Cửa Biển 'Tử Thần' Bình Thuận: Nỗi Ám Ảnh Bồi Lắng Và Những Lời Hứa Nạo Vét Chậm Trễ
Tại tỉnh Bình Thuận, các cửa biển như La Gi, Phan Thiết và Phú Hài đang đối mặt với tình trạng bồi lắng cát nghiêm trọng, biến nơi đây thành những 'bẫy tử thần' đe dọa trực tiếp đến an toàn hàng hải và sinh kế của ngư dân. Sự chậm trễ trong công tác nạo vét cùng những bất cập trong quản lý đang khiến vấn đề ngày càng trầm trọng.
Hiểm Họa Từ Những Bãi Cát 'Mọc' Trên Luồng Hàng Hải
Theo ghi nhận, tại khu vực cảng Phan Thiết thuộc phường Phan Thiết, một bãi cát nhỏ chỉ sau hơn một năm đã tích tụ thành một 'tiểu ốc đảo' nằm ngay trên luồng hàng hải dẫn vào cảng, chiếm tới một nửa diện tích mặt nước. Trước đây, tàu thuyền có thể căn cứ vào thủy triều để ra vào, nhưng giờ đây buộc phải phụ thuộc vào dịch vụ lai dắt của ghe nhỏ. Đáng nói, cảng Phan Thiết chỉ có một đơn vị kinh doanh lai dắt độc quyền, dẫn đến giá cả leo thang: từ 660.000 đồng mỗi chuyến vào năm 2025 lên 880.000 đồng hiện nay, chưa kể phí thuế 10% mà đơn vị thuê phải đóng thêm.
Cách đó vài hải lý, cảng cá Phú Hài tại phường Phú Thủy rơi vào tình cảnh còn 'thê thảm' hơn. Bãi cát bồi lắng theo thủy triều, khiến mặt nước tại bến bị chiếm dụng hoàn toàn, gây cản trở lớn cho hoạt động đánh bắt. Tuy nhiên, nguy hiểm nhất phải kể đến cảng cá La Gi ở phường Phước Hội - một trong những cảng lớn của tỉnh phục vụ các khu vực lân cận. Nơi đây bị cát bồi lắng nhiều năm qua và trong vài tháng gần đây đã trở thành 'bẫy tử thần' thực sự, với khoảng tám tàu cá bị chìm, nhiều người bị thương và hai trường hợp tử vong.
Ngư dân tại đây than thở: 'Tàu cá thiệt hại một, thì ngư dân thiệt hại rất nhiều'. Mỗi con tàu thường có từ 5 đến 10 thuyền viên, và khi tàu phải nằm bờ để sửa chữa, hàng chục thành viên trong gia đình sẽ mất đi 'miếng cơm' hàng ngày. Sự cố này không chỉ là tổn thất về tài sản mà còn là nỗi đau về tính mạng con người.
Dự Án Nạo Vét: Tiến Độ Ì Ạch Và Những Lý Do Chồng Chéo
Theo Ban Quản lý cảng cá tỉnh Bình Thuận, cửa biển La Gi cần được nạo vét khoảng 38.000 m³ cát. Tuy nhiên, đến tháng 7/2025, khối lượng thực hiện mới chỉ đạt khoảng 30% và sau đó bị tạm dừng. Ông Hồ Ngọc Đài, Giám đốc Ban Quản lý cảng cá tỉnh, cho biết nguyên nhân khiến nhiều tàu bị chìm là do gió mùa Đông Bắc thổi mạnh, tạo sóng lớn tại cửa biển La Gi. Dù đã có cảnh báo, nhiều tàu vẫn di chuyển ra vào trong điều kiện thời tiết xấu, dẫn đến bị sóng đánh chìm. Đồng thời, dòng chảy mạnh cũng làm vật liệu vừa nạo vét bị tái bồi lắng nhanh chóng.
Ông Đài cũng chỉ ra rằng, do cửa biển hẹp, đơn vị thi công chỉ có thể sử dụng tàu công suất nhỏ, ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ dự án. Ngoài ra, việc sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh đã dẫn đến những điều chỉnh phức tạp trong thủ tục liên quan. Mãi đến tháng 11/2025, ban mới được cấp lại vốn để tiếp tục thi công nạo vét. Hiện tại, các đơn vị đang nộp hồ sơ gia hạn thi công với mục tiêu hoàn thành dự án trước ngày 31/3/2026.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy tiến độ vẫn rất chậm. Từ tháng 5/2025, Báo Nhân Dân đã phản ánh vấn đề 'Sớm nạo vét cát khu vực cửa biển tại Bình Thuận', nhưng đến nay vẫn chưa có cảng nào được nạo vét xong. Ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, thừa nhận nguyên nhân chậm tiến độ chủ yếu do biện pháp thi công của nhà thầu chưa phù hợp trong điều kiện cửa biển có nhiều tàu thuyền qua lại và chịu tác động của sóng gió. Ông cũng nhấn mạnh trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc tham mưu xử lý nguồn vốn.
