Vườn Quốc Gia Cúc Phương Khởi Động Chiến Lược Tái Hoang Dã Đầy Tham Vọng
Trong bối cảnh đa dạng sinh học toàn cầu đang suy giảm nghiêm trọng, khái niệm "tái hoang dã" đã trở thành một xu hướng tất yếu trong công tác bảo tồn. Thay vì chỉ tập trung bảo vệ những gì còn sót lại, Vườn Quốc gia Cúc Phương tại tỉnh Ninh Bình đã chủ động xây dựng một kế hoạch hành động nhằm phục hồi toàn diện các quần thể động vật hoang dã và các quá trình tự nhiên của hệ sinh thái.
Đưa Động Vật Hoang Dã Trở Về Ngôi Nhà Tự Nhiên
Vào ngày 20 tháng 3, Vườn Quốc gia Cúc Phương đã phối hợp với Trung tâm Bảo tồn Động vật Hoang dã tại Việt Nam (Save Vietnam's Wildlife - SVW) tổ chức một hội nghị quan trọng. Tại đây, họ đã công bố và triển khai Kế hoạch Hành động Tái hoang dã cho giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2035, với tầm nhìn dài hạn hướng đến năm 2050. Ông Nguyễn Văn Chính, Giám đốc Vườn Quốc gia Cúc Phương, nhấn mạnh: "Chúng ta không chỉ dừng lại ở việc cứu hộ và nuôi nhốt. Mục tiêu tối thượng của bảo tồn là đưa các cá thể động vật hoang dã trở lại ngôi nhà thực sự của chúng – nơi chúng thực hiện vai trò sinh thái vốn có để duy trì sự sống của cánh rừng."
Chiến lược 10 năm tới của vườn tập trung vào bốn trụ cột chính, được thiết kế để đảm bảo thành công của quá trình tái hoang dã:
- Nghiên cứu khoa học và phục hồi sinh cảnh: Đánh giá các giới hạn sinh thái, cải tạo môi trường sống, và đảm bảo nguồn thức ăn dồi dào cùng sự an toàn cho các loài sau khi tái thả.
- Triển khai chương trình tái thả ưu tiên: Tập trung vào các loài có giá trị bảo tồn cao, bao gồm các loài nguy cấp, quý hiếm thuộc nhóm linh trưởng, rùa cạn, rùa nước ngọt, và các loài thú ăn thịt nhỏ.
- Thiết lập hệ thống giám sát sau tái thả: Ứng dụng công nghệ hiện đại như bẫy ảnh, vòng cổ định vị vệ tinh, và trí tuệ nhân tạo (AI) để theo dõi sát sao quá trình thích nghi của động vật trong môi trường tự nhiên.
- Xây dựng cơ chế "Một sức khỏe" (One Health): Kết nối sức khỏe của hệ sinh thái, động vật và con người, nhằm ngăn ngừa hiệu quả các dịch bệnh truyền nhiễm có thể lây từ động vật sang người.
Mục Tiêu Dài Hạn Và Sự Mở Rộng Không Gian
Đến năm 2050, rừng Cúc Phương hướng tới trở thành một hệ sinh thái rừng đặc dụng hoàn thiện, nơi các chuỗi thức ăn và tương tác sinh học được phục hồi hoàn toàn. Hoạt động tái hoang dã tại đây không chỉ giới hạn trong diện tích 22.400 ha của vườn, mà còn được mở rộng thông qua việc kết nối các hành lang sinh thái liên tỉnh, bao gồm Ninh Bình, Thanh Hóa và Phú Thọ, với tổng diện tích lên đến hơn 50.000 ha. Vườn Quốc gia Cúc Phương đóng vai trò như một "ngân hàng gen" tự nhiên, cung cấp nguồn giống động vật hoang dã quý giá cho các khu bảo tồn trên khắp cả nước.
Để đảm bảo môi trường sống an toàn, vườn đặt mục tiêu loại bỏ trên 95% bẫy dây tại các khu vực tái thả trước khi đưa động vật trở lại tự nhiên, thông qua chiến dịch "quét" sạch bẫy dây phanh trong rừng. Đồng thời, các hoạt động tuần tra và giám sát thường xuyên sẽ được duy trì để bảo vệ tối đa cho động vật hoang dã.
Sức Mạnh Của Sự Hợp Tác Đa Phương
Tại hội nghị, một lễ ký kết cam kết triển khai kế hoạch đã diễn ra giữa Vườn Quốc gia Cúc Phương và các đối tác chiến lược quan trọng, bao gồm Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Cục Bảo tồn Thiên nhiên và Đa dạng Sinh học, Cảnh sát Môi trường, cùng nhiều tổ chức quốc tế khác. Ông Nguyễn Văn Thái, Giám đốc Save Vietnam's Wildlife (SVW), chia sẻ: "Sự phối hợp giữa các tổ chức phi chính phủ và các vườn quốc gia là chìa khóa để hiện thực hóa tham vọng tái hoang dã. Chúng tôi cam kết đồng hành cùng Vườn Quốc gia Cúc Phương cả về nguồn lực tài chính lẫn chuyên môn kỹ thuật theo tiêu chuẩn của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế - IUCN."
Các chuyên gia cũng trình bày những chuyên đề thực tiễn, đúc kết từ nhiều năm kinh nghiệm bám sát thực địa. Quy trình tái thả theo tiêu chí IUCN được hướng dẫn chi tiết, đảm bảo các cá thể tái thả không gây xung đột di truyền hoặc mang mầm bệnh vào môi trường tự nhiên. Hội nghị thống nhất rằng công tác cứu hộ không chỉ dừng lại ở việc chữa trị vết thương, mà còn bao gồm cả quá trình "huấn luyện" bản năng hoang dã trước khi đưa động vật trở lại tự nhiên, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuẩn bị kỹ lưỡng cho sự hòa nhập lâu dài.
