những hệ sinh thái vô cùng quý giá như rạn san hô, thảm cỏ biển hay hệ sinh thái vùng triều. Đây cũng là môi trường sống của nhiều loài sinh vật biển nguy cấp, quý hiếm như rùa biển và các loài thú biển."
Tuy nhiên, ông Dũng cũng chỉ ra rằng các hệ sinh thái này đang phải đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng, bao gồm biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và hoạt động khai thác thiếu bền vững. Những yếu tố này đang từng bước làm suy giảm đa dạng sinh học biển, đe dọa đến sự tồn vong của nhiều loài động thực vật.
Theo báo cáo từ IUCN, tại Việt Nam, tổng diện tích biển được bảo tồn mới đạt hơn 174.740 ha, tương đương khoảng 0,17% diện tích vùng biển tự nhiên. Dù đã thành lập nhiều khu bảo tồn biển ở các địa phương như vịnh Nha Trang, Cù Lao Chàm, Phú Quốc, Côn Đảo hay Cát Bà, con số này vẫn còn khá khiêm tốn so với mục tiêu 10% diện tích đại dương được bảo vệ theo định hướng của Liên Hiệp Quốc.
Nội dung tập huấn đa dạng và thiết thực
Chương trình tập huấn tập trung vào bốn nhóm nội dung chính:
- Tổng quan về đại dương và các hệ sinh thái biển
- Tầm quan trọng và thách thức đối với rạn san hô, thảm cỏ biển
- Hành trình sinh tồn của rùa biển
- Phương pháp lồng ghép giáo dục bảo tồn vào giảng dạy
Nội dung được thiết kế đa dạng, kết hợp hài hòa giữa lý thuyết, trao đổi thực tiễn và trải nghiệm thực địa, giúp giáo viên có cái nhìn toàn diện về vấn đề bảo tồn biển.
Giáo viên đóng vai trò then chốt trong thay đổi nhận thức
Bà Bùi Thị Thu Hiền, Quản lý chương trình biển và vùng bờ của IUCN, chia sẻ: "Nhiều vấn đề môi trường hiện nay xuất phát từ sự thờ ơ và thiếu trách nhiệm của con người. Do đó, cần tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức trong toàn xã hội, trong đó giáo viên đóng vai trò đặc biệt quan trọng."
Bà Hiền nhấn mạnh rằng giáo viên không cần thực hiện những hành động quá lớn lao, mà chỉ cần bắt đầu từ việc lồng ghép kiến thức, định hướng hành vi và hình thành thói quen tích cực cho học sinh. Từ đó, tác động sẽ lan tỏa đến gia đình và cộng đồng, tạo nên hiệu ứng tích cực trong công tác bảo vệ môi trường biển.
Ở góc độ chuyên môn, PGS-TS Kiều Thị Kính, Trường đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng, đề xuất cần đẩy mạnh tích hợp giáo dục bảo tồn biển vào các hoạt động ngoại khóa, đồng thời áp dụng các mô hình giáo dục hiện đại như STEM/STEAM. Cách tiếp cận này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về tác hại của rác thải nhựa mà còn phát triển kỹ năng sáng tạo, tư duy phản biện và tinh thần hợp tác.
Mở rộng đối tượng tập huấn sang ngư dân địa phương
Đáng chú ý, trong ngày 23 tháng 3, Ban tổ chức tiếp tục triển khai lớp tập huấn dành cho 50 ngư dân địa phương. Nội dung tập trung vào hướng dẫn sử dụng thiết bị di động để theo dõi, giám sát hoạt động khai thác không chủ ý đối với rùa biển và các loài thú biển; đồng thời trang bị kỹ năng cứu hộ sinh vật biển và giảm thiểu rác thải nhựa.
Chuỗi hoạt động này không chỉ góp phần nâng cao nhận thức mà còn tạo sự kết nối chặt chẽ giữa giáo dục và thực tiễn sản xuất, hướng đến mục tiêu lâu dài là bảo vệ và phục hồi hệ sinh thái biển tại Lý Sơn. Qua đó, đóng góp vào nỗ lực chung của Việt Nam trong bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển bền vững đại dương.
Nhiều giáo viên tham gia đánh giá chương trình có tính thực tiễn cao, phù hợp với điều kiện địa phương, đồng thời bày tỏ mong muốn các hoạt động tương tự sẽ được tổ chức thường xuyên hơn. Việc ký cam kết chung tay bảo vệ môi trường biển ngay tại chương trình cũng cho thấy sự đồng thuận và quyết tâm mạnh mẽ từ phía đội ngũ giáo dục.