Vòng Luẩn Quẩn Trong Việc Chấp Thuận Vị Trí Đổ Chất Nạo Vét
Một trong những rào cản lớn nhất là việc 'đẩy đưa' trong chấp thuận vị trí đổ chất nạo vét. Đối với cửa biển La Gi, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đã yêu cầu chủ đầu tư khẩn trương đề xuất sử dụng sà-lan xáng cạp để nạo vét luồng và di chuyển vào gần bờ, sử dụng máy hút thổi bùn cát vào bãi chứa. Mới đây, Ủy ban nhân dân tỉnh đã bố trí 30 tỷ đồng để nạo vét tại ba cảng cá trọng điểm, riêng cảng Phan Thiết sử dụng vốn từ Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam.
Tuy nhiên, quá trình này vấp phải nhiều khó khăn. Ông Nguyễn Mậu Sâm, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Phước Hội, cho biết địa phương đã có văn bản gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh từ hai năm trước để đề nghị nạo vét cửa biển La Gi, nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thành. Thậm chí, một năm trước, đơn vị thi công đưa tàu xuống nạo vét thì bị hư hỏng và đưa ra nhiều lý do chậm trễ. Đến tháng 2/2026, một tàu hút cát được điều đến nhưng lại có 'công năng' chuyên chở hàng hóa thay vì nạo vét, với thuyền trưởng không đúng chuyên môn và giấy chứng nhận an toàn hết hiệu lực.
Vấn đề càng phức tạp hơn khi liên quan đến việc chấp thuận vị trí đổ chất nạo vét. Từ tháng 10/2023, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đã có văn bản gửi Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng để đề nghị giới thiệu và chấp thuận vị trí đổ chất nạo vét tại luồng hàng hải Phan Thiết. Sau nhiều lần đề nghị không nhận được phản hồi, đến tháng 5/2025, Cục đã đăng ký lịch làm việc trực tiếp với tỉnh Lâm Đồng. Tỉnh này sau đó giao cho các đơn vị liên quan tổ chức khảo sát và đề xuất vị trí phù hợp, với hạn chót báo cáo vào tháng 6/2025.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bình Thuận, đến tháng 10/2025, đơn vị đã khảo sát và giới thiệu vị trí tiếp nhận chất nạo vét cảng Phan Thiết là khu vực gốc đê tả ngạn khu tránh bão cửa Phú Hải, một bãi bồi ven biển do nhà nước quản lý. Tuy nhiên, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam lại yêu cầu khảo sát chi tiết hơn về diện tích, hiện trạng sử dụng đất, và đánh giá tác động môi trường. Đến tháng 11/2025, Cục tiếp tục có văn bản đề nghị tỉnh Lâm Đồng sớm chấp thuận vị trí này.
Ngược lại, tháng 12/2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bình Thuận lại đề nghị Cục liên hệ với Ủy ban nhân dân phường Phú Thủy để tổ chức khảo sát hiện trạng khu vực. Đến tháng 2/2026, Cục có văn bản kiến nghị tỉnh Lâm Đồng chỉ đạo các cơ quan liên quan chấp thuận vị trí đổ chất nạo vét, nhằm báo cáo Bộ Xây dựng bổ sung kế hoạch nạo vét cho năm 2026. Trong khi hai bên vẫn trao đổi văn bản qua lại mà chưa tìm được tiếng nói chung, doanh nghiệp và người dân tiếp tục phải 'đánh cược' với tài sản và tính mạng của mình trên những cửa biển ngày càng bồi lắng nghiêm trọng.
Bài viết cho thấy một thực trạng đáng báo động: sự chậm trễ trong nạo vét không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn liên quan đến sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý. Hy vọng rằng với nguồn vốn đã được bố trí và cam kết hoàn thành trước tháng 3/2026, tình hình sẽ sớm được cải thiện, giúp ngư dân Bình Thuận yên tâm ra khơi và trở về an toàn.
